60 eurocent retour Areopagus (Een dag in Athene, een reis in de tijd)

In een rammelende lijnbus rijden we vanuit een voorstadje waar we in een appartement verblijven, naar het centrum van Athene. ‘Een dik half uur’ vertelde de vriendelijke receptioniste van het hotel bij wie we de buskaartjes kochten. Ook in Griekenland krijgen 65-plussers korting. Voor 60 eurocent per persoon mochten we bijna gratis dezelfde rit maken als de bewoners van deze streek op weg naar hun werk of familie of om een lang uitgestelde boodschap noodzakelijke te doen. De meeste droegen kleding waaraan aan af te lezen was dat ze zich geen luxe konden permitteren. De Grieken zijn door de rest van Europa op water en brood gezet.

Waar wij instapten was de bus nog maar half gevuld. We hadden meteen een zitplaats aan de rechterkant. ‘Hé, iedereen zit links’ zei mijn vrouw. Meteen wisten we dat we onszelf verraden hadden als vreemdelingen. De zon stond aan de rechterkant. Nog niet meedogenloos brandend als later op de dag maar ook op die vroege uur al nadrukkelijk aanwezig. We glimlachten een beetje opgelaten naar elkaar.
Na een paar haltes vielen we niet meer op want ook de zonovergoten zitplaatsen aan onze kant waren spoedig bezet. Voorin waren nog twee plaatsen met de rugzijde naar achteren naast elkaar vrij. Achteruitrijden doen ze ook hier pas als het echt niet anders kan. Begrijpelijk want niemand, ook de buschauffeurs niet, houdt zich hier aan de snelheid. Borden met vijftig erop lijken vooral een aansporing om de limiet te overschrijden.
Een groepje nieuwe passagiers stapte in. Drie vrouwen voorop. Twee oudere en één jongere, vermoedelijk de dochter van één van hen. De voorste zette vlug met haar linkerhand haar tas op de stoel van de enige nog lege bank. En in één beweging stak ze met haar andere hand haar kaartje in de automatische stempelmachine aan de andere kant. De andere oudere vrouw wilde snel de lege plaatsen bezetten voor haar en haar dochter. Een buitenkansje. Hé, daar stond al een tas. Ze keek naar de passagiers die op de tegenovergestelde stoelen zaten. Of ze die tas niet even wilden weghalen. Ze keken haar niet begrijpend aan. Toen drong het tot haar door dat de tas toebehoorde aan de vrouw die tegelijk met hen ingestapt was. Die was hen te slim af geweest en had ongemerkt de plek voor zichzelf gereserveerd. Nu kon ze niet naast haar dochter zitten. Even schoten haar ogen vuur. Toen telde ze haar knopen en besefte dat er voor haar niet meer inzat dan aan de raamkant plaats te nemen zonder haar dochter naast zich. Die had minder moeite met de situatie. Ze knikte naar haar moeder dat ze een eindje verder de bus in ging. Opgelucht dat ze een moment bij haar eigen gedachten of mobieltje kon vertoeven. In elk geval hoefde ze zo geen deelgenoot te zijn van het gesprek van de twee dames in de rol van zwijgende toehoorder. Van haar moeder kon ze vermoedelijk wel raden wat die zou zeggen. Inderdaad waren de vrouwen snel met elkaar in gesprek. De slimme dame genoot eerst nog na van haar list. Ze had moeite haar voldane blik te verbergen. De andere vrouw greep al snel haar kans om het haar betaald te zetten. Ze voerde bijna de gehele tijd het woord. Zo stonden ze toch in punten gelijk. Hun getaande huid en gerimpelde gezichten verraden de schoonheid die ze ooit bezaten. Ze waren ook in dat opzicht aan elkaar gewaagd. Sterke, door het leven getekende, Griekse vrouwen, vol temperament.

Intussen raakte de bus overvol. We naderden het centrum. Ik ging staan om te kunnen zien op het beeldscherm voorin – het enige moderne snufje – of we bijna bij de halte waren waar we uit zouden stappen. Meteen wees een oudere kalende man, in een wit shirt en witte broek, mijn vrouw erop dat het puntje van mijn portefeuille uit mijn broekzak stak. In zijn ogen een gemakkelijke prooi voor zakkenrollers. Hij had gelijk. Eén van de vele voorbeelden van behulpzaamheid en vriendelijkheid tijdens ons verblijf. We raakten gehecht aan de Grieken.

