Kennen is omgaan met. Over het lege graf.

Preek tijdens de Paaswake en op 1e Paasdag in de Mariakerk De Meern

“De Heer is waarlijk opgestaan, Alleluia”. Lieve zusters en broeders, met deze boodschap begroeten de christenen elkaar sinds mensenheugenis op het Paasfeest. Alleen op die eerste Paasmorgen nog niet. Want de vrouwen die als eerste de steen weggerold van het graf vonden, schrokken. Zij dachten dat het lichaam gestolen was. En de twee leerlingen die op onderzoek uit gingen, en het lege graf binnengingen, staarden in een groot raadsel. Zij begrepen het nog helemaal niet.
Hoe komt het, vragen we ons af, dat die ontsteltenis en die verbazing over is gegaan in vreugde en in het verlangen elkaar en de hele wereld toe te roepen: “De Heer is waarlijk opgestaan”?
Omdat ze zich Jezus zelf herinnerden. Wanneer wij iemand van wie we houden en die heel belangrijk is voor ons is, iemand die een centrale plaats in ons hart inneemt, verliezen, lijkt die ander in het niets opgelost. Maar tegelijk verschijnt die ander in allerlei beelden aan ons, wat je samen hebt beleefd, wat die ander heeft gezegd en gedaan. Dingen die je vergeten leek, komen plotseling boven. Zo komt die ander als het ware op een nieuwe manier op je toe. Ik heb dit uitgebreid beschreven in mijn boek over het verlies van mijn dochter Rosa.
“Die andere leerling die het eerste bij het graf was aangekomen, ging – na Petrus – ook het graf binnen. Hij zag en hij geloofde”. Voor hem was de steen die was weggerold zonder dat er iemand aan te pas was gekomen, het lege graf, de opgerolde doeken teken dat de Heer was opgestaan. Want hij kende Jezus. Hij had bij de maaltijden aan zijn borst gelegen. Hij had altijd een grote liefde voor Jezus gehad. Omdat Jezus anders was. Met niemand te vergelijken. De Zoon van God. Nu drong de laatste consequentie daarvan door: zijn meester was niet dood. Zijn Heer was opgestaan.

Later zouden hij en de andere leerlingen bij elkaar zitten en herinneringen ophalen aan wat Jezus hun gezegd had: dat de mensenzoon veel moest lijden, maar dat hij op de derde dag zou verrijzen. Ze zouden steeds beter gaan begrijpen dat Jezus altijd al degene was geweest, zoals hij nu aan hen verscheen. Hij leefde niet alleen voort in hun herinnering. Hun herinnering hielp hen te geloven dat Hij werkelijk de levende Heer is.
In het Marcusevangelie vertelt de engel aan de vrouwen, dat ze de leerlingen moeten verkondigen dat ze naar Galilea moeten gaan: “daar zullen jullie Hem zien, zoals Hij gezegd heeft”. Galilea is de plaats waar Jezus hen geroepen heeft. Daar heeft Hij hen alles geleerd en zijn wonderbare tekenen laten zien. Wanneer ze zich dat allemaal herinneren, zullen ze ervaren dat Jezus bij hen is als de levende Heer.
Die woorden en daden van Jezus hebben de leerlingen doorgegeven in de Evangeliën, zodat ook wij hun herinneringen en getuigenissen mogen delen. En in de Eucharistie waarvan Jezus gezegd heeft: “doet dit tot mijn gedachtenis” en in de opdracht om elkaar lief te hebben: “Zoals ik jullie heb liefgehad, zo moeten jullie ook elkaar lief hebben”. Dat zijn niet alleen herinneringen aan Jezus in een verleden. Het zijn woorden van de levende Heer. Vanuit Pasen zijn ze vervuld van goddelijke nabijheid en kracht. Het zijn woorden waarin we de steen van het graf zien weggerold, woorden die ons tonen dat het graf leeg is en de dood geen macht heeft. “Uw woorden, Heer, zijn woorden van eeuwig leven” roepen de leerlingen uit. De woorden zijn vervuld van zijn kracht, van zijn persoon, van zijn leven.

