het nut van de Donkere Dagen voor Kerstmis

Preek op de 2e zondag van de Advent op 8/9 december 2018 in Willibrordkerk en Mariakerk

“Heel de mensheid zal Gods redding zien” 1)
Lieve zusters en broeders, de Advent is een tijd van mijmeren, in jezelf keren, luisteren naar je diepste verlangens. In de tijd dat er nog een geen kunstlicht was, waren de Donkere Dagen voor Kerstmis echt donkere dagen. In het donker kun je niets doen. Onze voorouders trokken zich in deze dagen terug in hun boerderijen en huizen. De koeien op stal. Het land lag braak. Het was een tijd van saamhorigheid, gezelligheid. En van tijd om na te denken over je leven. Was het zoals je het je had voorgesteld? Kon je jezelf recht in de ogen kijken met betrekking tot wat je gedaan had. Een tijd ook van te luisteren naar je verlangens, naar wat je echt wilde. Een tijd om je te oefenen in de verwachting van het rijk van God.
Door het kunstlicht en de techniek die de vierentwintiguurseconomie mogelijk maakte, heeft deze tijd haar natuurlijke karakter van bezinning verloren. Ook de saamhorigheid beleven we daardoor veel minder. Maar de Kerk nodigt ons in de Advent toch elk jaar weer uit om na te denken over ons leven, waarover zijn we teleurgesteld, wat hadden we anders moeten of kunnen doen? Welke verlangens koesteren we voor als het weer lichter om ons heen wordt en weer kunnen zien wat we doen?
We luisteren in de Advent naar de profetieën uit de eeuwen voor de komst van Jezus Christus. De profeten hielden het verlangen in het volk van God brandend door prachtige beelden van de terugkeer van de ballingen naar Jeruzalem uit Babel waarheen zij waren weggevoerd 2), Wat nu nog voor onmogelijk werd gehouden, zou echt werkelijkheid worden. Alles wat terugkeer naar Jeruzalem en de verwoeste tempel in de weg stond, zou verdwijnen als sneeuw voor de zon. Bergen zouden geslecht worden, dalen zouden gevuld worden. Zulke woorden deden de harten sneller kloppen.

Maar de profetieën maakten ook duidelijk dat de uiterlijke verbetering, niet zou kunnen gebeuren zonder innerlijke verandering.
In deze lijn stond ook Johannes de Doper, de laatste van de profeten voordat Jezus zijn zending op zich nam. Hij riep de inwoners van Jeruzalem en heel het Joodse land bij de Jordaan op tot inkeer en ommekeer en verkondigde de vergeving van zonden. Zo bereidde Johannes de Doper Gods volk voor om uit te zien naar de komst van de Verlosser en er klaar voor te zijn om Hem te ontvangen: “Heel de mensheid zal Gods redding zien” roept Johannes uit.
De vraag ook aan ons, mensen van deze tijd, is of wij de goede kant uit kijken. Wij zien uit naar de komst van Jezus en het rijk van God. Maar zijn we daar ook innerlijk toe bereid?
De apostel Paulus schrijft aan de gemeente van Filippi: “moge uw liefde steeds rijker worden aan inzicht en fijngevoeligheid om te kunnen onderscheiden waar het op aan komt om op de dag van Christus gaaf en onberispelijk te zijn”. 3) De goede kant uitkijken, de komst van Christus verwachten, begint bij ons eigen hart, de liefde, de liefde tot Jezus, de liefde tot God en de liefde tot de ander, onze naaste. Als we boos zijn, of onverschillig, of zelfzuchtig, dan staan we met onze rug naar het licht toe. Maar als we liefhebben, kunnen we zelf groeien in liefde: “mogen uw liefde rijker worden, rijker aan inzicht en fijngevoeligheid”.
Dat geldt voor ons persoonlijk – want het begint altijd bij ons eigen hart – maar het geldt ook voor de maatschappij.