Makriyanni heette de halte en de buurt waar we ons de bus uit wurmden. Want we waren tenslotte op weg naar de Akropolis, die hoge heuvel met zijn Parthenon. Voor de Atheners heel gewoon, maar voor de rest van de wereld een magische werkelijkheid, een enorme magneet die dagelijks vele duizenden toeristen trekt.
We waren bewust vroeg. Nog geen lange rijen voor de kassa’s. Op een groot bord bij de ingang het bekende teken van de Europese Gemeenschap, een cirkel van gele sterren op een blauw vlak, en het logo van het Europese Erfgoed. De tekst erop verkondigt dat alles wat Europa groot heeft gemaakt en te bieden heeft aan democratie, filosofie, theater, kunst en kunde, hier haar oorsprong vindt. “Europa begint hier” eindigt de proclamatie die veel weg heeft van een bezweringsformule.
Het klinkt als ‘Alléén hier’. Maar Europa heeft natuurlijk meer bronnen en erflaters, dan alleen de Akropolis of zelfs Athene, denk ik bij mezelf. Een forse jonge vrouw met een Aziatisch uiterlijk, voor ons in de rij voor de kassa, koelt haar hoofd met een elektronische waaier die lucht door haar haren blaast. Ze is zo te zien alleen. Zou zij het bord ook gelezen hebben? Op datzelfde moment arriveren twee Nederlandse gezinnen die luidruchtig grappen maken alsof ze een dagje naar de Efteling gingen of naar een wedstrijd van hun favoriete voetbalclub. Ze hebben totaal geen oog voor het bord in het Grieks en het Engels.Teksten is iets voor school. Het is nu vakantie.
We bestijgen de hoge versterkte heuvel met flesjes water in de hand vanwege de hitte. Af en toe rusten we even uit wanneer we stilstaan bij plekken waar de grote filosofen hebben vertoefd en gesprekken hebben gevoerd zoals Socrates die Plato heeft opgetekend. Ik hoor in gedachten de leraren op het Gymnasium die met ons teksten van Plato lazen. Nooit had ik in die tijd kunnen dromen nog eens hier te lopen waar de Stoa was, over dezelfde enorme stenen blokken, gepolijst door de ontelbare voeten, zo glad dat je nu moet oppassen niet uit te glijden. We lopen stil van bewondering rondom het enorme Parthenon met zijn reusachtige zuilen onder een strak blauwe hemel. De vele stemmen van de andere toeristen gaan verloren in deze grootsheid.

Vermoeid gaan we zitten op een bankje waar net twee mensen opstaan. We kijken schuin tegen de voorkant van het Parthenon aan. Deze immense tempel is gewijd aan de maagd (parthenos) Athene. Op dat moment komt een gids met parasol vergezeld van een groep Amerikaanse toeristen voor ons staan. Ze wil haar uitleg beginnen, maar bedenkt zich en verontschuldigt zich eerst naar ons toe dat ze ons uitzicht beneemt: ‘Sorry, It takes only a minute’. We horen haar iets vertellen over de staatsman Pericles onder wiens bestuur het Parthenon gebouwd is, en zijn geliefde door wie hij beïnvloed is. De toehoorders lijken niet echt geboeid ondanks deze romantische wending. ‘U ziet aan de voorkant van het Parthenon dat op de hoeken beelden gestaan hebben. Van ons uit rechts Aphrodite, de godin van de liefde, en links Dionysos, de god van de wijn. U begrijpt – hier probeerde de gids een beetje ondeugend te kijken – dat maagden hiertegen in bescherming genomen moesten worden want liefde en levenslust en maagdelijkheid gaan natuurlijk niet samen’. Instemmend gegniffel. De gids gaf ons een triomfantelijk knikje en vertrok met haar groep naar de volgende stop.

