Homilie op Witte Donderdag 2 april 2015 Mariakerk

Volgens gewoonte en voorschrift in de r.k. wordt in deze eucharistie gelezen uit het Evangelie naar Johannes 13:1-15

Lieve zusters en broeders, op deze avond bezorgde Jezus zijn leerlingen een volslagen verrassing in de bovenzaal in Jeruzalem. Wij kunnen ons in onze tijd nauwelijks voorstellen hoe ingrijpend het was wat hij deed.
Hij bracht hen in grote verlegenheid toen hij zijn bovenkleed aflegde, een schort voordeed.  Eén voor één begon hij hen de voeten te wassen. Zo verrichtte hij het werk van een slaaf.

Verontwaardigd riep Petrus uit: “dat nooit, Heer! Ik moet u de voeten wassen, niet u mij!” Een slaaf was volstrekt onvrij. Hij was helemaal onderworpen aan de wil van zijn meester. Een slaaf was eigenlijk in de ogen van de medemens ontdaan van zijn menselijke waardigheid.
Er was een grote kloof tussen slaven en vrijen. Een arme sloeber was als vrij man een koning vergeleken bij een slaaf.

Het is de omgekeerde wereld dat Jezus de gestalte van een slaaf aanneemt. Niet alleen vernederde hij zichzelf daardoor, hij plaatste de leerlingen op een voetstuk alsof zij meer waren dan hijzelf, hun Heer.
Eerlijk gezegd schaamden ze zich voor hem. Een meester moet kracht uitstralen. Ze moesten zich aan hem kunnen optrekken. Wat doet hij nu? Hij maakt zich volkomen weerloos als minste der mensen. Een “nobody”.

Voor één van de leerlingen is het zelfs het breekpunt. Met zo’n meester wil hij niets meer te maken hebben. Als zijn meester zo graag voetveeg wil zijn van de mensen, dan mogen ze hem hebben ook.
Even later als ze aan tafel zijn gegaan, maakt Judas zich uit de voeten. Ook zijn voeten zijn gewassen. Maar hij voelt zich beet genomen.
Jezus hield hem niet tegen. Hij smeekt hem niet om zijn voornemen niet uit te voeren. Hij laat hem de vrijheid het kwade te doen. Houdt Jezus niet van Judas?
Ja, hij heeft ook Judas de voeten gewassen en een teken van zijn liefde gegeven.

Als Jezus aan het kruis gestorven, heeft Judas berouw. Mogen we dat berouw niet zien als aanduiding dat Judas tot de ontdekking gekomen is hoe onbetaalbare de liefde van Jezus was? Hij was wanhopig dat hij het verkeerd gezien had? Maar is de liefde van God niet groter dan onze wanhoop? Voor ons lijkt het soms te laat. Maar voor God is er geen te laat (én geen te vroeg).

Jezus aanvaardt het bestaan van een slaaf wanneer hij zijn leerlingen de voeten wast inclusief Judas. De Meester doet dat niet omdat hij lijdt aan een vlaag van verstandsverbijstering. Hij geeft zich niet over aan een moment van menselijke zwakheid. Hij wast zijn leerlingen de voeten om hen te laten zien hoe groot en hoe werkelijk zijn liefde is.
Liefde houdt altijd in dat je de ander hoger acht dan je zelf. Als Jezus zich aan het kruis laat slaan als een uitgestotene, moeten ze begrijpen, dat het geen nederlaag is. Het is zijn liefde voor hen en voor alle mensen is die hem tot deze daad en overgave bracht. Alleen zo zullen ze verstaan hoe groot de liefde van God is.

Ja, de liefde van de één is altijd groter dan de liefde van de ander. Ooit zei een vrouw die haar man verloren had en treurde om dit verlies: “hoeveel mensen ook van elkaar houden, er is altijd één die groter liefde voor de ander heeft”.
Omdat de liefde van de één groter is dan van de ander, houdt liefde altijd – ik herhaal: altijd – lijden in, van geduld tot moeite en tot letterlijk offers brengen. De leerlingen houden van Jezus. Maar hij nog veel meer van hen.

Wie de grootste liefde heeft, maakt zichzelf tot dienaar van de ander. De Heer vernedert zich, de leerlingen voelen zich opgelaten. Alleen zo zullen ze het lijden en sterven van hun Heer verstaan. Niet als een mislukking, maar als overwinning van de liefde. Gods liefde voor hen. Gods liefde voor ons allemaal.

De voetwassing is niet alleen een teken. Het is ook een voorbeeld en een opdracht: elkaar de voeten wassen. Elkaar liefhebben. Het zal altijd met een of andere vorm van lijden gepaard gaan.
Want de liefde van de één is altijd groter van de ander. Het kruis van Jezus Christus, de zoon van God,  maakt ons beschaamd. Is het niet de omgekeerde wereld?
Het is het mysterie van Gods liefde dat ons geneest en ons voor eeuwig blij en gelukkig.  Gods liefde is altijd groter dan de onze. Wie moet er niet van blozen? Amen

(c) Pastoor Martin Los