Soms voelt een beproeving als aanval in de rug

dePreek op de 22e zondag door het jaar 3 september 2017 in de Mariakerk De Meern

Vorige week feliciteerde Jezus Petrus zo hoorden we in het Evangelie van die zondag. Want Petrus was de eerste van alle mensen die Jezus de Christus noemde, de Zoon van God die in de wereld komen zou. Uit eigen beweging, maar met behulp van de Heilige Geest.
Vandaag lijkt het alsof Jezus diezelfde Petrus even later een stevige uitbrander geeft. Jezus vertelt zijn leerlingen dat hij veel zal moeten lijden van de kant van de machtigen, dat ze hem zelfs zullen doden. Maar op de derde dag zal hij uit de doden verrijzen *). Petrus schrikt ervan als hij Jezus hoort zeggen dat hem veel moeite en verdriet te wachten staat. ‘Zoiets mag u nooit overkomen’ roept Petrus uit.
Petrus bewondert zijn meester, hij houdt van hem, hij heeft al zijn hoop op Jezus gevestigd. Geen wonder dat hij zijn meester met alle middelen wil beschermen tegen het onheil dat hem kennelijk bedreigt. Het is een natuurlijk reactie. Als wij van iemand houden, en die iemand vertrouwt ons toe dat hij of zij een weg zal gaan die gevaar inhoudt, dan zullen we ook proberen die ander tot andere gedachten te bewegen. Iemand zegt zijn baan op om zich aan een ideaal te wijden. We zien al de armoede en ontberingen die hem wachten, en zeggen: ‘doet het toch niet’. We willen altijd het beste voor degenen van wie we houden. En hoe dichter we bij iemand staan hoe meer. Maar wat wij het beste vinden, is niet altijd het beste voor iemand die de stem van haar hart volgt. Iemand die zijn roeping volgt, begrijpen we in eerste instantie niet, omdat het een innerlijke stem is. Dan zijn het vaak de mensen die je het meest na staan die je in de weg kunnen staan door hun bezorgdheid of eigen verwachtingen.
Jezus begrijpt heel goed dat Petrus zich grote zorgen om hem maakt, en dat de verwachtingen van Petrus heel anders zijn. Juist daarom voelt hij de verleiding in de woorden van Petrus, de verleiding om te kiezen voor gemak en populariteit in plaats van pijn en vervolging.
Vandaar die uitroep: ‘ga weg achter mij, Satan’. Jezus was als mens niet ongevoelig voor de liefde en aanhankelijkheid van zijn leerlingen en voor hun menselijke verwachtingen van Hem. Maar hij wilde niet dat hij daardoor zijn roeping zou verloochenen, de bevrijding van de mensheid, mensen Gods liefde schenken, de vrijheid van Gods kinderen.
Petrus was natuurlijk niet zelf de Satan, de macht die ons ervan wil afhouden onze bestemming te volgen. Maar Jezus hoorde daarin de negatieve macht die probeert ons te verhinderen onze roeping te volgen. Een laffe aanval in de rug.
Vorig jaar juli werd de Franse priester Jacques Hamel vermoord toen hij aan het altaar in zijn parochiekerk in Rouen de Mis opdroeg. Twee jonge mannen uit de buurt sneden hem de keel door. Toen pastor Hamel begreep wat er stond te gebeuren, riep hij uit, net als Jezus: ‘ga weg, Satan’ **)
Bedoelde vader Jacques daarmee die twee jonge mannen van Noord-Afrikaanse afkomst? Bedoelde hij daarmee de Islam waarop de twee zich luidkeels beriepen? Nee! Met ‘Ga weg, Satan’ bedoelde hij de verleiding, de aanvechting die hij op dat moment voelde. Want als je je als priester altijd met hart en ziel hebt ingezet voor de mensen, ongeacht hun afkomst, huidskleur, religie. Je hebt je ingezet voor de begrip en vrede tussen godsdiensten. En dan wordt je meedogenloos geslachtofferd in je priesterlijke bediening aan het altaar. Klinkt daardoor heen dan niet de schaterlach van een negatieve macht — die wig tussen God en mensen – dat alles wat je gelooft hebt, alle waarden waar voor je gestaan hebt, een vergissing is?
‘Nee’ bedoelde pastor Hamel ‘nee, ik sta voor mijn liefde voor de mensen, mijn liefde voor Christus, voor God. Dat laat ik me niet afnemen. Door niets en niemand. Als het moet geef ik daarvoor zelfs mijn leven **).
In het Evangelie van deze dag wijst Jezus de verleiding af om risicoloos te leven in plaats van zijn roeping te volgen. Hij nodigt ook ons uit om niet voor de gemakkelijkste weg te kiezen als we voor de keuze staan een comfortabel leven te leiden of de innerlijke stem van onze roeping te volgen.
Een comfortabel leven leiden, noemt Jezus ‘wie zijn leven wil redden, zal het verliezen’*) want comfortabel betekent vaak ook ‘leeg’ zonder echte voldoening. Een leven waarin je je innerlijke roepstem volgt noemt Jezus: ‘maar wie zijn leven verliest om Mijnentwil, zal het vinden’.
Petrus heeft dat uiteindelijk begrepen en is zijn Heer gevolgd. Laten wij ook niet terugschrikken de stem van ons hart te volgen en uit Gods liefde te leven. Dat zal niet iedereen altijd begrijpen of op prijs stellen. We ons moeten ons daardoor niet laten afhouden de weg van onze Heer Jezus Christus te gaan. Tot behoud en geluk van onszelf en tot zegen van de mensen. Amen

Pastoor Martin Los
*) Evangelielezing van deze 22e gewone zondag door het jaar: Mattheus16:21-27
**) zie ook mijn boek ‘Rouw op mijn dak’  Adveniat Baarn 2017 p.262

Veertig dagentijd. In Quarantaine.