Een gevoel van moedeloosheid overviel me. ‘Wat een onzin’ zei ik tegen mijn vrouw die niet naar de gids geluisterd had en met haar eigen gedachten bezig was geweest. ‘Ach, laat maar’ zuchtte ik. ‘Nee, zeg het maar’ zei ze. ‘Nou, Athene en haar maagdelijkheid staan symbool voor onaantastbare waarden zoals waarheid, gerechtigheid en wijsheid. Wanneer die in de samenleving gerespecteerd worden, bloeit de liefde en is er ware levensvreugde alom. Dáár staat het Parthenon voor. Die Amerikaanse gids trok alles weer in het kleinburgerlijke’.
‘Zullen we verder gaan’ zei ze, genoeg bijgekomen van de klim en de wandeling in de zinderende hitte boven op de Akropolis. ’Jij wilde toch nog naar een andere plek toe?’ ‘Ja, de Areopagos. Die moet hier vlak bij zijn, naast de Akropolis’.
We daalden de trappen af omstuwd door een menigte van allerlei nationaliteiten. Sommige groepen maakten van de gelegenheid gebruik om op de treden als natuurlijke tribune groepsfoto’s te maken met de Akropolis op de achtergrond. Dat schoot niet op. Na een paar honderd meter verspreidde de menigte zich.

We sloegen een pad rechts af in dat leidde naar een kleine heuvel. Areopagos stond er op een pijl. Voor ons lag een marmeren gevaarte. Glimmend in de zon, afgetrapt door eeuwenlang bezoek. Dichterbij gekomen lazen we een bordje dat ons afraadde deze halsbrekende toer nu nog te proberen. Gelukkig was er een ijzeren trap.
 ‘Is dit nou de Areopagos?’ zei ik teleurgesteld. Ik had me een soort plein voorgesteld. Want hier werd in de oudheid rechtgesproken. Hier vergaderden de vrije burgers. Hier gold vrijheid van meningsuiting althans voor diezelfde beperkte groep bevoorrechte vrije burgers. Maar dit is ook de plaats die de apostel Paulus bezocht heeft tijdens zijn verblijf in Athene. Op een zwart marmeren plaat die in de rots gemetseld was stond in het Grieks gekerfd de tekst uit de Handelingen der apostelen die hierover vertelt.
Paulus, een van de eerste volgelingen van Jezus – of dé eerste – die Athene bezoekt, gaat in gesprek met de aanwezige Atheners. Hij verbaasde zich erover dat de Atheners een veelheid van goden vereren. Maar hij knoopt daar juist bij aan om contact te leggen: ‘temidden van de vele tempels ontdekte ik ook een altaar voor de ‘onbekende god’. Waren de Atheners bang dat ze een god hadden overgeslagen? Paulus legt uit dat hij inderdaad die voor hen onbekende god kent. Dan vertelt hij hen over de onzichtbare God die alles geschapen heeft over wie de Bijbel vertelt. En zo komt hij uit bij Christus die door God in de wereld gezonden is om de mensen de vrijheid van Gods kinderen terug te schenken.
Het doet denken aan de velen in onze tijd die vervreemd zijn geraakt van religieuze tradities en praktijken. Toch zeggen de meesten van hen dat ze geloven dat er wel ‘iets’ is. Ik begrijp niet goed hoe ‘gelovigen’ hier soms smalend over ‘ietsisten’ spreken. Ik vind het een teken van respect als iemand die geen concreet geloof heeft, toch vermoedt dat er iets hogers is. Dat ‘iets’ of die ‘onbekende iemand’ zou juist een kans moeten zijn om samen op een nieuwe frisse manier het Evangelie te herontdekken. Niet al iets wat jij al bezit, maar de ander nog niet, maar wat zich onthult in de ontmoeting.

Ik klim de trap op. Boven op de steenmassa moet ik toch toch uitkijken niet uit te glijden over de uitgesleten steen. Mijn vrouw maakt van beneden af een foto van me, man in witte broek en geel t-shirt, op zoek naar sporen van Paulus. Het is hier veel minder druk dan boven op de Akropolis. Helemaal geen grote groepen met gidsen.
Hoeveel toeristen zullen na hun bezoek aan de imponerende Akropolis beginnen te vermoeden dat er wel ‘Iets’ moet zijn, of daarin gesterkt worden. Al is het maar op grond van de schoonheid die er zich onthult, en dat is nog maar een glimp van hoe het er in de bloeitijd vijfentwintighonderd jaar geleden echt heeft uitgezien.
‘Europa begint hier’ stond bij de toegang naar de Akropolis. Het bord zou evengoed kunnen staan bij de Areopagos. Want het geloof in de vrijheid van de mens als een kind van God is het centrale thema van Paulus. Deze boodschap heeft Europa met vallen en opstaan door haar hele geschiedenis gevormd. Gelovig of niet zijn we allemaal erfgenamen van die geschiedenis. Al torent de Akropolis fier boven de Areopagus uit. Ze kunnen niet zonder elkaar.

