Het tegenovergestelde van een zwart gat

Preek tijdens de Paasmissen Mariakerk en Willibrordkerk 2019

“Ze zagen de steen van het graf was weggerold”1)
Lieve zusters en broeders, twee gebeurtenissen die de afgelopen weken het nieuws haalden, kregen een betekenis die veel groter was dan de gebeurtenissen zelf. Ik bedoel de vuurzee die de Notre Dame in Parjis bijna verwoestte. Een aanblik die niet alleen de Parijzenaren, en gelovige christenen diep raakte, maar mensen van overal, ongeacht hun geloof, hun cultuur.
En een week eerder was er het nieuws dat een jonge studente een foto gemaakt had van het ‘Zwarte Gat’. Al meer dan een eeuw ging de natuurwetenschap ervan uit dat er zoiets als Zwart Gaten in het heelal bestaan waarin door de aantrekking van de zwaartekracht alle materie in verdwijnt. Maar nu is via een megatelescoop een foto  van zo’n zwart gat – weliswaar miljoenen jaar weg – gemaakt. Opvallend waren de juichende reacties op sociale media, veelal ook jongeren. Alsof het een feest is dat we nu bij wijze spreken met eigen ogen kunnen zien dat uiteindelijk alles wat bestaat in het niets verdwijnt. Wat voor impact heeft dat op de jeugd wanneer je opgroeit met de wetenschap dat alles vergaat? Dooft dat niet alle hoop, alle zin in het leven, alle duurzame vreugde. We moeten wetenschap en geloof niet tegenover zetten, maar geloof gaat over de zin van ons leven. Daar gaat de natuurwetenschap niet over.
De beelden van de brandende Notre Dam veroorzaakten pijn en verdriet vanwege de dreigende ineenstorting van een monument van geloof en schoonheid door de eeuwen. Zo’n kerk is meer dan een stapel stenen. Het is een soort lichaam met een ziel. De woning van God onder de mensen. Zo’n Gods huis raakt aan het mysterie van ons bestaan. Het raakt aan God. Het troost mensen met de gedachte dat er meer is dan ons schamele mensenbestaan dat uiteindelijk uitloopt in de dood. Veel kerken verdwijnen door de onverschilligheid van christenen. Dat gaat bijna ongemerkt. Wie weet dat de brandende Notre Dame in vele harten opnieuw het verlangen wekt naar God; dat we als mensen niet alleen gelaten zijn in een troosteloos leeg heelal.
Wij mensen komen uit onszelf niet verder, dan dat alles kwetsbaar is en zelfs ten ondergaat.
Haaks daarop staat het geloof van Pasen: “Ze zagen dat de steen van het graf was weggerold”. Daar waar ons denken en doen en laten stuit op absolute grenzen van eindigheid, van menselijk tekort en van dood, verkondigt de kerk dat God van zijn kant een bres geslagen heeft in ons bestaan.
We staren niet in een zwart gat waarin alles verdwijnt, ook wijzelf. We staren in het mysterie van de Verrijzenis van Jezus Christus. Alsof in een donker, ontoegankelijk bos waarin we verdwaald zijn, plotseling een lichtende plek opdoemt. Het licht van de eeuwigheid valt deze wereld binnen. We zijn niet langer gevangen van een uitzichtloos bestaan. We zijn bevrijd. We zijn bevrijd tot een leven waarover  niet langer het kwade en de dood het laatste woord lijken te hebben. Als we “de steen van het graf weggerold zien” worden we duurzaam vervuld van hoop en van echte levensvreugde.
De woorden die Jezus tot zijn leerlingen gezegd heeft tijdens zijn verblijf op aarde, de wonderen die hij gedaan heeft, alles gaat tot ons spreken als de levende Heer die altijd bij ons is. Zijn lijden en kruis worden teken van zijn overwinning op het kwade en de zonde die onze blik op God verduisterden.
Met Pasen vieren we dat de gemeenschap van God en mensen hersteld is, en dat niets ons meer kan scheiden van de liefde van Christus.
Wij mogen als christenen getuigen zijn van de Verrijzenis door ons geloof in Jezus als de verrezen Heer. Door de hoop die in ons is, en de liefde. We zijn door de doop met Hem verbonden tot één lichaam. Wat mooi dat we dit Paasweekend mogen beleven met drie volwassen dopelingen in de Paaswake en een klein kind op 1e Paasdag. We leven nog in deze wereld, maar we hebben al deel al dat nieuwe leven. Sterker nog: we bezien vanuit ons Paasgeloof heel ons leven, heel deze aarde, in het licht van de doop. Door Pasen krijgen we levenskracht om ons in te zetten voor het goede. Levenskracht om kwaad te verdragen. Energie om op te komen voor het behoud van de aarde.
Pasen is veel meer dan een feest dat we eens per jaar vieren. Het is een nieuw perspectief. Het is een nieuw leven.  We worden aangesloten op de bron van eeuwig leven. Leven zoals God het bedoeld heeft. Leven dat zijn bekroning vindt in Gods liefde.
“Ze zagen de steen van het graf was weggerold”. Door de doop en geloof is ook de steen van ons eigen hart weggerold. Ja, weggerold van het graf dat deze wereld uiteindelijk zou zijn zonder God en zonder de goddelijke barmhartigheid.
“Juicht hemelen, juich aarde. Christus Jezus is waarlijke opgestaan. Alleluja. Amen”