Door zijn dood en verrijzenis heeft Jezus voor ons de poort van het eeuwige leven geopend. Maar wat is dat eeuwige leven? Hoe krijg je dit eeuwige leven?
Bij de volwassenendoop vraag de priester aan de dopeling: wat vraag je van de kerk? Antwoord: het geloof. Priester: Wat schenkt u het geloof? Antwoord: het eeuwige leven. Priester: dit is het eeuwige leven, dat zij u kennen, Vader en de Zoon Jezus Christus.
Ziet u de steen weggerold? Ziet u het lege graf? Het geloof verbindt ons met Jezus en met God. Die verbinding, die relatie, is het eeuwige leven. In onze tijd wordt veel gesproken over ‘verbinden’ en over ‘inclusief denken en handelen’. De ultieme binding is ons leven verbinden met God. Dat is leven waar dood en bederf geen vat meer op hebben.
God kennen en Jezus kennen, is niet allerlei informatie bezitten over God, hele boekenkasten vol hebben staan. Jezus kennen, is omgaan met Hem. Zijn woorden ter harte nemen. Bij de beslissingen die we nemen te rade gaan bij Hem en bij wat Hij heeft gezegd en heeft voorgedaan. Daarin mogen we de levende Heer ontmoeten. Vanouds betekent ons woord ‘kennen” omgaan met. Een stelletje had vroeg “kennis aan elkaar”. Maar ook het Engelse woord ‘kin’ betekent je familie en vrienden. Ons woordje ‘kind’ – je eigen vlees en bloed -is daarmee verwant.
Dat eeuwige leven mogen we hier en nu dus al in beginsel ervaren. Want we mogen Jezus nu al kennen, en door Hem ook zijn hemelse Vader. We mogen hier en nu al als zijn kinderen leven en het leven als een geschenk van God ervaren dat Hij ons nooit meer afneemt. Tot we eens helemaal met Hem verenigd worden in het eeuwige licht.
We mogen met ons eigen leven getuigen: “De Heer is waarlijk opgestaan. Alleluia!” Amen

pastoor Martin Los
Evangelielezing Paaswake: Marcus 16:1-8; en 1e Paasdag:  Johannes 20:1-9
afbeelding: doop van een volwassene in de Paasnacht met het nieuw gewijde water en het licht van de nieuwe paaskaars

A new kid on the block.

Toespraak tijdens de afscheidsviering voor mijn dochter Rosa in de Mariakerk op vrijdag 26 augustus 2016

A new kid on the block
Lieve mensen, ieder mens is uniek en alle mensen zijn gelukkig verschillend. Maar van sommige mensen geldt dat ze echt het verschil maken waar zij verschijnen. Zo iemand was en blijft Rosa. “A new kid on the block” zo zou ik haar willen typeren. Dat nieuwe meisje dat komt wonen in een woonblok en een nieuwe fase inluidt.
Wanneer in een buurt een nieuw gezin komt wonen, en de kinderen gaan op straat spelen dan verandert de buurt een beetje. Maar sommige kinderen zorgen voor structurele veranderingen. Zo’n kind is a new kid on the block. Zo iemand was Rosa.

In ons gezin
Dat gebeurde al in ons gezin, bij haar bij haar geboorte. Drie lieve mooie kinderen waren al geboren voor zij kwam. De eersten zoals baby’s er in de regel uitzien bij de geboorte: het hoofd een beetje gedrongen nog, geboortevet op hun lichaam. Maar Rosa kwam uit de moederschoot als van een glijbaantje in de handen van de dokter. Het blauwe ogen wijd open. Armpjes uitgestrekt naar ons toe. Als ze kleertjes aan had gehad, had het ons niet verbaasd. En in plaats van gezonde kreten van geboortepijn, leek ze meteen al iets te willen zeggen. We voelden als ouders meteen: dit is een heel bijzonder kind. Wat zal ervan haar worden nu ze bij de geboorte al zo wijs lijkt? Ze was in alles de eerste. En inderdaad maakte ze in ons gezin een behoorlijk verschil tot zegen en plezier van ons allemaal.