Verzadigd van zoveel indrukken verlaten we deze historische grond waar nog veel meer te zien is. Direct buiten de hekken treffen we op een schaduwrijk pleintje een terras waar we ons te goed doen aan een glas bier ‘Mythos’ en een koele witte wijn. De tijd staat even stil. Na een uurtje rekenen we af. We lopen door een drukke winkelstraat terug naar de bushalte. In een zijstraat eten we nog een eenvoudige sandwich. Met zoveel warmte neemt de eetlust drastisch af.
In de abri bij de halte aan een drukke laan stond een oudere man. Kort grijs haar. Een ouderwetse chroomkleurige bril. Hij droeg een geblokt overhemd, lichtblauw en wit, de kleuren van de Griekse vlag, met een lichtbruin colbertjasje, overblijfsel van een kostuum. 
‘Waar komt u vandaan?’ vroeg hij in het Engels met een vriendelijkheid die we al zo vaak ontmoet hebben hier. 
‘Hollandia’. Zijn ogen lichtten op. ‘Mijn zoon woont in Rotterdam. Hij heeft gestudeerd aan de Erasmus Universiteit. ‘Nou, dat is ook toevallig. Rotterdam. Daar heb ik mijn jeugd doorgebracht’ antwoordde ik opgetogen. ‘Wat voor studie?’ vraag ik. ‘Economie’. Hij hield even in en zei daarna vol trots: “Hij heeft nu een baan bij Unilever’.
‘Gefeliciteerd’ zei ik. Op dat moment kwam zijn bus voorrijden. Als een engel verdween hij weer even snel als hij gekomen was.
Wie bedenkt dit! Een vriendelijke Athener wiens zoon was afgestudeerd aan de Nederlandse Universiteit genoemd naar de grote Europeaan Erasmus. Uitgerekend deze man verbond de klassieke oudheid met het christelijk geloof in de vrijheid van de mens als kind van God. Een echte humanist. Akropolis én Areopagus.

Kort daarop stopte ook onze bus, A2. We namen plaats achter een echtpaar. Opvallend door hun zwarte huidskleur. Zij droeg een hoofddoek als in Afrikaanse landen. Een baby lag in haar linkerarm. Samen keken ze vertederd naar hun kind en naar elkaar. Hij droeg een rood T-shirt. Op de rug stond te lezen in het Frans: ’Artsen zonder grenzen komen overal waar dat nodig is’.
Dit is zo’n dag waarop alles samenvalt. Tijden, plaatsen, levens. Alsof alles betekenis heeft. Alsof?

