op zondag (en zaterdagavond) 13 januari 2013 in de kerk van O.L.V. ten Hemelopneming te De Meern
1e lezing:  Jesaja 42:1 v.v.  2e lezing: Handelingen 10:34-38  Evangelie:  Lukas 3:15 v.v.

Op Nieuwjaarsdag doken tienduizenden landgenoten de zee in. Vanwege de kou geen lolletje. Is het de prestatie die telt? Al die duikers hebben in elk geval laten zien dat ze durf in hun lijf hebben. En het is goedkoper en minder gevaarlijk dan vuurwerk.
Maar het lijkt ook op een soort ritueel. Door de duik in de zee aan het begin van het nieuwe jaar spoel je het oude van je af en je begint fris aan het nieuwe jaar. Ik kan me voorstellen dat voor veel mensen zo’n Nieuwjaarsduik een daad van betekenis is.
Het woord Nieuwjaarsduik wordt nu ook al op meer gebieden gebruikt. Overal in Leidsche Rijn hangen posters met in grote letters Nieuwjaarduik. De posters nodigen ons uit om vanmiddag ook een duik te nemen, niet in water maar in de culturele activiteiten die in het Zand plaatsvinden in dit nieuwe jaar.
Een nieuw jaar kun je inderdaad zien als een uitdaging. Je bent er klaar voor. Je duikt er in.

Als katholieken vieren we elk jaar aan het begin samen met de Oosters-orthodoxe christenen het feest van de Doop van  onze Heer Jezus in de Jordaan door Johannes.
De doop van Jezus was het teken dat hij er klaar voor was om zijn taak op zich te nemen. Die prachtige taak was de verkondiging van het rijk van Gods liefde. Het begin van een nieuwe wereld.
Jezus duikt niet met een massa mensen tegelijk de Jordaan in. Iedereen staat in de rij om door Johannes gedoopt worden.
Jezus wacht rustig af tot het zijn beurt is om in het water af te dalen en ondergedompeld te worden.
Een duik in het water kun je in je eentje doen. Ook al doe je het met duizenden tegelijk zoals bij de Nieuwjaarsduik. Bij die duik dompel je jezelf in het water. Maar bij de doop laat je je onderdompelen. Dat is een heel verschil.

De mensen die bij Johannes kwamen, lieten zich door hem dopen om te laten zien dat ze een nieuw begin wilden  maken. Ze wilden niet dat het bij goede voornemens bleef. Ze wilden een teken stellen.
Je zou toch gewoon een nieuw begin kunnen maken, als je ergens spijt van hebt of ergens met jezelf in de knoop zit? Ja, maar door een teken te stellen weet je dat het echt is. Je weet dan dat je jezelf niets wijsgemaakt hebt. Je bent echt een grens overgegaan en een nieuw gebied binnengegaan.
Jezus begaf zich onder al die mensen die een nieuwe start wilden maken door hun doop door Johannes.
Lag Jezus dan ook met zichzelf in de knoop? Had hij last van zijn verleden? Nee, maar Jezus wil solidair met alle mensen zijn die niet zelfvoldaan door het leven gaan.
Jezus is gekomen om wie verloren liepen te zoeken en om gewonde mensen te helen. Daarom begeeft hij zich onder hen. En daar wacht hij op het teken dat God, de Vader hem zal aanwijzen.
Jezus wees niet zichzelf aan als de Zoon van God en de redder van de mensen. Hij liet zich aanwijzen door God door de heilige Geest. En Johannes de Doper was er getuige van.

De doop van Jezus in de Jordaan was dus geen anonieme persoonlijke duik in het onbekende. Het was zijn heel bewuste bereidverklaring aan God en zijn eerste openbare daad van liefde en verbondenheid met mensen, nog wel degenen die zich op de één of andere manier schaamden en spijt hadden over hun leven.

Door de heilige Geest Jezus wijst God op zijn beurt Jezus bij zijn doop door Johannes als zijn beminde Zoon. Hij is de gezalfde van God, de Christus. Allen die in hem geloven, herkennen hem door diezelfde heilige Geest. Jezus Christus is dus degene die alle mensen om zich heen verzamelt die in hem geloven als de Redder, als de Heiland die in de wereld gekomen is om mensen terug te brengen bij God.
Onze doop is teken dat wij één geworden zijn met hem. Onze doop is dus ook geen individuele duik, maar een onderdompeling. Onderdompeling in Jezus zelf, in zijn leven en sterven en verrijzenis. Jezus is niet alleen mens geworden bij zijn geboorte. Hij heeft zich als volwassen ondergedompeld in ons leven zoals het is, met de schaduwzijden en de lelijke kanten. Hij heeft zich laten onderdompelen in ons bestaan om ons onder te dompelen in zijn leven met God.

Een duik in het water met Nieuw jaar kan een betekenisvol gebeuren zijn voor degenen die eraan deelnemen, en het is best een prestatie. Maar het blijft een individueel gebeuren al doe je het met duizenden tegelijk. Maar de doop, de onderdompeling in het water, lijft je in in een gemeenschap. De kerk, het lichaam van Christus, het volk van God op weg naar zijn koninkrijk.

Het is goed om daaraan het begin van dit nieuwe jaar bij stil te staan. Een nieuw jaar is een nieuw begin, een uitdaging. En ik wens iedereen toe dat we ieder persoonlijk de kansen zien voor ontwikkeling en geluk.
Maar juist als christenen mogen we op grond van onze doop en ons geloof weten dat we er niet alleen voor staan. We zijn opgenomen in het lichaam van Christus, in de beweging van de heilige Geest. Dat is een geweldige kracht.

We duiken allemaal een nieuw jaar in. We duiken het diepe in van het onbekende. Het veelbelovende maar ook het onzekere en soms angstigmakende.
Maar we doen dat als gedoopten. Als mensen die Jezus aan zich verbonden heeft, om zijn boodschap van liefde waar te maken. Maar ook om zeker te zijn dat we wat er ook gebeurd van God zijn. En dat we elkaar daarin mogen dragen. Door geloof. Door hoop. Door liefde. Door gebed. Door saamhorigheid. Daar samenwerking.

Wereldwijd. Maar ook in ons eigen land en in onze eigen geloofsgemeenschap en parochie. Laten we de kansen zien die er liggen om het geloof te beleven en door te geven en door te zien wat de liefde van God in ons leven en dat van anderen te weeg kan brengen!

Geef cynisme geen kans. We leven in een tijd waarin geloof en kerk het moeilijk hebben. Zelfs de christelijke jaartelling lijkt in ons land door het kabinet te gaan worden afgeschaft. De komst van Christus in de wereld wordt daarmee dus straks officieel niet meer erkend als het centrale feit in de wereldgeschiedenis.
Laten we ons daardoor en al die andere dingen niet laten ontmoedigen. Juist in een tijd van crisis en tegenspoed liggen de kansen voor vernieuwing voor kerk en geloof. Laten we die kansen waar we ze zien aangrijpen.

Maar laten we dat niet los van Jezus doen en los van de heilige Geest. Want dat is ook in 2013 de enige garantie dat we een levende kerk blijven en dat we de kracht van het geloof persoonlijk zelf en als gemeenschap ervaren.

Laten we de duik in het nieuwe jaar wagen, maar als mensen die ondergedompeld zijn in de gemeenschap van Jezus Christus en het samen wagen met Gods liefde. Amen

(c) Martin Los