Ontslapen van Maria, de moeder van de Heer

Maria ten Hemelopneming 15 augustus 2024 in de gelijknamige kerk van Houten

Wij vieren vandaag met grote vreugde de tenhemelopnemig van Maria, de moeder van de Heer. In het Nederlands taalgebied is dit feest lange tijd ook Maria Hemelvaart genoemd. Deze benaming wekt echter de indruk dat Maria op eigen kracht de hemel heeft bereikt o Maar in de benaming Ten Hemel opgenomen wordt duidelijk dat God zelf haar naar zich toegetrokken heeft en dat zij verenigd is met haar zoon Jezus.
Het feest wordt bij de Oosterse kerken gevierd als “het ontslapen van Maria”. Op de iconen die deze gebeurtenis aanschouwelijk maken zien we Maria op haar sterfbed liggen omgeven door de apostelen, vol eerbied en respect. En boven hen allen Jezus als de Christus die troont aan de rechterhand van de Vader in de hemel. Het feest dat we vandaag vieren en de gebeurtenis die we gedenken onder de naam Maria ten Hemelopneming wil dus niet zeggen, dat Maria niet gestorven is. Maar haar aardse leven ging onmiddellijk over in de heerlijkheid van God, het eeuwige leven, naar lichaam en ziel.
Haar overlijden, omringd door de apostelen, het moment dat zij haar laatste adem uitblies, was een beslissend moment voor haar. Maar we mogen ook in geloof het hele aardse leven van Maria zien als een opgang naar de hemel, die niet door haar dood werd afgebroken, maar juist voltooid. De discontinuiteit van de dood was voor het continuiteit. van haar leven. Al in haar jeugd bleek zij op een bijzondere en unieke wijze verbonden met God. Wanneer we ons niet verliezen in de talloze legenden en vrome fantasieën over haar maar ons beperken tot het bijbels getuigenis, dat heel eenvoudig en sober is, dan is duidelijk dat zij al van kindsaf aan  openstond voor God en hem in alles was toegewijd. Op een manier die ons nog steeds diep ontroert en fascineert.
Toen zij de boodschap van de engel aan haar, dat ze de moeder van de Verlosser mocht worden, beantwoordde met “zie de dienstmaagd des Heren mij geschiede naar uw woord”. Daaruit blijkt duidelijk dat zij haar hart en haar leven al tot een woning van God gemaakt had. Een inwoning die bekroond werd door dat zij de Zoon van God in haar schoot ontving. Haar verdere leven stond in het teken van verwondering, liefde en vertrouwen in haar Zoon en zijn zending om de mensheid te verlossen. Ook bij zijn dood doorstond ze de beproeving en pijn. Ze was daardoor een van de getuigen van Jezus’ verrijzenis. En ze was bij de apostelen toen de Heilige Geest werd uitgestort.
Door haar aardse leven, in alle eenvoud en nederigheid, straalt een goddelijk licht als door glas in lood, dat ons steeds weer verwonderd en blij maakt. Zij is een echt kind van God. Die ons door haar innerlijke glans dicht bij Jezus brengt. Er schuilt een grote kracht en overtuiging uit de katholieke slogan: per Mariam ad Jesum, door Maria tot Jezus.
Maar vooral mogen we haar gedenken als moeder van de kerk en moeder van al Gods kinderen. Bij de viering van haar overgang van dit aardse leven waar zij mocht schijnen als kind  van God en als moeder Heer, mogen we ons ook verheugen haar als moeder in het geloof te hebben. Want we overdenken het leven en sterven en de ten Hemelopneming van Maria als onze moeder. Haar leven en geloof raakt ons. Ze roepen het beste in ons naar boven tijdens ons aardse leven als voorbereiding op het moment dat wij mogen zijn  waar zij is.
Als een kind wordt geboren zien we dat kind de eerste dagen en weken contant gericht op het gelaat van de moeder. Met het gezicht gericht op moeders gezicht toont het zijn eerste glimlach. Zo houden wij als gelovige mensen door Maria als onze moeder in geloof voor ogen te houden, de blik gericht op haar om in ons leven te ontdekken waar wij een spoor van God in ons eigen bestaan bespeuren 1). Een ruimte voor God in ons eigen leven. Vanuit onszelf zouden we dat avontuur niet kunnen kennen en aandurven, maar Maria wekt het verlangen in ons naar een hartelijk leven waar we overschaduwd worden door Gods genade. Zo is Maria de moeder die ons beschermt om te leven als kinderen van God. En ze is een lichtend voorbeeld, vol goddelijke en aanstekelijke energie die ons stimuleert vol te houden om ons bestaan en deze wereld steeds een beetje mooier te maken temidden van de mensen als voorportaal van de hemel die de voltooiing is van al onze aardse inspanning. Daarom groeten en ontmoeten we haar elke keer opnieuw met de woorden: Wees gegroet Maria………Amen