Ook door haar naam
Ook bij de doop ging het anders. De andere kinderen waren gedoopt door collega’s omdat ik graag als vader naast Nelleke wilde staan. Maar op de zondag van haar doop begin december was de hele wereld bedekt met een laag dikke sneeuw. Verkeer was vrijwel onmogelijk. De collega belde af. Zo kwam het dat ik haar zelf als enige van de kinderen gedoopt hebt. Kind van mensen en kind van God. Ze had toen al duidelijk rode haartjes en ze lachte iedereen toe. Vandaar haar naam: Rosa.

In De Meern en later overal
Toen we hier kwamen wonen in 1987 kreeg de Meern ook A new kid on the block. Dat merkte als eerste de school. De klas weerde haar in eerste instantie af als een nieuwe eend in de bijt. Ze riepen haar na: heilig rooms rood knollewijf. Ze kwam huilend thuis. Maar ze rechtte haar rug, ging met opgeheven hoofde weer naar school. En binnen korte tijd was ze geaccepteerd en zorgde ze voor een nieuwe geest in de klas.
Zo bleef het bij de studie, bij de ondernemingen waar zij werkte. Haar oprechtheid, creativiteit en ondernemingsgeest en positieve instelling werkten overal als vitamine en geneesmiddel: the new kid on the block.

Leer van de dieren, onze medeschepselen
Gaandeweg bleek haar passie voor dieren, vooral paarden en honden. Ze ontwikkelde een bijzonder gevoel voor hen. En zij voor haar. Ze gaven haar toewijding en genegenheid terug te midden van haar turbulente werkzame leven en het moderne gehaaste levensgevoel. Daarom heb ik voor dit afscheid de woorden van Jezus gekozen die ook in die tijd zag hoe mensen op jacht konden zijn naar allerlei voorbijgaande materiele dingen, maar aan eigenlijk leven en begrip voor het mysterie van het leven kwamen ze niet toe. Hij zei tegen zijn leerlingen: “kijk naar de vogels in de lucht. Ze zaaien niet en maaien niet en verzamelen niet in schuren, maar uw Vader in de hemel zorgt voor ze”. Rosa kéék naar de vogels in de lucht als een kind dat wijs wordt in de school van het leven, een echter zoeker naar het verborgen rijk van God en de waarden daarvan. Vooral in de weidse luchten boven de Loosdrechtse plassen waar ze een aantal jaren op een echt klassieke kotter woonde, en later in de luchten van de Flevopolder. Ze kon jaloers zijn op al die wezens zonder onze zorgen. Daarom leerde ze van hen. En van de paarden en de honden waarover zij zich ontfermde en voor wie ze zorgde en God als het ware een handje hielp. Zo zette Rosa zichzelf niet op de eerste plaats, maar ze was vol verwondering, dankbaarheid en vertrouwen. En ze kon heel verontwaardigd worden als zogenaamde paarden- en hondenliefhebbers hun dieren niet goed behandelden.

Een bijzonder drietal
Haar drie honden die haar tot het laatst begeleiden, had ze geadopteerd. De laatste twee zwerfhonden uit Griekenland. Zie je wel: weer the new kid on the block. Nu in de wereld van hondenliefhebbers. Want waarom puppies kopen van handelaren met veelal alleen winstoogmerk als er arme dieren rondlopen die je een thuis kunt bezorgen? Ze durfde het risico aan. En tot het laatste moment waren Djago, Nova en Ricky, een grote troost voor haar.
Toen ze aan huis en bed gebonden was, en bijna niets meer kon, keek ze hoe de honden loom om haar heen lagen en met een lome blik en schuin oog af en toe naar haar keken, viel alle zorg en angst van haar af: ze werd kalm en vredig en genoot van de rust.

