Homilie op Witte Donderdag 2016 Mariakerk

Lieve broeders en zusters, we verwijlen vanavond bij het Laatste Avondmaal dat Jezus met zijn leerlingen hield in de bovenzaal in Jeruzalem.
Het was niet zomaar een gezellig etentje met vrienden. De sfeer was geladen. De ruimte was gevuld met gespannen, soms bange, verwachtingen van wat komen zou. Bovendien was het Joodse Paasfeest op handen. We hoorden erover in de lezing uit het boek Exodus. Over die maaltijd die in de haast gehouden moest worden met een stok in de hand, sandalen aan de voeten, bitter kruid en een paaslam. Die maaltijd herinnert aan de uittocht, aan de bevrijding uit de slavernij. Ook zeker geen gezellig etentje. Want wat hing deze slaven die op het punt stonden hun verlossing tegemoet te gaan boven het hoofd?
Terwijl de Joodse mensen in Jeruzalem nog bezig waren zich voor te bereiden op de viering van het Joodse Paasfeest, hield Jezus al de maaltijd met zijn leerlingen. Beide maaltijden zijn voor altijd met elkaar verbonden. Want Jezus zou door zijn lijden en sterven een nieuwe betekenis geven aan bevrijding uit de slavernij, namelijk de bevrijding uit de heerschappij van dood en zonde. Hij zou zelf het Paaslam zijn dat geslacht werd. Ieder die in Hem gelooft en van Hem eet, treedt binnen in de nieuwe onbekende wereld van het leven zoals God het bedoeld heeft, het leven waarover het kwade en de dood geen macht meer hebben. Een leven dat vervuld is van Gods liefde.

Het is goed om ons te herinneren dat het Joods Paasfeest, en het Laatste Avondmaal en de instelling van de eucharistie beiden gehouden werden op het scherpst van de snede. De bevrijding uit Egypte leek eerder een bang avontuur met onzekere uitkomst, dan een triomftocht. En ook het Laatste Avondmaal was vervuld van zorgen over de toekomst. Er was zelfs sprake van iemand die verraad ging plegen.
Waarom benadruk ik deze sfeer van gespannen, zelfs gespannen verwachting? Omdat wij ook Pasen gaan vieren, te beginnen met de instelling van de heilige Eucharistie op deze Witte Donderdag.
Ook wij vieren dit Paasmaal niet op een roze wolk in een wereld zonder angst en vrees. De wereld waarin wij leven, wordt getekend door geweld. Er heerst vrees voor nieuwe aanslagen, en in het spoor daarvan door spanning tussen bevolkingsgroepen doordat mensen opgehitst worden tegen elkaar.
In zo’n sfeer is het goed te beseffen dat het Laatste Avondmaal, en zijn voorloper het Joodse Paasfeest, gehouden werden in een sfeer van spanning en vrees en onzekerheid.
voetwassing2016De vraag is: durven wij, oog in oog met deze wereld vol conflicten en haat, het te wagen een andere weg te gaan, de weg van Gods beloften die het volk uit Egypte weg deed trekken de vrijheid tegemoet, vol onzekerheid. Durven wij de weg te gaan van Jezus Christus die zijn leven gaf voor ons allen uit liefde. Durven we de weg te gaan die door de voetwassing wordt aangegeven.
Als een knecht knielde Jezus neer om zijn leerlingen de voeten te wassen. Ze protesteerden. Dat was de omgekeerde wereld. Maar Jezus was vastbesloten. Zoals ik heb gedaan, moeten jullie ook doen, zei hij.
Op een ongekende manier toonde onze Heer zijn barmhartigheid aan zijn leerlingen. Met de bedoeling dat zij hem daarin zouden navolgen. Juist in een wereld vol spanning, haat en geweld, voert Jezus ons mee op zijn weg naar een andere wereld.

Natuurlijk moet de overheid opkomen voor de veiligheid van haar burgers, let wel “alle burgers” niet een deel van de bevolking dat het hardst roept. Bij de overheid berust daarom ook het geweldsmonopolie om eventueel zelfs met kracht in te grijpen en alleen uiterst terughoudend. Maar geweld is uiteindelijk niet de weg. Dat begrijpen we toch allemaal.

Christus spoort ons in zijn oneindige liefde aan om persoonlijk alles op de kaart te zetten van verzoening, van vrede, van barmhartigheid, van de minste durven zijn, van de ander de voeten te wassen. We vieren vanavond de instelling van de heilige Eucharistie in een sfeer die zwanger is van spanning of misschien ook van onverschilligheid en gelatenheid alsof er toch geen kruid tegen het kwade gewassen is. Laten wij een ándere spanning voelen, de spanning die vol verwachting is, vanwege de onzekere maar zalige weg die het rijk van God in deze wereld zichtbaar maakt. De overwinning van de liefde.
Daartoe geeft Jezus zichzelf ons in handen om ons te voeden en kracht te geven, het gebroken brood, de heilzame beker.
Het lijkt zo weinig tegenover de heersende machten en krachten in onze wereld. Maar voor ons die geloven, is dit het kostbaarste en duurzaamste wat er is.
Laten we ons dus niet laten meeslepen door angst en slaven worden van de angst. Laten we ons nog minder laten intimideren door stemmen die oproepen om spierballen te tonen.
Laten we niet de prooi worden van onverschilligheid die onze gevoelens dood en daardoor onszelf. Laten we vol verlangen zijn om één met onze Heer te zijn in zijn liefde en barmhartigheid: “Als ik, de Heer en Leraar, jullie voeten gewassen heb, dan behoren ook jullie elkaar de voeten te wassen. Ik heb jullie een voorbeeld gegeven opdat jullie zouden zoals ik jullie heb gedaan”. Amen

© pastoor Martin Los
voorgeschreven lezingen uit het lectionarium van de r.k. kerk voor Witte Donderdag. Exodus  12:1-8, 11-14; 2e lezing: Corinthiërs 11:23-26; Evangelie: Johannes 13:1-15