Martin Los pr
1) beeld en gedachte ontleend aan H. Titus Brandsma

Aanstekelijke vreugde van Maria en Elisabeth

Preek op het hoogfeest van Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming 15 augustus 2018 in de kerk van O.L.V. ten Hemelopneming in De Meern

“Gij zijt de gezegende onder de vrouwen en gezegend is de vrucht van uw schoot” 1)
Lieve zusters en broeders, dagelijks zeggen we het Elisabeth in haar ontmoeting met Maria, na, soms meerdere keren per dag: ‘Gij zijt de gezegende onder de vrouwen”. Wanneer je alle mensen die deze woorden uitspreken over de hele wereld tegelijk zou kunnen horen spreken, zou je een zee van mensen horen, een geluid van duizenden voetbalstadions tegelijk, een wereldwijde wave door de wereld en door de geschiedenis, ononderbroken : ‘Maria, Gij zijt de gezegende onder de vrouwen en gezegend is de vrucht van uw schoot.’.
En zo zal het blijven doorgaan, want Maria zelf – vol van wonder, dat zij de Verlosser van de wereld mag baren – roept in haar antwoord uit: “vanaf heden prijst elke generatie mij zalig omdat Hij die machtig is zijn wonderwerken aan mij deed”. Maria kan haar geluk niet op. Haar geluk is dat ze alle mensen gelukkig mag maken door haar Zoon.
Want dáár het om. Wij prijzen Maria niet gelukkig omdat haar iets ongelofelijk moois overkomen is waarom iedereen haar bewondert en zelfs jaloers op haar is. Zoals iemand die de jackpot in de staatsloterij wint. Haar geluk is, dat ze dit geluk aan heel de wereld mag schenken. Maria stelt niet iedereen in haar schaduw. Zij zet iedereen in haar licht. We mogen delen in het licht van haar geluk, haar vreugde, haar geloof.
Telkens mogen we onze blijdschap beleven, zoals Elisabeth, in de ontmoeting met Maria om die vreugde en dat geluk dat haar van Godswege overkwam. Daarmee prijzen we haar niet alleen om haar geluk, maar ook om óns geluk dat we door haar Jezus mogen kennen. Dat we daarvoor vervuld mogen zijn van de hoop en de liefde en het eeuwig leven dat Hij de wereld geschonken heeft.

