Homilie op de 4e Adventszondag 21/22 december 2013

Preek op de 4 zondag van de Advent jaar A 2013 in de Willibrordkerk te Vleuten (21/12)  en de Mariakerk  (22/12) *)
Voorgeschreven lezingen volgens het lectionarium van de r.k. kerk: 1e lezing Jesaja  7:10-14; 2e lezing Romeinen 1:1-7. Evangelie: Mattheus 1:18-24

Lieve zusters en broeders, van ieder mensenkind staat vast dat hij of zij uit een vrouw geboren is.
Elke vrouw is er zelf bij als haar kind geboren wordt. Ze weet dat het haar kind is. Ze heeft het in haar schoot gedragen. Ze heeft het gedragen onder haar hart. Het is een deel van haar zelf geweest. En dat blijft zo.

Volgens de definitie dat elk mens uit een vrouw geboren is, is het een echt mensenkind. Daar kan geen twijfel over bestaan. Ook niet wie de moeder is bij de geboorte.
Ook onze Heer Jezus Christus is geboren uit een vrouw, uit Maria.

Het is voor ons geloof heel belangrijk dat Jezus een mensenkind is net als wij allen. Zijn geboorte uit de maagd Maria betekent niet  dat hij uit de lucht is komen vallen als een soort bewoner van een andere planeet die een bezoek bracht aan de aarde en onze mensenwereld.

Hij is ook niet een godenzoon die even voor de schijn een menselijk lichaam aangetrokken heeft, maar geen echt mens was.  Iemand die ook niet echt voor onze zonden aan het kruis gestorven is, omdat hij toen de mens Jezus stierf, dat menselijk, sterfelijke lichaam als een jas aan de kapstok hing, en net op tijd weer verdween.

Met Kerstmis vieren we dat God waarachtig mens geworden is, en heel het menszijn met ons gedeeld heeft als echt mensenkind. Met als doel ons, mensenkinderen, weer deel te geven aan God.

Daar draait het in het christelijk geloof om als wij, christenen, Kerstfeest vieren. Jezus is als iedere mens uit een vrouw geboren. Een mensenkind net als wij allen. Maar wel met een unieke boodschap

Sommige wetenschappers dromen ervan dat zij ooit een mens kunnen klonen. Die mens wordt dan niet uit een moeder geboren. Hij of zij wordt gekweekt uit een cel. Met planten is dit al heel lang het geval. De hortensia die u koopt in het tuincentrum is een stek van een ebstaande hortensia. Met dieren is het een enkele maal gelukt.

Mocht het ooit met een mens lukken, dan weten we zeker dit die mens geen mensenkind is, maar een kopie van een reeds bestaande mens. Dat is echt niet iets om naar uit te zien. Een mensenkind is geen kopie van iemand, maar een unieke persoonlijkheid.
Het menselijk avontuur bestaat hieruit dat uit de vereniging van man en vrouw steeds een nieuwe unieke persoon voortkomt. En aan dat menselijke avontuur wordt steeds een nieuwe generatie toegevoegd als een nieuw verrassend hoofdstuk.

Ook daarin is Jezus één met ons geworden, want hij was een herkenbare mens, levend in zijn tijd, met een eigen gezicht en een eigen karakter en eigen levensweg. Een echt mensenkind!

Van ieder mensenkind staat bij de geboorte vast wie de moeder  is, want zij is er zelf bij. Maar wie is de vader? Dat weet eigenlijk alleen de moeder.
We mogen aannemen dat de echtgenoot als regel inderdaad de vader is. Maar anders dan de moeder die het kind zelf ter wereld brengt, moet de vader het kind erkennen. Hij is als het ware de eerste die het kind welkom heet in de menswereld en het bescherming biedt. De vader erkent zijn kind als het zijne doordat hij het zijn naam geeft.

Door een wetswijzing is het in Nederland mogelijk geworden dat ouders met wederwijdse toestemming het kind de naam van de moeder geven. Ik ben nog niet vaak tegengekomen dat dit ook werkelijk gebeurde.
Kennelijk is er toch bij veel ouders het besef, dat het kind al door een onverbrekelijke natuurlijk band aan de moeder verbonden is, en dat juist de band met de vader extra bevestiging nodig heeft. Door de naam verbindt hij het kind aan zich.
Als het kind de naam van de vader draagt zal deze ook veel sterker zich verantwoordelijk weten voor het kind en daar minder snel voor weg lopen, want als hij dat doet, blijft hij door de naam altijd aan het kind verbonden. **)

Een menskind is van nature direct met de moeder verbonden. Met de vader is het verbonden door de erkenning en door de maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Nu begrijpen we beter waar het in het Evangelie van deze zondag omgaat.
Jozef krijgt in een droom door een engel de opdracht om Maria bij zich in huis te nemen, en bij de geboorte van haar kind dit kind een naam te geven: Jezus, de zoon van Jozef.
Want anders zou Jezus wel geboren zijn als mensenkind, maar hij zou maatschappelijk niet geaccepteerd zijn. Hij zou niet staan in een bepaalde lijn van vader op zoon.

