Preek op de zesde zondag in de Paastijd Mariakerk en Willibrordkerk 9 en 10 mei 2015

Schriftlezingen voor deze zondag uit het universele r.k. lectionarium voor Zon- en Feestdagen. 1e lezing Handelingen der Apostelen 10:25-26.34-35.44-48 2e lezing: I Johannes 4:7-10 Evangelie: Johannes 15:9-17

Lieve zusters en broeders, we hebben afgelopen week Bevrijdingsdag gevierd. Het is zeventig jaar geleden dat ons land bevrijd werd. Op de televisie en in de kranten werd uitgebreid teruggeblikt in documentaires en films.
Het is voor iedereen duidelijk waarván we bevrijd zijn, van de afschuwelijke Duitse bezetting. Maar wat hebben we met die vrijheid gedaan en wat doen we nu met die vrijheid. Waartóe zijn we bevrijd?

Voor alle duidelijkheid: vrijheid is een absolute waarde op zich. Vrijheid is geen middel om iets te bereiken. Het is een goed op zich. Het is iets waar ieder mens naar verlangt. We mogen ervan genieten.
In onze tijd vinden we het vanzelfsprekend dat ieder mens recht heeft op vrijheid. Vandaar de nadruk in onze tijd op de rechten van de mens.
Dat is niet altijd zo geweest. Vrijheid was vroeger iets van een kleine groep bevoorrechte mensen. Er was zelfs een tijd dat veel mensen slaaf waren en geen enkel recht of vrijheid hadden.
Helaas zien we ook in onze tijd dat vreselijk met mensen gesold wordt door dictatoriale regimes en terreurbewegingen. Het doet pijn aan onze ogen. Het doet pijn in ons hart dat mensen geen vrijheid en geen rechten hebben.

Vrijheid is een absolute waarde. Ze mag aan niets ondergeschikt gemaakt worden. Toch blijft de vraag: “Wat doen we met onze vrijheid”.
Gebruiken we die om vanuit onszelf het goede voor elkaar te doen. Of gebruiken we de vrijheid om voor onszelf zo veel mogelijk voordelen te behalen?
Als mensen de vrijheid gebruiken om er zelf beter van te worden, ontstaat een nieuwe ongelijkheid. De rijken worden rijker en de armen armer. Op den duur ontstaat zo’n grote ongelijkheid, dat er een nieuwe vorm van slavernij ontstaat. Of er breken gewelddadige revoluties uit.
In beide gevallen is het gedaan met de vrijheid voor zoveel mogelijk mensen.

De vrijheid die we ontvangen hebben, brengt dus wel een grote verantwoordelijkheid met zich mee. En daar wringt nou net de schoen.
Want bij verantwoordelijkheid denk je aan verplichtingen. Maar ben je wel echt vríj als je verplichtingen hebt? Dat voelt niet zo.
Als oprechte vrije mensen zullen we altijd het gevoel hebben dat er iets aan ons knaagt. Dat is ons geweten.
Dat geweten vraagt of we het goede doen. Of we de andere mens recht doen, de mens die mens is zoals wij. Of we barmhartig zijn tegenover hen die in nood zijn.
Het geweten is de prijs van de vrijheid. Laten we er daarom blij mee zijn.

Toch mogen we een stap verder gaan dan verder leven in vrijheid met een geweten dat knaagt. Daarvoor leggen we ons te luisteren bij het Evangelie.
Jezus zegt tegen zijn leerlingen: “Ik noem jullie geen knechten of slaven meer, want een knecht weet niet wat zijn heer doet. Maar ik heb jullie vrienden genoemd”.
Jezus schenkt ons zijn onvoorwaardelijke vriendschap door het geloof in hem.
En vriendschap met Jezus maakt ons mensen vrij. Want Jezus is gestorven voor onze zonden. Hij is de vergeving van alle zonden.
Vriendschap met Jezus maakt mensen tot kinderen van God.
Als kinderen van God zijn we allemaal gelijk, want voor God zijn we allemaal gelijk.
We hoorden het Petrus in de eerste lezing zeggen toen de romeinse legerkapitein Cornelius voor hem knielde: “Sta op, ik ben ook maar een mens. Nu besef ik pas goed dat er bij God geen aanzien des persoon bestaat!” Met andere woorden: voor God is ieder mens gelijk.

Cornelius was een heiden die tot geloof gekomen was met zijn gezin. Maar de Joodse christenen zeiden: Hij kan wel in Jezus geloven, maar pas als zij zich laten besnijden en de Joodse traditie aannemen, mogen zij gedoopt worden en bij de kerk horen.
Er dreigde een groot conflict in de jonge kerk. Maar Petrus en de apostelen verklaarden: het is genoeg dat niet-Joden in Jezus geloven, want we zien dat de Heilige Geest ook op hen is.
Zo viel zelfs in de jonge kerk het enige onderscheid dat er nog was, het onderscheid tussen Joden en heidenen. Dat gebeurde dóór het geloof in Jezus. De heilige Geest kwam over beide soorten gelovigen en verenigde hen.

Alleen door het geloof in Jezus ervaren we dat wij werkelijk vrije mensen en kinderen van God zijn.
Door het geloof vrij geworden, kunnen we elkaar liefhebben zonder onderscheid.
Zouden we daarom niet zelf de vrijheid gebruiken om lief te hebben. “Iedereen die liefheeft, is een kind van God” verklaart Johannes.
Natuurlijk voelen we dan nog wel dat we tekort schieten en klaagt ons geweten ons aan. Maar de liefde van God troost ons, zodat we niet bij de pakken neer gaan zitten. “God is groter dan ons hart”.

Het is alleen de liefde van God die ons echt vrijmaakt. Het is alleen de liefde die onze vrijheid optimaal maakt. Dat is de boodschap van het Evangelie.
Daarom geeft Jezus ons de opdracht om elkaar lief te hebben: dit is mijn opdracht dat jullie elkaar lief hebben zoals Ik jullie heb liefgehad”.

Laten we niet vergeten: vrijheid is geen vanzelfsprekendheid. De vrijheid zoals wij die kennen en zoals die vertaald is in mensenrechten, vindt haar oorsprong in de dood en verrijzenis van Christus. Dat is de geweldige boodschap van de kerk.
Maar ze laat tegelijk zien dat die vrijheid niet kan bestaan zonder dat we elkaar liefhebben.
Die opdracht geeft de Heer aan ons, omdat Hij zichzelf aan ons heeft gegeven.
Wat mooi dat we als christenen de vrijheid van Gods kinderen verkondigen. Maar laten we haar zelf dan in praktijk brengen door de liefde voor op te stellen.
Dan hebben we alle reden tot blijdschap. En die vreugde die we dan ervaren is de vreugde van Christus zelf die zegt: “Ik zeg jullie dit alles opdat mijn vreugde in jullie moge zijn en jullie vreugde volkomen moge zijn”.  Moge het zo zijn Amen.

Pastoor Martin Los