Homilie in de Kerstnacht 2013 Mariakerk De Meern

Preek in de Kerstnachtmissen in de Mariakerk op 24 december 2013 De Meern
voorgeschreven lezingen uit het r.k. leesrooster: Jesaja 9:1-6, Titus 2:11-14. Evangelie: Lukas 2:1-14

Lieve zusters en broeders, ruim een maand geleden was ik met een groep van veertig pelgrims uit ons land een week in Israël. We waren op zondag in Bethlehem. De helft van de groep bestond onze pelgrims met behoefte aan zorg vanwege verlamming, blindheid of andere ernstige oorzaken.
We vierden daar op die zondag in de november in de grot op het Herdersveld de Mis. Het was geen vraag wat voor soort Mis.  Als je daar bent, vier je de Kerstmis. Zoals vanavond. En we zongen natuurlijk “Nu zijt wellekome” en “de Herdertjes lagen bij nachte” *)
We vierden Kerstmis in dezelfde grot waar volgens de traditie de herders de wacht hielden over hun kudden. Toen verscheen plotseling een engel aan hen met de boodschap: “Vrees niet want zie, ik verkondig u een vreugdevolle boodschap die bestemd is voor heel het volk. Heden is u een Redder geboren, Christus de Heer, in de stad van David”.

Het was heel ontroerend om met deze groep mannen en vrouwen van wie velen een gebrek hadden, te vieren en erbij stil te staan dat God mens geworden is.
God is mens geworden. Mens zoals wij daar bij elkaar waren in de grot. Mens zoals de twee blinde medepelgrims en de man met een dwarslaesie en de vrouwen in hun rolstoel. Mens zoals wij allen met onze kwetsbaarheid en gebreken.
We beseften daar in die grot op het Hersdersveld heel goed: als God mens geworden is, dan is hij één geworden met ons allemaal.
En is dat niet precies waarom wij hier vanavond allen tezamen zijn gekomen rondom het Kind in de kribbe?

God is mens geworden. Maar wat betekent het dat God mens is geworden? Er zijn ontelbare mensen, heel verschillende mensen. Maar in al die verschillende mensen die we zijn, ontmoeten we die ene mens die we allemaal samen zijn. Mannen, vrouwen, blank, bruin, getint, heterosexuelen, homosexuelen, transgenders, mensen van alle rassen en talen, volken en staten. Ondanks die verschillen hebben we allemaal deel aan die ene mens. Die ene mens die zoals wij geloven, door God geschapen is.
Zonder uitzondering zijn we allemaal vertegenwoordigers van die ene mens. Ook wel mensheid genoemd. Als vertegenwoordigers van die ene mens die we zijn, hebben we allemaal een boodschap aan elkaar. We kunnen niet zonder elkaar.
Niemand van ons is zomaar  uit de lucht komen vallen of in de wereld geworpen.  Iedereen is geboren uit een mens. We zijn allemaal mensenkinderen.

Vanaf het moment dat we geboren werden, namen mensen onze in de armen, noemden onze naam, keken ons in de ogen, lachten tegen ons. Want als mens ben je een persoon. Iemand met een naam en gezicht. Iemand met een geschiedenis en een toekomst. Het eerste wat we kunnen als mensenkind is de ander aankijken en het gezicht van de ander in ons opnemen. De baby laaft zich aan het gezicht van de moeder en de vader.
We zijn dus als mens op elkaar aangewezen. We vormen samen op talloze wijzen een gemeenschap.

Maar we kunnen ook met de rug naar elkaar toe gaan staan. We kunnen elkaar negeren. We kunnen doen alsof we alleen op de wereld zijn.
Dan worden we van personen individuen. Van mensen met een gezicht worden we naamloze voorbijgangers. Mensen die geen boodschap aan elkaar hebben. Vreemdelingen voor elkaar, ook al wonen we in dezelfde straat.
Als individu zijn we consumenten van het leven, altijd op zoek naar genot en gemak.  Anders zijn we ontevreden en boos. Levenslange toeristen. We vragen wel wat de ander voor ons kan betekenen, maar niet wat wij voor de andere kunnen betekenen.

Bedoelen we  nu met de boodschap dat God mens is geworden,  dat God als zo’n individu in de wereld is gekomen. Nee,  God is mens geworden in de zin van persoon, iemand met een naam en een gezicht: Jezus Christus. Jezus is geen individu, maar hij is een persoon die op alle mensen van alle tijden toe komt en die met ons verbonden is.
Hij komt op ons toe als een kwetsbare mens, een kind in de kribbe, en later als de man aan het kruis. En hij nodigt ons uit om één te worden met hem. Om een gemeenschap met hem te vormen. Een nieuwe mens. Vervuld van God.

