De Heilige Geest: vinger van God

Preek op de Pinksterfeest 2019 in de Mariakerk en Willibrordkerk 8 en 9 juni

‘Als jullie Mij liefhebben, zullen jullie mijn geboden onderhouden. Dan zal de Vader op mijn gebed jullie een andere Helper geven om voor altijd bij jullie te blijven’.1)
Lieve zusters en broeders, voor zijn lijden en sterven gaf Jezus zijn leerlingen deze belofte mee. Ze zouden niet alleen en aan zichzelf overgeleverd in de wereld achterblijven. Ze zouden een andere Helper krijgen.
‘Een andere Helper’. Was er dan al een Helper? Ja, tot nu toe was Jezus hun helper, hun steun en toeverlaat geweest. Ze konden hem alles vragen, ze hadden zijn voorbeeld steeds voor ogen. Hij bepaalde hen steeds weer bij de les van de Blijde Boodschap. Maar als hun meester niet meer zichtbaar bij hen zou zijn, zouden ze dan zelf verder kunnen? Zou hun kennis voldoende zijn. En zij zelf waren sterfelijke mensen die ooit hun inspanningen zouden staken en hun ogen moeten sluiten. Zou dan de prachtige boodschap van het rijk van God dat nabij is, niet verstommen na hun generatie? Zou de verkondiging van de liefde van God die ze door Jezus geproefd hadden, dan niet uitsterven? Een reële zorg die wijzelf in onze ook hebben in een tijd dat het aantal gelovigen jaarlijks schrikbarend lijkt af te nemen. Met als zichtbaar resultaat sluiting van kerken en verdwijnen van allerlei christelijke instellingen. We voelen ons soms onmachtig om het Evangelie van Jezus zo over te brengen, dat er een vonk overspringt. Wat is er voor nodig dat wij niet denken dat het met ons is afgelopen, dat we de moed niet opgeven, en vooral, wat is er nodig dat we vreugde beleven aan het feit dat wij door het geloof geroepen zijn volgelingen van Jezus te zijn, en dat wij dat als een groot voorecht beschouwen?
Laten we daarom nog even aandachtig luisteren naar de woorden van Jezus die we zoeven in het Evangelie gehoord hebben. ‘Als jullie mij liefhebben, zullen jullie mijn geboden onderhouden”. Allereerst moeten we trouw aan onze eerste liefde blijven. De liefde voor Jezus die ons geroepen heeft en een centrale plaats in ons hart verworven heeft. “Als jullie Mij liefhebben, zullen jullie mijn geboden onderhouden”. De liefde voor Jezus is niet alleen een gevoel. Die liefde uit zich in de wil om Hem na te volgen in zijn liefde. Want de hoogste opdracht van Jezus aan zijn leerlingen is: “Heb elkaar lief”. Als we die liefde tot Jezus verwaarlozen en ook zijn opdracht tot liefde van elkaar, dan bevinden we ons op een doodlopende weg. Dan zien we niet meer hoe Jezus zijn belofte trouw blijft aan ons. Maar als we Hem blijven liefhebben, dan zullen we niet in paniek raken en denken dat met ons het prachtige avontuur van het geloof is afgelopen. “Dan zal de Vader, op mijn gebed, jullie een andere helper zenden”. Jezus zegt dat zijn hulp niet ophoudt. Want door zijn gebed tot de Vader, door zijn offer van liefde voor de mensen, is en blijft Jezus onze voorspreker, onze steun en toeverlaat. We moeten dus altijd voor ogen houden dat Jezus voor ons op komt in de hemel bij God, de Vader. Door Jezus zijn we het voorwerp van liefde en zorg, in de hemel. Bij “Onze Vader in de hemel’. Ook dat moeten we voor ogen houden. Door Jezus weten we zelfs dat we Gods kinderen zijn, die we “pappa” 2) vader mogen noemen. Dus als we Jezus liefhebben en zijn voorbeeld volgen en beseffen dat we kinderen van God zijn, dan zal ‘de Vader, op mijn gebed een andere helper zenden die voor altijd bij jullie zal blijven’ “de Heilige Geest”. Dat is de kracht van omhoog die ons altijd en overal bijstaat. Een hemelse metgezel die ons verbindt God, onze Vader, en met Jezus, de Zoon. Die ons allemaal verbindt met elkaar door de onderlinge liefde. We zien de heilige Geest niet. Net zoals je de wind niet ziet, maar wel de takken die bewegen. Je bespeurt zijn aanwezigheid overal. In de raad die Hij geeft, de kracht die je ontvangt. In de herkenning van elkaar als gelovigen. Dat we de dingen gaan zien met Gods ogen.
Jezus noemt de Heilige Geest ook de’ vinger van God’. Als wij mensen iets aanwijzen voor aan ander, dan nodigen we die ander uit om ons perspectief te delen. Zo mogen we door de Vinger van God de dingen en de mensen zien vanuit Gods ogen. Het is de innerlijke verlichting die ons helpt om vanuit Gods liefde te denken en te handelen. Dat is de betekenis van het vuur op de hoofden van de leerlingen in Jeruzalem op het Pinksterfeest. Dat is de betekenis van de ene taal die iedereen verstaat, de taal van Gods liefde. Van mensen die elkaar aankijken, die beseffen dat we allemaal kinderen van God zijn.
Dat is de eenheid van de Heilige Geest die verbindt. God en mensen en mensen met elkaar. Geen verstikkende eenheid, maar een bevrijdende eenheid, de eenheid van de liefde. Gemeenschap en persoonlijke vrijheid tegelijk. Éen grote familie, waarin we allemaal één zijn door het geloof in Jezus , en toch vrij als kinderen van één Vader. Dat is het wonder van de Heilige Geest dat ook vandaag geschiedt. We mogen het zien en beleven als we Jezus van harte liefhebben en zijn opdracht in praktijk brengen. En als we niet vergeten dat Jezus in de hemel bij God, de, Vader, ons zaak behartigt, en het ons aan niets laat ontbreken wat we nodig hebben om als kinderen van God te leven in deze wereld, en zo getuigen te zijn van Gods liefde. Amen