In onze tijd zijn veel mensen vervuld van idealen voor een duurzame samenleving. Duurzaam in de zin van zuinig gebruik van natuurlijke energiebronnen. Een stok achter de deur van deze idealen zijn de sombere scenario’s over de klimaatverandering. Vele jonge, gestudeerde, rijke mensen dromen van een schone wereld. In deze dromen van een verantwoordde omgang met natuur en klimaat en dieren staat de kerk achter hen.Paus Franciscus heeft twee jaar geleden een hele mooie encycliek aan de wereld gepresenteerd ‘laudato si’. Genoemd naar de aanhef van het Zonnelied van H. Franciscus van Assisi “Geloofd zij de Schepper”
Maar onze paus herinnert er wel aan – als een echte profeet – hoe noodzakelijk de gerechtigheid in dit alles is. Als rijke welvarende mensen dromen van een mooie schone wereld, en ze hebben geen oog voor de armoede in de wereld, gaat het mis. Duurzaamheid kan niet zonder gerechtigheid. Laten we niet alleen bezig zijn met uiterlijke verbetering en innovaties. Laten we ook innerlijke werken aan vernieuwing. Laten we om te beginnen ons eigen leven en deze aarde te beschouwen als een geschenk van God die ons daardoor overlaat met zijn gunsten. Laten we dan van onze rijkdom delen met degenen die tekort komen, de velen die niet opzien tegen het einde van de wereld, maar tegen het einde van de maand. Als de droom van een duurzame wereld en het werken aan milieu en klimaat, samengaat met zorg voor de medemensen, eerlijkheid, liefde voor elkaar, dan is er draagvlak, dan worden ‘heuvels geslecht en dalen gevuld’ (Johannes de Doper/Jesaja). De komst van het rijk van God zal altijd anders zijn dan wij verwachten. Maar we kijken in elk geval de goede kant uit als we Jezus Christus verwachten in ons persoonlijke doen en laten, en als samenleving.
‘Heel de mensheid zal Gods redding zien’ in de ontmoeting en de koms van Jezus Christus. Amen

(c) Martin Los
1) Evangelielezing 2e Adventszondag Lucas 3:1-6
2) 1e lezing 2e Advenszondag: Baruch 5:1-9
3) 2e lezing 2e Adventszondag: Filippenzen 1:3-11