rosamirjamlos

Selfie april 2016

A new kid on the Blog
Tijdens haar ziekte die zich ongeveer een jaar geleden openbaarde en die kort daarop ongeneeslijk bleek te zijn, bleek ze dezelfde Rosa te zijn. Ondanks haar enorme teleurstelling klaagde ze geen moment: waarom heeft mij dit nu getroffen? Ze onderging haar lijden niet alleen maar passief, maar ze trachtte te begrijpen wat er gebeurde. Ze gedroeg zich in alle opzichte actief om hulpverleners te helpen. En lotgenoten. Ze wilde andere mensen leren met hun ziekte om te gaan, en vooral dat hulpverleners en familie en vrienden van zieken beter met hen kunnen omgaan. Dat zit soms in kleine dingen. Ze was dus ook weer kritisch, maar nooit afkrakend, altijd toekomst gericht. Velen van jullie hier aanwezig hebben haar Blogs gelezen. Die staan hier vol van. Vaak waren de teksten van de Blogs ook vol humor en ironie, om haar lijden en dat van de lezers te verzachten. Jullie raden het al: the new kid on the Block was nu ook A new kid on the Blog. Bewaar ze. Herlees ze *). Of lees ze voor het eerst. Ze kunnen je helpen. Zo blijft ze tot ons spreken.

Pastorale instelling
Daarom stemde ze in dat er een aflevering over haar gemaakt zou worden voor de SBSTalpaserie “de laatste keer” om mensen inzicht te geven in de weg van de ernstige, sterfelijk mens die zij was **). Een bijna pastorale instelling. We hebben allemaal diep respect voor Rosa, en voor de waardige wijze waarop ze met haar ziekte en lijden is omgegaan. Ze wilde niemand belasten. Ze bleef zichzelf. Drie maanden gelden nog organiseerde ze grotendeels met laptop op bed een weekend marathon voor het Wilhelmina Kankerfonds, WKF, op de manege. Bernesse, waar haar reusachtige paard Max een box had. Natuurlijk was ze er zelf even bij. Opbrengst 7500 Euro.

Zo jong maar in levenservaring en wijsheid ons allen vooruit
Ik heb haar ook gezegd dat zij die bij de geboorte en als kind er al zo wijs uitzag, nu door haar lijden en naderende dood ouder en wijzer was dan wij allen, ook ons als ouders. En ik heb haar bedankt voor haar mooie integere wijze leven in ons midden. Veel te kort. Maar voor wie echt leeft is er geen te vroeg of te laat. Het gaat erom of je tot de kern van het mysterie van het leven gekomen bent. Dat heeft Rosa. We moeten haar nu uit handen geven. Maar wij als vader en moeder en als gezin doen dat in de overtuiging dat de dood niet het laatste is. We laten Rosa niet achter in een verleden, in een wereld van schimmen achter ons. Voor ons is Rosa ons vooruit naar de toekomst die we met zoveel verschillende namen noemen: hemel, rijk van God, eeuwig leven, oneindige liefde, eeuwig licht waar we elkaar hopen weer te zien.

Een rode roos nu in het wit
Bij de begrafenis van opa Kloosterziel stond Rosa, in stemmig zwart gekleed, tot verwondering van allen op en begaf zich naar de microfoon. Ze was toen 17 jaar. Ze las een gedicht dat ze zelf had gemaakt voor. Het eindige verbluffend simpel: “Tot ziens, Opa, nu ligt jij hier met de ogen dicht……en dan zie je het Licht”.
Lieve allemaal, wij zijn verdrietig vanwege dit kostbare verlies. Het is goed om dit vandaag te delen net als in de afgelopen periode. De wereld, onze wereld is niet meer hetzelfde zónder Rosa, maar de hemel is niet meer het zelfde mét Rosa: ook daar nu A new kid on the Block. Ah, alle engelen en heiligen en ook wij, achterblijvers, reken maar! De rode Roos is een witte Roos geworden. Daarom vroeg ze jullie allemaal een witte roos mee te brengen. Dank je wel, Rosa, vaarwel Rosa met je ogen voorgoed dicht, nu zie jíj het Licht. Amen.

Vader en pastoor Martin Los

*) De Blogs zijn niet meer openbaar maar gebundeld in een boek. Rosa den Boer – Los ‘Ik zal jouw clown wel zijn’ december 2016
**) SBS/Talpa uitzending dinsdagavond 8 november 2016