Jezus is niet het biologische kind van Jozef, maar door de naamgeving erkent hij het kind van Maria als zijn kind. Doordat Jozef Jezus erkent als zijn kind wordt het een kind in de lijn van zijn voorvader, de grote koning David. En daarmee zullen ook de beloften aan David en zijn volk in vervulling kunnen gaan. Want  door de erkenning door Jozef is Jezus een echte zoon van David.

Is dat dan toch niet een vorm van “jokken” dat Jozef het kind van Maria als het zijne erkent? Een soort vroom bedrog?
Nee, want Jozef geeft gehoor aan de opdracht van de engel die hem in de droom verschijnt. Het is geen list om wat krom is, recht te maken. Trouwens, Jozef wordt “rechtsschapen” genoemd. Een integer mens. Geen man met een heimelijke agenda.

Maar ook wettelijk en cultureel gezien is de naamgeving door Jozef geen bedrog. In alle landen geldt dat een kind ook door adoptie door de vader wettelijk erkend wordt als kind. Al is het niet zijn biologisch kind, het is zijn kind met alle rechten. Klaar uit!
We zien ook in onze omgeving voorbeelden genoeg van ouders die niet de biologische ouders zijn van een kind, maar daar vol liefde en verantwoordelijkheid voor zorgen als hun eigen vlees en bloed.

Jezus is dus omwille van ons heil geboren als mensenkind uit Maria. Maar hij is óók omwille van ons heil erkend door Jozef.
Door die erkenning is  Jezus als zoon van Jozef opgenomen in de menselijke maatschappij met zijn cultuur, historie, wetten en verplichtingen.
Jezus is geen buitenbeentje gebleven die voor spek en bonen mee deed in de samenleving. Een “outlaw” waaraan men geen boodschap had. Integendeel: Zoon van David was hij.
Hij nam een plaats in met een naam en een afkomst. Hij kreeg een opvoeding die hem klaar maakte om als volwassene een verantwoordelijke taak op zich te nemen ter wille van de mensen.

Zo werd hij degene die uiteindelijk als leraar de wet uitlegde. En zo werd hij ook degene die de wet ook zelf vervuld door te laten zien wat de wet van God betekende: liefde tot God en de naaste.
Door die wet van liefde en gerechtigheid te vervullen, ga hij zijn leven geven aan het kruis. En zo mocht hij degene worden, die ons mensenkinderen tot kinderen van God maakt.

Dat is de prachtige ruil die we met Kerstmis vieren: de Zoon van God werd mensenkind, opdat wij, mensenkinderen, door het geloof in Jezus  kinderen van God zouden worden.
Jezus was een echt mensenkind, geboren uit een vrouw. Niet verwekt door een man maar door de heilige Geest.
Omgekeerd mogen wij als mensenkinderen door diezelfde Geest kinderen van God zijn. We hebben die Geest bij de doop onder handoplegging ontvangen. Niet om te doen alsof we meer of beter zijn dan andere mensen, maar als een boodschap van God aan alle mensen dat zij zijn kinderen zijn.
Dat is een groot geheim dat we door ons geloof koesteren als een ongelofelijk voorrecht en als een bron van intense vreugde en een boodschap voor alle mensen.

Wat mooi dat de heilige Jozef net als Maria de boodschap van de engel aanvaardde. Daar was voor hem net als voor haar een groot geloof voor nodig. Laten wij niet bij hun geloof achterblijven, maar ons geloof koesteren als een schat. En laten we vol vreugde het feest van de geboorte van Christus tegemoet gaan. Amen

*) Deze preek is ook in een iets andere versie verschenen in het Werkboek Zondagsliturgie  Advent 2013 A Gooi&Sticht p. 55v.
**) Waarom niet de mogelijkheid geboden om een kind naar beide ouders te noemen zoals in Spaanstalige landen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.