Pastoor Martin Los
1) Evangelielezing voor deze Pinksterzondag volgens het universele r.k. lectionarium: Johannes 14:15-16,23-26
2) eerste lezing voor het Pinksterfeest: Handelingen der apostelen 2:1-11

Waarheid voorwaarde voor echte communicatie en vrede

Preek op het Pinksterfeest 20 mei 2018 Mariakerk De Meern (Leidsche Rijn)

‘De Geest der waarheid die van de Vader uitgaat, zal over Mij getuigenis afleggen” 1)
Lieve zusters en broeders, we vieren vandaag dat de kerk bij haar geboorte een Helper heeft gekregen. Niet voor even, maar zolang de wereld duurt. Die Helper wordt door Jezus uitdrukkelijk “de Geest van de waarheid’ genoemd ‘die van de Vader uitgaat’. Die Helper die we op het Pinksterfeest met vreugde begroeten, heeft dus alles te maken met de waarheid.
We realiseren ons dat misschien niet altijd, maar wij, mensen, leven van de waarheid. Zonder waarheid tasten we als blinden in het rond. Zonder waarheid loopt een hele samenleving vast.
Waarheid is als de zuurstof die we inademen. Niet voor niets zijn we bezorgd om een schoon milieu, want roetdeeltjes en fijnstof komen in onze longen terecht. Maar net zoals we het milieu kunnen vervuilen, kunnen we ook de waarheid aantasten. Wanneer we de waarheid een beetje verdraaien in ons voordeel. Fakenews komt echt niet alleen uit de mond van de media of politici. Of een leugen vertellen. Kunnen we krantenberichten nog vertrouwen? Mensen kunnen tegen elkaar op worden gezet door leugens. In een familie, een gemeenschap, en in de politiek. Er kunnen vetes en zelfs burgeroorlogen uit ontstaan. Waarheid is dus van levensbelang voor alle sectoren van ons leven.
We vieren op dit Pinksterfeest, dat er echte waarheid ís en dat de Geest van de waarheid ons komt helpen. De eeuwig zuivere en onvervuilbare bron van de waarheid is God zelf. En Jezus die Hij in de wereld gezonden heeft om ons te redden van de leugen. De eerste fundamentele leugen is dat wij niemand kunnen vertrouwen, dan onszelf, anderen niet en God zeker niet. Noem het egoisme 2)
Jezus is het licht dat in de wereld gekomen is. De Geest van de waarheid helpt ons om in Jezus te geloven en Hem te omarmen als de waarheid in eigen persoon. De Heiige Geest getuigt van Jezus en wijst Hem aan als onze verlosser. Dan mogen ook wij door diezelfde Geest getuigen zijn in de wereld. Zoals Jezus zegt: “ook jullie moeten van mij getuigen”.
Want ook de wereld heeft de waarheid nodig. De mensheid kan niet zonder het licht van de waarheid. En die waarheid is dat wij, mensen, niet kunnen zonder de verzoening die God ons schenkt. Wij zijn zijn schepselen. Hij heeft ons lief. Hij noemt ons zijn kinderen. Dat is de waarheid waarmee alles begint. Waar Christus verschijnt, verdwijnt de duisternis. Daar worden mensen vrij. Daar wordt de communicatie tussen mensen en groepen en volkeren hersteld. Het kan niet anders of waar mensen in Jezus geloven, openheid tussen mensen ontstaat. Dat we verlangen eerlijk te zijn. Dat mensen geloven dat niet geweld, maar liefde alles overwint.