De ontmoeting van Maria en Elisabeth is vervuld van vreugde. Vreugde is aanstekelijk. Déze vreugde helemaal, want de naam van Maria’s kind dat in haar schoot aanwezig is, zal alle mensen vreugde en energie brengen.
Paus Franciscus heeft vanaf het begin van zijn pausschap benadrukt dat de kerk vreugde moet uitstralen, dat de gemeenschap van de gelovigen in de eredienst vreugde moet uitstralen, dat ons persoonlijk geloof vreugde moet uitstralen. Het gaat tenslotte om niets minder dan de verlossing. De verlossing uit een bestaan zonder God en zonder uitzicht. Het gaat om niets minder dan de overwinning op de dood door het lijden en sterven en de verrijzenis van Jezus, om de liefde van God die Hij ons schenkt en doet voelen. Die vreugde houden we niet voor ons zelf. Die geeft ons energie om ons in te zetten voor mensen die het moeilijk hebben en ons in te zetten voor een betere wereld,
Het visioen uit de Openbaring van Johannes van de vrouw die een zoon zal baren en die uit de klauwen van het zevenkoppige monster wordt gered vertelt door die beelden hoe geen kwade macht ter wereld nog het geluk van haar moederschap van de verlosser in de weg kan staan. En hoe haar kind ontrukt wordt aan de macht van het kwade 2). We mogen in deze vrouw het volk van God herkennen aan wie de Verlosser beloofd was dat het de Verlosser zou mogen voortbrengen en verwelkomen. En daarom mogen we in dat beeld ook Maria herkennen, de moeder van de Heer.
Want er is grote vreugde om de komst van Jezus Christus in de wereld en de boodschap van heil voor alle mensen. Maar daartegenover staat het kwade in de wereld waartegenover de kerk met haar boodschap van liefde en vrede en eeuwig geluk vaak heel klein en weerloos lijkt. Denk aan de vervolging van christenen in sommige landen, kwaad van buitenaf. Maar denk ook aan kwaad van binnenuit, zoals het kindermisbruik waarvoor we ons diep schamen, nu weer in Amerika. Het gaat om verschrikkelijke feiten van meer dan vijftig jaar geleden, maar daarom niet minder pijnlijk, vooral voor hen die dit trauma levenslang meedragen. Menselijkerwijs zou de kerk allang ten ondergegaan zijn aan de macht van het kwaad van buiten en van binnen. Maar laten we nooit vergeten dat het Gods werk is en dat Hij nooit meer zal laten mislukken wat Hij begonnen is.
Daarom kunnen we met Maria en Elisabeth blij en gelukkig zijn, ook al wordt ons geloof en de boodschap die we verkondigen weersproken door kwade machten die angst aanjagen, door heel de geschiedenis heen. Laten we de vreugde niet uit angst of schaamte wegstoppen, want deze vreugde is niet een binnenkerkelijk feestje van christenen. Het is de aanstekelijk vreugde voor alle mensen Christus te mogen kennen door Maria.

We vieren dit feest van Maria op de dag waarop sinds het begin van de kerk de gelovigen het vertrek van Maria uit deze wereld gedenken. Nergens vinden we een graf van Maria. Wel van de martelaren en heiligen uit het vroegste christendom, maar van Maria niet. Dat onderstreept de overtuiging dat zij naar lichaam en ziel is opgenomen door haar Zoon in de hemel. Want– zegt Paulus – ‘Christus is opgewekt uit de doden als eersteling van hen die ontslapen zijn.’ 3) Hij is niet de enige, hij is de eersteling. Hij gaat aan het hoofd van een ontelbare menigte. Met Maria voorop. Een ereplaats voor haar. Omdat zij door het geluk dat haar ten deel viel, ontelbare mensen gelukkig mocht maken. Alle mensen die ook door het geloof nu zelf de hemel open mochten zien staan en geloven dat ook zij mogen delen in het eeuwige geluk waarin Maria ons mocht voorgaan.
“Gij zijt de gezegende onder de vrouwen en gezegend de vrucht van uw schoot”. Laten we deze groet van Elisabeth aan Maria steeds aandachtig en hartelijkuitspreken. Dan worden we dagelijks gevoed met een vreugde en energie die ons doet proeven van de eeuwige vreugde die we eens hopen te maken genieten met Maria en allen die ons zijn voorgegaan, verenigd met haar zoon Jezus Christus, onze Heer. Amen

Martin Los
1) Evangelie tijdens de Mis op dit Hoogfeest: Lukas 1:39-56
2) 1e lezing: Openbaring van Johannes 11:19;12:1-6
3) 2e lezing: Brief van Paulus aan de Korintiërs 15:20-26
Afbeelding: Beeldje van Maria ten Hemelopneming Mariakerk De Meern