(c) Martin Los

Evangelielezing: Johannes 20:1-9

Onvoorwaardelijke liefde

Preek op het Hoogfeest van Witte Donderdag 2019 in de Mariakerk

‘Hij gaf hun een bewijs van zijn liefde tot het uiterste toe’1)
Lieve zusters en broeders, we gedenken deze avond dat Jezus voor het laatst met zijn leerlingen bijeen was. En we vieren de instelling van de heilige eucharistie. We zien in gedachten de twaalf leerlingen aan de tafel rondom Jezus. Ze zijn door Jezus geroepen om hem te volgen. Drie jaar zijn ze he gevolgd. Ze hebben ze woorden in zich opgenomen. Ze hebben de wonderen die hij deed gezien. Ze hebben zijn opdrachten uitgevoerd. Nu zijn ze met hem bijeen in Jeruzalem om het Paasmaal te vieren. Een hoogtepunt in de band van de meester en zijn leerlingen. Hoe zal het nu verder gaan? In het hart van Judas is al de boze geest gevaren die hem doet besluiten zijn meester te verraden. En Petrus die nu nog het hoogste woord heeft, zal niet lang hierna zijn meester verloochenen. En de anderen zullen van angst vluchten als Jezus is gearresteerd en hun meester in de steek laten. Dan is Jezus helemaal alleen. Maar zo kan hij zijn onvoorwaardelijke liefde tonen. Omdat ze dan vervuld zullen zijn van verdriet, spijt, wanhoop, laat hij hen nu al zien dat wat er gaat gebeuren, bewijs van zijn liefde voor hen is tot het uiterste toe. Hij zal zijn leven geven uit liefde voor hen om hen deel te geven aan zijn goddelijk leven door de vergeving en de verrijzenis.
De liefde van Jezus is groter dan het verraad en de verloochening door zijn leerlingen en hun menselijke zwakheden en tekorten. Nu zullen zij werkelijk zijn liefde ervaren tot het uiterste toe. Echte liefde en vriendschap is niet voor wat, hoort wat. Echte liefde en vriendschap blijkt als de ander  niets terug kan doen en met lege handen staat.
Ik moet denken aan een eenzame man die ik ooit sprak in het ziekenhuis, ernstig ziek. Hij deelde mij een groot verdriet mee. Dat een jonge vriend die hij vertrouwde hem voor tienduizenden euro’s had opgelicht. Ik vroeg waarom hij geen aangifte gedaan had? “Ik hield van de jongen” antwoordde hij met grote stelligheid. Ik zou mijn liefde voor hem verloochenen als ik dat deed”
De leerlingen hebben Jezus niet uitgekozen als hun meester. Hij heeft hén geroepen hem te volgen, vanaf hun vissersboot, vanachter de tollenaarstafel, vanonder de vijgenboom, in de provincie. Anderen leraren hielden school in Jeruzalem bij de tempel. Jonge mannen uit rijke families kozen zelf hun meester uit. Hun meester was in zekere zin afhankelijk van zijn leerlingen. Maar bij Jezus is het precies omgekeerd: “Niet jullie hebben Mij uitgekozen” zegt hij tijdens het laatste avondmaal “maar ik U. Niemand heeft groter liefde dan hij die zijn leven geeft voor zijn vrienden”.
Niet alleen door deze woorden onderwijs Jezus zijn leerlingen, maar ook doorat hij er een teken aan toe voegt. Hij wast hun de voeten zoals een knecht doet. Hij vernedert zich voor zijn vrienden. Maar hij doet dit als hun meester. Daarom moeten ze zijn voorbeeld volgen want ze zijn en blijven zijn leerlingen die ook zijn vrienden zijn want hij heeft geen geheimen voor hen. Hij heeft hen alles meegedeeld wat hij van God, de Vader, ontvangen heeft.
‘Hij gaf hun een bewijs van zijn liefde tot het uiterste toe”. de heilige eucharistie is een geschenk van onze Heer Jezus Christus aan ons. Het teken van zijn onvoorwaardelijke eeuwige vriendschap. Hij deelt zijn eigen goddelijke leven met ons in brood en wijn door het offer van zijn leven dat hij gebracht heeft.
Het is een groot voorecht dat we dat bewijs van zijn vriendschap telkens mogen ontvangen als we de eucharistie vieren. Door het priesterschap mogen we het offer van liefde dat Jezus voor de wereld gebracht heeft, tegenwoordig stellen. We mogen ervaren dat de levende Heer in ons midden is om ons te sterken door zijn vriendschap.
Als we delen in die vriendschap zullen we Jezus als onze meester, ook volgen in onze liefde voor elkaar en voor onze medemensen. Daar breekt de kracht door van het nieuwe leven dat uit God is, een leven vervuld van hoop, geloof en liefde. Dat is het Paasmysterie: dat het goddelijk eeuwig leven al dit leven en deze wereld binnenstroomt. De vriendschap met Jezus en met God. Eeuwig en onverbrekelijk. Zeggen we daarop ‘ja’ en ”amen’.

Pastoor Martin Los

1) Evangelie voor Witte Donderdag: Johannes 13, 1-15 e.v.