Verschillen zijn dan geen scheiding meer en bron van onbegrip en conflicten, maar we ervaren eenheid en dat we samen één mensheid zijn. Door alle verschillen heen. “Ze waren buiten zichzelf en zeiden vol verwondering: “Maar zijn al die daar spreken, dan geen Galileers? Hoe kom het dan dat ieder van ons hen hoort spreken in de eigen moedertaal?” 3)
De ‘Geest van de Waarheid die van de Vader uitgaat” helpt ons één te zijn met Jezus en elkaar. Dan zet niemand anderen tegen elkaar op. Dan is diversiteit geen bron van ongelijkheid en racisme dat als een gif een samenleving vergiftigt. Maar dan leren we elkaar te verrijken. Daar verzoenen mensen zich met elkaar ondanks groot onrecht dat is aangedaan.
Deze week is een emeritus bisschop uit Soedan in ons land. Paride Taban. Hij heeft in aanwezigheid van koningin Maxima de eervolle onderscheiding van Four Freedom Award ontvangen. Ik mocht hem vrijdagmiddag ontmoeten in de Japanse Tuin van het Maximapark met een tiental andere genodigden, meest uit de vredesbeweging Pax Christi. Hij was in gezelschap van de voorzitter van de Soedanese bisschoppenconferentie Eduardo Hiiburo. Het gesprek ging over hoe je vrede tussen mensen en groepen die verdeeld zijn en elkaar wantrouwen, kunt herstellen.
Bisschop Paride Taban woont in Soedan. Een land dat voortdurend in oorlog en stammenstrijd gewikkeld is. De wereldopinie is allang dat het daar nooit meer goed komt. In Kuron is hij een vredesdorp begonnen, waar mensen die opgegroeid zijn temidden van geweld en er door getroffen zijn, weer vertrouwen leren. Voormalige tegenstanders verzoenen zich met elkaar. Hij slaat letterlijk en figuurlijk bruggen tussen mensen.
Hoe nietig het ook lijkt ook tegenover al het geweld daar in Soedan, het vredesdorp Kuron, trekt de aandacht en wekt hoop onder de bevolking, tussen mensen van elkaar vijandige stammen en religies.
Wij kunnen leren van Paride Taban, want ook onze samenleving is verhard. Groepen worden tegen elkaar opgezet. Dat kan ooit ontaarden in geweld. Zover mogen we het niet laten komen. Juist de kerk – wij allen – heeft een hele belangrijke taak om door het geloof in Jezus verzoening te preken en te praktiseren. De geloofsgemeenschap dient een oefenplaats te zijn voor oprechtheid, verlangen naar waarheid. In de kerk moet de wil tot verzoening altijd voorop staan. Waar we in Jezus’ naam bijeen zijn mag verschil in taal en cultuur geen reden tot scheve ogen zijn, maar het mag een bron van verrijking zijn.
De Geest van de waarheid vertelt ons door het geloof in Jezus dat we kinderen van God zijn. Dat is de waarheid die Jezus, onze Heer, voor ons allemaal onthult. Laten we allemaal vanuit die waarheid leven. Tot grote vreugde van onszelf, maar ook van elkaar als plaatselijke gemeenschap, en voor de wereld om ons heen. Laat het alle dagen Pinksteren voor ons zijn. Amen

Pastoor Martin Los
1) Evangelielezing (Jaar B): Johannes 15:26-27; 26:12-15
2) 2e lezing: Galaten 5:16-25
3) 1e lezing: Handelingen der apostelen 2:1-11