Houvast in het vooruitzicht

Preek op de 1e zondag van de Advent 2 december 2018 Mariakerk en Willibrordkerk

‘Wanneer zich dit alles begint te voltrekken, richt uw hoofden dan omhoog want uw verlossing komt nabij’ 1)
Lieve zusters en broeders, als vaste zekerheden dreigen te wankelen, als de grond onder je voeten lijkt te bezwijken, waar zoek je dan houvast? Dat zijn geen theoretische vragen. In onze tijd weten heel veel mensen niet waar ze aan toe zijn. Kun je het nieuws nog wel vertrouwen, want wat de één voor waarheid verkondigt, noemt de ander nep-nieuws. Door onheilspellende berichten over klimaatverandering.Door oorlogen en armoede waardoor stromen vluchtelingen en migranten in beweging komen.  Door spierballentaal van politieke leiders. Hoe kun je dan toch je kalmte bewaren en niet in paniek raken. Sterker nog, hoe kun je dan nog positief en vol hoop blijven?
“wanneer dit alles zich begint te voltrekken, richt uw hoofden dan omhoog want uw verlossing komt nabij’’. De woorden spreekt Jezus aan het einde van zijn omzwervingen door het land, wanneer hij in Jeruzalem is aangekomen. Hierna volgen alleen nog zijn Paasmaal met de leerlingen, zijn gevangenneming en zijn dood aan het kruis.
Als hij in Jeruzalem is aangekomen, onthaald door een grote menigte, wijzen sommigen hem op het prachtige tempelcomplex. Eén van de wereldwonderen in die tijd. Misschien meenden ze wel dat Jezus deze tempel voor zich zou opeisen als de Messias. Maar Jezus voorspelt dat er geen steen op de andere zal blijven. Heel de tempel zal worden verwoest. Dat is ook gebeurd. Veertig jaar later. Als represaille voor een Joodse opstand. Wie nu in Jeruzalem komt, ziet nog op bepaalde plekken hoe de Romeinen alles omvergetrokken hebben. We kunnen ons nauwelijks voorstellen wat een hartverscheurende ervaring dat was voor de Joden. Alsof God zijn volk zelf in de steek gelaten had. Heel hun houvast naar de knoppen.
Maar eerst zal er nog iets anders gebeuren dat het geloof van de leerlingen van Jezus geweldig op de proef zullen stellen. Want er staat een verschrikkelijke ramp te gebeuren. Nog even dan zal hun meester gevangen genomen worden. Nog even dan zullen zij hem zien sterven aan het kruis als een misdadiger. Denkt u niet dat heel hun wereld instortte? Denkt u niet dat zij dachten dat nu het einde van de wereld was gekomen? Ja, het einde van de wereld was gekomen. Want Gods Zoon werd bespot en geslagen en gedood voor hun eigen ogen. Wat voor hoop was er nog voor hen die al hun hoop op Jezus gevestigd hadden. Wat voor hoop was er nog voor de wereld, die niet terugdeinsde Gods eigen Zoon als een zondebok te gebruiken?
“wanneer dit alles zich begint te voltrekken, richt uw hoofden dan omhoog want uw verlossing komt nabij’’. Jezus wilde zijn leerlingen en alle mensen van goede willen troosten dat zij niet in angst en paniek moesten raken als ze de dood van Jezus meemaakten. Want dat zou niet het einde en de ineenstorting zijn van alles. Hij zou aan hen verschijnen als de levende, als de verrezen Heer. Hij zou een nieuwe tempel bouwen. Zijn eigen lichaam. Die ervaring hadden ze nog niet. Het was nog geen Pasen geweest. Maar ze moesten vertrouwen houden in Jezus zelf, en in het woord dat hij gesproken had: “richt uw hoofden op want uw verlossing komt nabij”.
Lieve broeders en zusters, deze belofte heeft nog niets van zijn kracht verloren. Laten we niet in paniek raken als in onze tijd om ons heen zekerheden wegvallen, velen in verwarring raken. Natuurlijk blijven we daar niet onaangedaan onder. Maar laten we niet ons mee laten slepen door hen die moord en brand roepen, of door hen die voorspiegelen dat zij en alleen zij de oplossing hebben. Het beste medicijn tegen alle angst en onzekerheid is onze hoofden op te heffen en te vertrouwen op Jezus Christus die gezegd heeft: Zie ik ben met u tot aan de voleinding der wereld. Juist als wij vanuit onszelf geen weg meer zien, zullen we onze toevlucht moeten nemen tot de belofte van Jezus.
Want wij verwachten niet het einde van de wereld. Wij verwachten de komst van de Heer, zoals Paulus schrijft aan de gelovigen van zijn tijd in Thessalonika: “De Heer sterke uw hart zodat je onberispelijk en heilig bent voor het aangezicht van God, onze Vader bij de komst van onze Heer Jezus met al zijn heiligen”. 2)
In tijden van verwarring moeten we juist nuchter blijven en kalm. We moeten elkaar liefhebben en ook de andere mensen zoals Paulus zegt. De kerk moet juist een oase van kalmte en vastberadenheid zijn als overal om ons heen mensen hun hart vasthouden of in paniek anderen de schuld geven, of zichzelf als redders opwerpen.
We gaan binnenkort weer de geboorte van Christus vieren. Eeuwenlang hebben gelovigen naar zijn komst uitgekeken. Onder alle omstandigheden bleven zij vooruitkijken en hopen met opgeheven hoofd. Wij verwachten Hem ook, niet meer als een kind in de kribbe, maar als de Verlosser van de wereld. Laat dat ons hele doen en laten kenmerken. Vertrouwen, hoop en liefde. Zo verwachten wij de komst van de Heer. Zo zijn we als mensen die verwachtingsvol uitzien naar de morgen, de morgen van het rijk van God. Amen

Martin Los

Evangelielezing voor de 1e adventzondag: Lucas 21:25-28,34-36
2e lezing: I Thessalonicenzen 3:12-4:2
Afbeelding nav Lucas 21:25 Volkeren zullen in angst verkeren radeloos door het gebulder van de onstuimige zee