(c) Martin Los

De Iftar en Antonius

De zon zou over een half uur ondergaan. Het is Ramadan voor de moslims onder ons. Nog even dan kunnen de knorrende magen gerustgesteld worden met oogstrelende en smakelijke halal hapjes. Weer een vastendag voorbij. Tijd voor de Iftar, het ontbijt in de avondschemering.
Deze zaterdagavond heeft het bestuur van het Islamitisch Centrum bij ons in de buurt een maaltijd belegd voor de hele gemeenschap. Er zijn gasten uitgenodigd. Ik behoor ook tot de genodigden. Omdat dit mijn eerste Iftar is heb ik mijn vrouw gevraagd mee te gaan om deze bijzondere ervaring te delen. Het is een mooie zomeravond met een blauwe hemel die met de ondergaande zon een Oriëntaalse sfeer oproept. We nemen de fiets om extra van dit moment te genieten.
Vol verwachting gaan we op weg. Het water van de Leidsche Rijn waar we langs fietsen, is een onbewogen spiegel waarin de blauwe hemel een laatste blik slaat voordat de schemer neerdaalt. Nog een halve kilometer dan zijn we bij het Islamitische Centrum dat door mannen en vrouwen van voornamelijk Marokkaanse afkomst bezocht wordt maar van wie de meesten in Nederland geboren en getogen zijn.
Dagelijks rijd ik langs dit gebouw dat met zijn okergele stenen muren en groene daken een aangename rustgevende indruk maakt. Houtsnijwerk als een soort vitrage voor de hoge ramen van de grote gebedsruimte binnen in, onthult aan de voorbijgangers iets van de mystieke betekenis van het gebouw.
Als we de Meernbrug overgaan zie ik in het plantsoen naast de statige Marekerk Wouter de Heus staan. Ik herken hem meteen aan zijn grijze krullen, opvallende bril en zijn speurende blik.  Hij is in gesprek met twee mannen waarvan één met een uitbundige witte haardos en scherpe groeven in het gelaat een fototoestel in de hand heeft. Wouter is journalist. Amicaal in de omgang. Maar waar hij verschijnt werpt de krant van morgen al zijn schaduw vooruit. Recht voor zijn raap schrijft Wouter in de krant wat hij aan misstanden of politieke rariteiten tegenkomt.
‘Hé, dag Wouter!’ roep ik hem toe. Vagelijk vraag ik me af wat hij op de late uur op dit grasveld doet. Er staat een graafmachine die in de afgelopen dagen wat boomwortels heeft verwijderd. Hier op de hoek naast de kerk moet binnenkort een echt dorpspleintje komen.   Mijn vrouw fietst een paar meter voor me. In gedachten verheug ik me al op de Iftar en de ontmoeting met allerlei mensen, het bestuur en de andere genodigden. ‘Dag, pastoor!’ roept Wouter terug. Hij knikt naar zijn twee metgezellen als een teken dat wij elkaar kennen. De fotograaf fluistert hem iets toe.
‘Pastoor, wacht even! Hebt u even tijd?’ Ik stap af en roep mijn vrouw toe even te wachten.
‘Weet u of hier een begraafplaats is geweest?’ vraagt Wouter.
In zijn hand houdt hij een gebroken stuk bot, bruin en dof. ‘Mijn buurman hier heeft vanmiddag allerlei botten en schedels hier gevonden. Ze zijn bij  de graafwerkzaamheden gisteren aan het licht gekomen’
Nu begrijp ik waarom Wouter hier op dit late uur rondsnuffelt. Hij is geen misdaad op het spoor, maar wel iets dat de lezer van zijn krant met de wenkbrauwen zal doen fronsen. Menselijke restanten die hier in het weekend uit de grond steken zonder dat hekken om het terrein geplaatst zijn, riekt naar onzorgvuldigheid van de kant van de aannemer of de ambtelijke instanties. Ik zie het artikel van Wouter al in de krant staan. ‘De kerk die hier nu staat, is honderdjaar oud’ antwoordde ik. ‘Daarvoor stond hier een ouder kerkje. Tot aan het begin van de negentiende eeuw begroef men de doden in en om de kerk’
‘Ja’ legde de man met de witte haarbos uit ‘die kerk stond loodrecht op de as van de huidige kerk’ ‘Dat kan kloppen, want kerken werden vroeger in Oostelijke richting gebouwd’ beaamde ik  ‘In elk geval stond hier voor de Reformatie al een kapel’
‘Er liggen ook een aantal stenen, kloostermoppen. Die zijn ongetwijfeld van die oude kerk’ voegde de fotograaf toe ‘Misschien zijn deze botten ook wel eeuwenoud’ opperde Wouter.
‘Stel je voor dat ze van voor de Reformatie zijn, toen de kerk in ons land nog één en ongedeeld was’ zei ik tegen het drietal, samen verzonken in gedachten aan de late Middeleeuwen. Zo afdalend in het verleden vergat ik zelfs even dat ik op weg was naar een Iftar.
