het nut van de Donkere Dagen voor Kerstmis

Preek op de 2e zondag van de Advent op 8/9 december 2018 in Willibrordkerk en Mariakerk

“Heel de mensheid zal Gods redding zien” 1)
Lieve zusters en broeders, de Advent is een tijd van mijmeren, in jezelf keren, luisteren naar je diepste verlangens. In de tijd dat er nog een geen kunstlicht was, waren de Donkere Dagen voor Kerstmis echt donkere dagen. In het donker kun je niets doen. Onze voorouders trokken zich in deze dagen terug in hun boerderijen en huizen. De koeien op stal. Het land lag braak. Het was een tijd van saamhorigheid, gezelligheid. En van tijd om na te denken over je leven. Was het zoals je het je had voorgesteld? Kon je jezelf recht in de ogen kijken met betrekking tot wat je gedaan had. Een tijd ook van te luisteren naar je verlangens, naar wat je echt wilde. Een tijd om je te oefenen in de verwachting van het rijk van God.
Door het kunstlicht en de techniek die de vierentwintiguurseconomie mogelijk maakte, heeft deze tijd haar natuurlijke karakter van bezinning verloren. Ook de saamhorigheid beleven we daardoor veel minder. Maar de Kerk nodigt ons in de Advent toch elk jaar weer uit om na te denken over ons leven, waarover zijn we teleurgesteld, wat hadden we anders moeten of kunnen doen? Welke verlangens koesteren we voor als het weer lichter om ons heen wordt en weer kunnen zien wat we doen?
We luisteren in de Advent naar de profetieën uit de eeuwen voor de komst van Jezus Christus. De profeten hielden het verlangen in het volk van God brandend door prachtige beelden van de terugkeer van de ballingen naar Jeruzalem uit Babel waarheen zij waren weggevoerd 2), Wat nu nog voor onmogelijk werd gehouden, zou echt werkelijkheid worden. Alles wat terugkeer naar Jeruzalem en de verwoeste tempel in de weg stond, zou verdwijnen als sneeuw voor de zon. Bergen zouden geslecht worden, dalen zouden gevuld worden. Zulke woorden deden de harten sneller kloppen.

Maar de profetieën maakten ook duidelijk dat de uiterlijke verbetering, niet zou kunnen gebeuren zonder innerlijke verandering.
In deze lijn stond ook Johannes de Doper, de laatste van de profeten voordat Jezus zijn zending op zich nam. Hij riep de inwoners van Jeruzalem en heel het Joodse land bij de Jordaan op tot inkeer en ommekeer en verkondigde de vergeving van zonden. Zo bereidde Johannes de Doper Gods volk voor om uit te zien naar de komst van de Verlosser en er klaar voor te zijn om Hem te ontvangen: “Heel de mensheid zal Gods redding zien” roept Johannes uit.
De vraag ook aan ons, mensen van deze tijd, is of wij de goede kant uit kijken. Wij zien uit naar de komst van Jezus en het rijk van God. Maar zijn we daar ook innerlijk toe bereid?
De apostel Paulus schrijft aan de gemeente van Filippi: “moge uw liefde steeds rijker worden aan inzicht en fijngevoeligheid om te kunnen onderscheiden waar het op aan komt om op de dag van Christus gaaf en onberispelijk te zijn”. 3) De goede kant uitkijken, de komst van Christus verwachten, begint bij ons eigen hart, de liefde, de liefde tot Jezus, de liefde tot God en de liefde tot de ander, onze naaste. Als we boos zijn, of onverschillig, of zelfzuchtig, dan staan we met onze rug naar het licht toe. Maar als we liefhebben, kunnen we zelf groeien in liefde: “mogen uw liefde rijker worden, rijker aan inzicht en fijngevoeligheid”.
Dat geldt voor ons persoonlijk – want het begint altijd bij ons eigen hart – maar het geldt ook voor de maatschappij.

In onze tijd zijn veel mensen vervuld van idealen voor een duurzame samenleving. Duurzaam in de zin van zuinig gebruik van natuurlijke energiebronnen. Een stok achter de deur van deze idealen zijn de sombere scenario’s over de klimaatverandering. Vele jonge, gestudeerde, rijke mensen dromen van een schone wereld. In deze dromen van een verantwoordde omgang met natuur en klimaat en dieren staat de kerk achter hen.Paus Franciscus heeft twee jaar geleden een hele mooie encycliek aan de wereld gepresenteerd ‘laudato si’. Genoemd naar de aanhef van het Zonnelied van H. Franciscus van Assisi “Geloofd zij de Schepper”
Maar onze paus herinnert er wel aan – als een echte profeet – hoe noodzakelijk de gerechtigheid in dit alles is. Als rijke welvarende mensen dromen van een mooie schone wereld, en ze hebben geen oog voor de armoede in de wereld, gaat het mis. Duurzaamheid kan niet zonder gerechtigheid. Laten we niet alleen bezig zijn met uiterlijke verbetering en innovaties. Laten we ook innerlijke werken aan vernieuwing. Laten we om te beginnen ons eigen leven en deze aarde te beschouwen als een geschenk van God die ons daardoor overlaat met zijn gunsten. Laten we dan van onze rijkdom delen met degenen die tekort komen, de velen die niet opzien tegen het einde van de wereld, maar tegen het einde van de maand. Als de droom van een duurzame wereld en het werken aan milieu en klimaat, samengaat met zorg voor de medemensen, eerlijkheid, liefde voor elkaar, dan is er draagvlak, dan worden ‘heuvels geslecht en dalen gevuld’ (Johannes de Doper/Jesaja). De komst van het rijk van God zal altijd anders zijn dan wij verwachten. Maar we kijken in elk geval de goede kant uit als we Jezus Christus verwachten in ons persoonlijke doen en laten, en als samenleving.
‘Heel de mensheid zal Gods redding zien’ in de ontmoeting en de komst van Jezus Christus. Amen

