In goed gezelschap zat ik op een terrasje van een Tapas-restaurant op de Mariaplaats. Was het een nieuw zaakje, of een bestaand dat zich had aangepast aan de laatste mode?
We kozen uit de verschillende hapjes die op de menukaart stonden. Vroeger koos je voor één hoofdgerecht. Had je eenmaal zalm gekozen, zat je daaraan vast. Ook al zag je nadat de ober je bestelling had opgenomen, op de tafels om je heen plotseling hele andere aantrekkelijke spijzen opgediend.
Spijt over je keuze is nu niet meer nodig. Je kunt vis, vlees en kip tegelijk laten serveren. En daarna kun je in een volgende ronde eventueel nog weer een andere combinatie proeven. Het zijn tamelijk kleine hapjes, maar wie heeft dat niet over voor deze bijna onbeperkte keuzevrijheid?
Aan het tafeltje naast ons nam een stel plaats dat kennelijk was uitgenodigd door een vriendin die tegenover hen ging zitten met een grote hond. Het drietal was nog niet op de hoogte van de mogelijkheid het volume van je stem aan te passen aan het gezelschap om je heen. We mochten dus meegenieten van alles wat er over een hond te zeggen valt bij gebrek aan een ander gespreksonderwerp.
De ober kwam hij hen. Uiteraard moest er eerst een bak met water voor het dier komen. Toen de ober terug kwam informeerde hij of ze zelf misschien iets wilden drinken. Het bleek best moeilijk om tot een keuze te komen terwijl de viervoeter zich tegoed deed aan het water.
“En wilt u ook een mandje brood vooraf met aioli, pesto, of kruidenboter?” De tafelgenoten keken elkaar aan. De zonneschijn was inmiddels verdrongen door een donkere wolk die onheilspellend boven de Mariaplaats samenpakte. Er kon elk moment een stortbui losbreken.
Hulpeloosheid op hun gezichten: “ja, wat voor sausje zullen wij bij het brood nemen?” Terwijl de eerste druppels vielen, zei de vrouw met de hond na lang aarzelen alsof de tijd, speciaal om haar te behagen, even stil stond: “doet u ze maar alle drie, want we kunnen niet zo goed kiezen!”
De rest van het gesprek bleef ons bespaard, want de regen stortte nu naar beneden. Het drietal vloog met de hond naar binnen omdat het tafeltje waar zij zaten geen zonnescherm boven zich had. De bak van de hond vulde zich nu met regenwater.
Door de plensbui werd de hele Mariaplaats schoon geveegd. Alle tafeltjes rondom waren leeg. Daar zaten wij nu alleen met onze tafel vol kleine hapjes onder de piepkleine luifel. Een uitstekende voedingsbodem voor cultuurfilosofische gedachten.
Het echode nog in mijn hoofd na wat de vrouw tegen de ober gezegd: “doet u ons maar alle drie, want we kunnen niet zo goed kiezen?”
Was dat het geheim van de tapasrestaurantjes die overal verschijnen? Zo’n grote mate van keuze bieden, dat keuzes overbodig zijn? Want als je alles kiest, kies je niets.
Ineens kwam het vermoeden in mij op dat Tapasrestaurantjes beeld zijn van onze maatschappij. We hebben moeite met ons aan iets of iemand te binden. We willen geen spijt hebben van onze keuzes. Alle opties moeten openblijven. Psychologen spreken over bindingsangst, keuze-neuroze.
Vol begrip voor onze door keuzes getergde maatschappij deden we ons nu samen ongestoord te goed aan de tapas. Niet hoeven te kiezen. Het smaakte goed. Maar op de één of andere manier lijkt ook alles op elkaar te gaan lijken. Tapas, symbool voor de ultieme keuzevrijheid, als we niet meer durven kiezen. Heerlijk, maar voor hoe lang?
© Martin Los