Met andere woorden: God is mens geworden betekent: hij is één met ons allemaal geworden. ons. Met de bedoeling dat wij weer de echte mens worden waartoe we bestemd zijn.
En met de bedoeling dat we ook met elkaar de verbinding aangaan. Jezus nodigt ons uit de verbinding met elkaar aan te gaan, en dat we in iedereen de God die mens geworden is, herkennen.
In de gebreken en de kwetsbaarheid van elkaar, maar ook de in de mogelijkheden en de talenten. Geen vijanden en tegenstanders van elkaar, maar bondgenoten.
Mensen die allemaal een boodschap aan elkaar hebben. Mensen die samen van het leven iets moois proberen te maken. Die samen laten zien wat echt mens zijn betekent. Menszijn waarin God één met ons geworden is en waarin de liefde van God aan het licht komt

Veel mensen beleven een hele moeilijke tijd door verlies van werk, van inkomen, van zekerheid over de toekomst. Ook lijden velen aan de gevolgen van het individualisme, eenzaamheid, scheiding, uitzichtloosheid. De zorg voor de zieken en mensen met een gebrek neemt af door de bezuinigingen. Een zware tijd voor velen.
Maar deze tijd is ook een enorme kans om weer opnieuw zicht te krijgen op de mens die meer is dan een individu. Het is de hoogste tijd om weer de mens te ontdekken die we ten diepste zijn: een mens met een naam en een gezicht, een persoon, die gericht is op de ander. Op de mens die gemeenschap is.

De nood dwingt ons tot de participatiemaatschappij waarover de nieuwe koning sprak in de troonrede. Sindsdien gaat er geen dag voorbij of we horen dat woord uit de mond van politici: participatiemaatschappij. We moeten verantwoordelijkheid nemen voor onszelf en onze omgeving. Niet alles afschuiven op de overheid.
Iedereen voelt aan dat deze nadruk op participatiesamenleving uit nood geboren is. Er moet fors bezuinigd worden. Maar betekent verantwoordelijkheid nemen voor jezelf niet dat de mensen die op de een of andere manier gebrek lijden, het niet redden. Wie komt voor hen op?

En stel dat straks de economie weer aantrekt, gaan we dan weer de kant op dat we zeggen dat overheid moet overal maar voor zorgen?
Of is het inzicht dat we samen iets voor elkaar betekenen kunnen en dat daarin voldoening en geluk ligt, duurzaam? Staan we niet op de drempel van de nieuwe ontdekking van de waarde van gemeenschap. Als geloofsgemeenschap mogen we daarin een bijzonder rol vervullen want wij hebben de blijde boodschap voor heel de wereld.

Met Kerstmis vieren we dat God verder gaat dan participeren in de samenleving. Hij is één geworden met ons.
Dat is de aansporing aan ons allen om weer te gaan zien hoe kostbaar ieder mens is in Gods ogen. Laten we met zijn ogen naar elkaar gaan kijken. Laten we elkaar bekijken met de ogen waarmee Jezus Christus op ons toekomt en naar ons kijkt, en ons aanvaardt en bemint en een geluk zonder einde wil schenken.

Misschien gaan we dan zien hoe we God ontmoeten juist in kwetsbaarheid van mensen. Juist als we niet alleen voor onszelf leven, maar echt voor de ander, mogen we ervaren hoe God niet ver is, maar heel dichtbij. Emmanuel, God-met-ons.

Lieve zusters en broeders, Kerstmis is het niet alleen vannacht en morgen, en niet alleen in deze tijd met zijn kerstbomen en slingers. Het is het hele jaar Kerstmis wanneer we elkaar aankijken als mens en als persoon. Door Kerstmis zien we elke dag hoe Christus zelf ons aankijkt door de ogen van de ander. De vraag is: hebben we dan ook een boodschap aan elkaar? Amen

© Martin Los

*) in de week dat we in Israel waren werd de groep via Twitter en Facebook ook gewaar van de hype in de vaderlandse media over de bisschoppen die “stille nacht” en de “herdertjes lagen bij nachte” verboden zouden hebben. We voelden intuïtief aan dat dit niet klopte. Met des te meer plezier zongen we deze liedjes tijdens de Mis in Bethlehem

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.