‘Ik hoop dat de werkzaamheden opgeschort kunnen worden en dat de stadsarcheoloog verder onderzoek zal gaan doen’ voegde ik toe.”
‘In elk geval moeten we de wethouder waarschuwen dat deze situatie onhoudbaar is. Ze moeten zo snel mogelijk hekken om de omgewoelde grond zetten’ zei Wouter ‘je moet er niet aan denken dat deze botten van je overgrootouders zijn’
‘De toon voor een column of artikel in de krant is gezet’ dacht ik
Toen ik opkeek zag ik honderd meter verderop mijn vrouw staan met haar fiets. Ze zwaaide met haar arm. Op haar lippen kon ik lezen: ‘Kom je nou?’
Ze had natuurlijk geen idee waarom ik met die drie mannen stond te praten.
‘Heren, ik moet er echt vandoor. We zijn op weg naar de Iftar van het Islamitische centrum verderop. Nog even dan is de zon onder en dan gaan we aan tafel. Succes met je artikel, Wouter’.
‘Wie waren dat?’ vroeg mijn lieve metgezel terwijl ze weer op de fiets stapte. ‘Dat was Heuswaar, een journalist van het Algemeen Dagblad. Ach, nee, sorry. Dat is zijn twitternaam’ verbeterde ik mijzelf ‘in het echt heet hij De Heus’. Ik praatte haar bij over Wouter en zijn ontdekking bij de kerk.
Bij het Islamitisch Cultureel Centrum Leidsche Rijn zetten we onze fietsen tegen elkaar. Onafscheidelijk verstrengeld met één kettingslot. We werden heel vriendelijk ontvangen door mannen in gebedskleding.
Rondom het gebouw van het ICCLR stond buiten een menigte aan tafels en witte plastic stoelen. Wat een geluk dat het mooi en droog weer was. Op elke tafel flesjes water en mandjes met stukjes stokbrood, en een brandende kaars in een papieren zak waarin vensters geknipt waren. De jongeman die ons verwelkomde leidde ons naar de tafels. Ik herkende andere genodigden zoals een wijkagent in burger en de rector van een College in de buurt. Iedereen stond nog met elkaar te praten want de zon was nog niet onder.
“Mag ik u naar het gedeelte van de vrouwen begeleiden?” zei de vriendelijke jongeman tegen mijn vrouw. Ineens realiseerde ik me dat we er geen rekening mee hadden gehouden dat vrouwen en mannen gescheiden zitten in deze gemeenschap. Ze reageerde welwillend.
“Nou, tot straks” zei ze laconiek tegen me. Verderop zag ik de tafels met allemaal jonge vrouwen met hoofddoekjes en kleurige gewaden. Vanuit de verte zwaaide ze nog even. Ze nam plaats bij een aantal vrouwen met wie ze met een in gesprek raakte. Later vertelde ze me dat de vrouwen allemaal perfect Nederlands spraken. Ze waren heel vriendelijk geweest. Ze hadden haar ook even de gebedsruimte voor de vrouwen laten zien toen ze daar een kort gebed voor de maaltijd baden.
Zelf zat ik aan een grote tafel ronde tafel met negen personen, moslims en niet-moslims. Ook een vrome vader van elders met twee tieners. Vrijwilligers droegen schalen met hapjes aan. We begonnen met kekererwtensoep. Het was een hartelijke sfeer. Ik had niet anders verwacht natuurlijk. Samen de maaltijd houden, verbindt. Dat is de bedoeling van de Iftar.
Na anderhalf uur brak het uur van het avondgebed aan. De tafelgenoten begaven zich naar de gebedsruimte. Met de andere  genodigden bedankte ik de organisatoren voor de gezelligheid. Ik zocht mijn vrouw op die met de rug naar mij toe gekeerd nog zat te praten met een jonge moslima.
‘Ga, je mee?” voeg ik haar ‘want ze gaan nu allemaal naar binnen om te bidden’. Ik zag dat ze het naar de zin had gehad. Dat we niet bij elkaar hadden kunnen zitten, had haar helemaal niet gestoord.
‘Weet je nog, vroeger bij ons thuis’ zei ze met een glimlach ‘dat op een verjaardag van mijn ouders de vrouwen in de voorkamer zaten en de mannen in de achterkamer? Dat is nog maar een halve eeuw geleden’.
Het was donker geworden. Door de lege stille straat fietsten we terug naar huis. Ieder vol van de eigen gedachten, innerlijke beelden, en verzadigd van de maaltijd, het voedsel en de gesprekken. Toen we de kerk passeerden zagen we niemand meer. Het donker was neergedaald over de vermoedelijke kleine begraafplaats die hier ooit geweest was.