(c) Martin Los
1) Evangelielezing 2e Adventszondag Lucas 3:1-6
2) 1e lezing 2e Advenszondag: Baruch 5:1-9
3) 2e lezing 2e Adventszondag: Filippenzen 1:3-11

Preek Eerste Adventszondag “Weest waakzaam”

Preek Eerste Adventszondag in de Mariakerk De Meern en Willibrordkerk Vleuten 26/27 november 2016

Vanaf vandaag gaan we het feest van de geboorte van Jezus Christus tegemoet. We oefenen ons in verwachting. Want zoals Hij eens in de wereld kwam als het kind geboren in de stal van Bethlehem, zo zal eens heel zijn persoon en invloed door heel de geschiedenis oplichten in macht en majesteit.
En in de tussentijd, de tijd waarin wij leven, is hij bij ons door zijn woord, de blijde boodschap, en door zijn kerk waarin hijzelf tegenwoordig is, en in de naaste in nood.
Om dat te zien is geloof nodig. We moeten onszelf investeren. Daarom zegt de apostel Paulus zoals we hoorden: “Bekleedt u met de Heer Jezus Christus” **). Geloven is een manier van leven. Blijf je aan de kant staan om de kat uit te boom te kijken, dan kun je wachten tot je een ons weegt. Denk niet: “morgen is vroeg genoeg” want van uitstel komt afstel. Geloven is openstaan voor God in ons leven. Dat voelt altijd als “nu of nooit”.
Daarom zegt Jezus: “Weest waakzaam want je weet niet op welke dag uw Heer komt” ***). Dat ‘komen van de Heer’ betrekken wij meestal op het uur van onze dood. Daarvan weten we ook de dag en uur niet. Maar “de komst van de Heer” is niet beperkt tot het ultieme uur van onze dood. Ieder betekenisvol moment in ons leven is een moment waarop de Heer tot ons komt. Die betekenisvolle momenten kun je niet van te voren plannen in een rooster. Vaak besef je pas achteraf hoe betekenisvol een bepaalde gebeurtenis in je leven was. Een keuze waar je plotseling voor kwam te staan.
Deze week vertelde een man die vrijwilligerswerk deed dat een moeder van in de tachtig plotseling naar het ziekenhuis gebracht moest worden. Ze had drie kinderen. Geen van drieën zag kans om hun moeder te helpen. Wanneer je op zo’n moment andere dingen belangrijk vindt, zag dat dan niet iets over jezelf? Over de waarden die jezelf belangrijk vindt?
Elke ontmoeting met een medemens kan een betekenisvol moment zijn. De man of die vrouw die als is het maar voor even je leven binnenkomt, kan een boodschap van God zijn. De vriendelijke groet van een vreemde in de supermarkt. Je kunt die negeren omdat je in een negatieve bui bent. Maar je kunt er ook door ontwaken en de dag met andere ogen gaan zien.
God komt steeds tot ons, niet alleen definitief aan het einde, maar elk moment, in beslissingen waar je voor komt te staan, ontmoetingen die plaatsvinden, gebeurtenissen. Ze vormen steeds een kruispunt of een tweesprong. Geloven in de komst van de Heer is ons oefenen in ons bewust openstellen.
Tegenwoordig doen veel mensen aan Mindfulness. Training in bewustzijn. Attent leven. Dat is zeker belangrijk om als een verantwoordelijk mens te leven. Maar het kan erg op jezelf gericht blijven. Je komt jezelf telkens tegen.
Attent zijn op God in ons leven, gaat uit van de ontmoeting. Je staat er niet alleen voor. De Heer komt je tegemoet in je beslissingen, ontmoetingen gebeurtenissen, in alles. En er staat en hele geloofsgemeenschap om je heen. Die geloofsgemeenschap bestaat uit al die mensen die net als jij proberen open te staan voor Christus, en zijn komst in je leven en in de wereld.
Het vertrouwen in de komst van de Heer verbindt ons met elkaar. We trekken ons aan elkaar op. We inspireren elkaar. We vieren met elkaar de komst van de Heer in de eucharistie waarin we Hem mogen ontmoeten.
Laten we dus niet een afwachtende houding aannemen, zo van: laat de Heer nou maar eens voor de dag komen, ik wacht al zo lang. Nee, we moeten actief en attent hem tegemoet gaan in ons eigen leven daar de goede keuzes te maken, door de ontmoetingen die we meemaken, en door de gebeurtenissen in ons leven. Vooral belangrijk is dat we Gods barmhartigheid aan anderen in praktijk brengen. Dat we anderen mensen in nood zien staan en hen steunen. Advent, oefenen in verwachting, is ook daadwerkelijk iets voor anderen over hebben. Dat is een aloude traditie in de kerk. Als we het licht tegemoet leven, dan mogen we dat licht weerspiegelen als lichtpuntjes voor elkaar.

Schriftlezingen voor de 1e Adventszondag volgens het universele r.k. leesrooster voor zon- en feestdagen. 1e lezing: Jesaja 2:1-5; 2e lezing: Romeinen 13:11-14. Evangelie: Mattheus 24:37-44

Pastoor Martin Los