Overweging op Goede Vrijdag 7 april 2023 te Houten
Dierbare zusters en broeders, we gedenken vandaag het lijden en sterven van Jezus Christus. We worden er stil van als we ons realiseren wat hij heeft moeten doorstaan. Het roept zoveel vragen op. Was dit nu echt nodig? Was dit nu echt onvermijdelijk? De Evangelist Mattheus vertelt dat Jezus in de hof van Getsemane tot God bad: “Vader als het mogelijk is, laat deze beker aan mij voorbijgaan. Maar toch, niet mijn wil maar uw wil geschiede”. Houdt Jezus hier niet rekening met de mogelijkheid dat hij zijn missie op een minder eerloze pijnlijk manier zou moeten voltooien?
De Duitse priester en theoloog Romano Guardini schreef tijdens de 2e wereldoorlog met zijn verschrikkingen een boek over het leven en de betekenis van Jezus, onder de titel “De Heer”. In dat boek werpt hij op een bepaald moment de vraag op: zou Jezus ook de Redder van de wereld hebben kunnen worden als hij niet aan het kruis gestorven zou zijn? Was het van te voren zo bepaald? Was het een onverbiddelijk besluit? Als Jezus er niet omheen kon, kun je dan nog van vrije wil spreken? Wat bijvoorbeeld als Judas eerder tot inkeer was gekomen en zijn meester toch niet verraden had? Wat als de soldaten geweigerd hadden een onschuldig man aan het kruis te slaan omdat ze zich niet voor zo’n laffe daad als stoere mannen leenden? Wat als Pilatus naar zijn vrouw geluisterd had en het proces gestaakt had. Als je al die mogelijkheden ziet waar mensen die over Jezus beslisten en met hem solden, de kans kregen om anders de beslissen dan ze hebben gedaan, dan kun je je eigenlijk alleen maar verwonderen. Over de kalmte en de vastbeslotenheid van Jezus om de opdracht van zijn Vader uit te voeren. Door liefde en waarheid het laatste woord te geven. En door zo de zonde der wereld een halt toe te roepen.
Je kunt je ook verwonderen over de keuze van de omstanders om het slechte te doen, het onmenselijke, en niet het goede en heilzame. Nog steeds maken mensen die keuze om anderen, onschuldige mensen, te kwetsen, te pesten, te onteren, te doden. We hebben een heel jaar de verschrikkelijke beelden gezien uit Ukraine. Maar laten we de andere oorlogsgebieden niet vergeten. Of de honger en armoede in grote gebieden waaraan de rest van de wereld voorbijgaat. Of de migranten die omkomen in zee.
Wanneer we in het geval van Jezus niet, als is het maar even overwegen dat het ook anders had kunnen gaan, ontslaan we onszelf ook van de mogelijkheid om te denken dat het in de wereld anders gegaan zou zijn en zou gaan. We ontslaan ons dan ook van de wil om zo te handelen dat het anders gaat.
Het was niet Jezus’ onvermijdelijke lot om te sterven aan het kruis. Het was de wil van zijn Vader die niet de dood van Zijn zoon wilde. Het was zijn wil en zijn vaste besluit dat hij door de offergave van zijn leven de macht van zonde en dood voorgoed zou breken. Dat Jezus als overwinnaar tevoorschijn zou komen, niet als slachtoffer, maar als Rechtvaardige, de Opgestane, de Levende. Het was niet Jezus’ lot waartegenover hij machteloos stond, maar het was zijn eigen vrije wil om zijn leven te geven. Daardoor komt hij op ons toe als de levende Heer die ons troost en zovelen moed en kracht geeft om staande te blijven, oog in oog met het kwade, met onrecht, met de dood. Daarom bidden we tot Hem vol liefde en respect en bewondering en dankbaarheid: “Wij aanbidden u, Christus en loven u, omdat Gij door uw heilig kruis de wereld hebt verlost” of “Zie het kruishout waaraan de Redder van de wereld heeft gehangen. Komt laten wij aanbidden” Amen.
Martin Los emeritus-pastoor
In deze Goede Vrijdagavond werd het Lijdensverhaal naar Johannes 18 gelezen voorafgaande aan de Kruisverering