In gedachten zag ik Wouter in een verlichte huiskamer in Leidsche Rijn achter zijn laptop met muziek van zijn geliefde band uit de jaren tachtig uit de boxen.  Wat hij schreef zou natuurlijk de nodige stof doen opwaaien bij de betrokken instanties en bewoners van De Meern. Ik voelde met hem mee. Je wil zoveel aardige dingen schrijven als journalist, maar je stuit steeds weer op allerlei ongerechtigheden zoals vandaag menselijke botten die bij graafwerkzaamheden bloot komen te liggen zonder dat iemand er naar om kijkt.
We dronken thuis nog een glas wijn ter afsluiting van deze wonderlijke avond. Bijna sprookjesachtig vanwege de Iftar en spookachtig vanwege de bottenberg onderweg. Wat een toevallige samenloop.
Op weg naar de betekenisvolle maaltijd met mensen van een andere religie om onderlinge vrede en goede wil te vieren, waren we gestuit op de resten van een oud vergeten kerkhof dat een verleden oproept van de ene kerk die er vijfhonderdjaar geleden nog was. Christenen zijn daarna verdeeld geraakt en gunden elkaar vaak het licht in de ogen niet. Gelukkig is dat nu totaal veranderd. We moeten steeds weer bruggen bouwen in plaats van muren optrekken.
Met het glas wijn in de hand mijmerde ik wat over het nieuw te maken dorpsplein op de plek van een voormalig kerkhof. In Maastricht zitten mensen op terrassen op het Vrijthof. Andre Rieu organiseert daar elk jaar een muziekfeest dat we op de televisie kunnen volgen. Utrecht heeft zijn bekende Janskerkhof waar je gezellig kunt zitten. Zoals de wijn over mijn tong gleed proefde ik de namen ‘Hofplein’ ‘Oud-kerkhof’. Ik stelde me de zitjes voor op het nieuwe dorpsplein in de zon tegenover de Meernburg met een concert van de Bazuin of de Vleutense Harmonie.   Het proeven van deze namen smaakte naar meer.
Voor de reformatie hadden alle kerken en kapellen een naam, die van de patroonheilige van de kerk. Naar wie was de kapel die bij de Meernburg stond, genoemd? Ik stuurde een mailtje naar Ton van Schaik, historicus, aan de Groenedijk geboren.
‘De kapel die er in elk geval in 1480 al stond, behoorde tot de Oud-munster van Utrecht, de H. Salvator. Ze is genoemd naar H. Antonius de Grote, gestorven op 17 januari 365 in Egypte’ mailde hij terug de volgende dag.
Natuurlijk had ik altijd al geweten dat daar vroeger een kapel had gestaan, maar ik had me nooit afgevraagd of de kerk een naam had gehad. Dus de Marekerk staat op de plaats van wat ooit de H. Antoniuskerk was.  Het kerkhof is het kerkhof van de Antoniuskerk. Genoemd naar dezelfde patroon naar wie het grote nieuwe ziekenhuis in Leidsche Rijn is genoemd. Zou het niet mooi zijn, dacht ik, als het nieuwe dorpsplein, door zijn naam herinneringen oproept aan de tijd dat christenen nog niet gescheiden waren geraakt.
De naam Antonius herinnert ook aan de maatschappelijk zorg van de kerk toen. Want zorg voor de behoeftigen was een belangrijke taak. Op de dag van H. Antonius, 17 januari, werd brood uitgedeeld aan hen die een steuntje in de rug konden gebruiken. Ton van Schaik vertelde verder dat de Hervormde Gemeente deze Antoniusbrooduitdeling nog een tijd heeft voorgezet tot er eigentijdere vormen van ondersteuning voor in de plaats waren gekomen.
Vieren we binnenkort gemeenschappelijke momenten van de Meernse gemeenschap in de Antoniushof of het Antoniusplein? Mensen van alle geloven en culturen? ‘Antoniuskerkhof’ zei ik een paar keer hard op om te horen hoe dat klonk. Ik probeerde ‘Antoniushof’. Of misschien ‘Antoniusplein’? Ineens begint het nieuwe dorsplein voor me te leven.
Ik besloot deze merkwaardige avond met een inspirerende gedachte. Want de Iftar is oorspronkelijk toch ook bedoeld als maaltijd waarop degenen die in overvloed leefden hun arme medemensen aan tafel nodigden. Iftar en Antonius hebben heel veel met elkaar te maken. H. Antonius verdeelde al zijn bezit onder de armen en behoeftigen om zich helemaal aan contemplatie en gebed te wijden. Stel je voor dat het nieuwe dorpsplein naar Antonius genoemd zou worden. Dan zouden de gemeenschappelijke wortels van alle christenen in De Meern weer zichtbaar worden. Op die manier zou de ontdekking van verwaarloosde oude botten in een plantsoen op weg naar een Islamitische zou maaltijd misschien een heilzaam gevolg hebben. Ook zou zo recht worden gedaan aan de overblijfselen die gevonden zijn, uit welke eeuw dan ook
Ik hoor het de chauffeur van lijn 28 bij de Meernbrug al zeggen: Halte Antoniushof.

© Martin Los