Preek op de 1e zondag in de Veertigdagentijd 4 en 5 maart 2017 Mariakerk en Willibrordkerk

Lieve zusters en broeders, als vroeger een schip in de Rotterdamse haven aanmeerde waar een besmettelijke ziekte aan boord was geconstateerd, moesten de passagiers eerst enige tijd in afzondering verblijven totdat bleek dat ze gezond waren of de ziekte uitgewoed. Ze gingen zoals dat heette “in Quarantaine”. Zo heette het gebouw waar ze werden opgenomen. Niet ver van waar ik geboren ben. Quarantaine is het Franse woord voor iets dat veertig dagen duurt. Dat hoefde dus niet precies veertig dagen te zijn. Het kon langer of korter al naar gelang de aard van de besmetting. Maar het benadrukt dat een Veertigdagentijd een tijd van afzondering is.
Dat doen ook wij als christenen op weg naar Pasen. We trekken ons niet terug in een gebouw. We leggen ons wat beperkingen op, zijn ons wat meer bewust van ons gebed, we oefenen ons extra in naastenliefde. Dat is om te zien in hoeverre we vast zitten aan dingen die onze liefde tot Jezus en God in de weg zouden kunnen staan. We zijn door de doop immers nieuwe mensen geworden. We willen niet terugvallen in een leven zonder God. Integendeel, we willen graag ons geloof weer als nieuw en gaaf gaan ervaren. Zo gaan we veertigdagen Pasen tegemoet samen met de volwassenen die dan gedoopt zullen worden.
Omdat Jezus de mensen naar God wilde leiden, wilde hijzelf eerst de kracht ervaren van de verzoekingen waaraan mensen bloot staan. Hij wilde één met ons zijn. Hij wilde ervaren aan welke verzoekingen je als mens wordt blootgesteld als je niet naar God luistert. Om ‘nee’ te zeggen en om de mensen ‘nee’ te leren zeggen. Hij wilde dat niet als de beste stuurman aan de wal, maar door eigen ervaring en eigen volharding.
Het verhaal van de drie verzoekingen in de woestijn is een soort voorwoord op Jezus’ openbare leven en zijn opgang naar Jeruzalem, de weg van zijn kruis en verrijzenis. Op die weg wees Jezus daadwerkelijk alle pogingen van de duivel af om vals te spelen. Dat hij zijn goddelijk wondermacht voor zichzelf zou gebruiken bijvoorbeeld door stenen in brood te veranderen in plaats van te leven van Gods voorzienigheid. Of dat hij uit gebrek aan vertrouwen in God eerst wat testjes zou plegen of God hem steunde. Of dat hij zijn lijden omwille van zijn liefde tot God en de mensen uit de weg zou gaan en voor gemak zou kiezen. Door het hele Evangelie heen blijft Jezus trouw aan zijn roeping.
Jezus laat ook zien dat hij die verzoeking om vals te spelen, niet met bovennatuurlijke krachten afweert. Dan zou iedereen kunnen zeggen: Ja, dat lukte Jezus, omdat hij immuum voor alle verleiding was, maar ons niet. Jezus weert de verleidingen af met de woorden uit de Bijbel die iedereen kent. Jezus’ ‘nee’ zeggen tegen allerlei verleidingen om vals te spelen, is dus “Ja” zeggen tegen God, “ja” tegen zijn liefde. “ja” tegen de weg die Hij met ons gaat.
Wat betekent dit voor onszelf? Wanneer hebben we het gevoel dat er een verzoeking op ons pad komt. En wat is het verschil met een beproeving. In het Grieks is het één en hetzelfde woordje
Een verzoeking is als we een verleiding voelen om vals te spelen. Een kind dat met “mens erger je niet” even als de ander niet kijkt, een pion verzet in eigen voordeel en op die manier wint, is dubbel verliezer. Zo kunnen we ook in ons leven keuzes maken die ons op een ander spoor zetten dan onze eigen bestemming. Je verloochent op zo’n moment je integriteit.
Een beproeving is als je voelt dat je geloof op de proef wordt gesteld doordat je voelt “nu komt het erop aan”. Een beproeving leidt je niet af van je weg zoals de verzoeking doet, maar een beproeving wekt de indruk dat de weg te zwaar is voor je.
God zal ons nooit verzoeken. Als een vader zijn kind wantrouwt, en zijn portemonnee in de kamer bij zijn kind achterlaat om te zien of het geld eruit pakt, is dat een vorm van uitlokking. Een rechtbank zal een aanklacht afwijzen als er sprake is van uitlokking. Zo is God nooit.
De Bijbel geeft wel voorbeelden dat God bepróeft. Maar dat is te vergelijken met een ouder die haar kind oud genoeg vindt om te fietsen: dat hij dan zijn kind leert fietsen om het kind te laten zien dat het sterker geworden.
Maar waarom hebben de bisschoppen dat de tekst van het Onze Vader gewijzigd in “Brengt ons niet in beproeving”? Omdat God ons niet zwaarder beproeft dan we aankunnen. Het betekent eigenlijk: Goede Vader, wees u alsjeblieft altijd bewust dat wij maar kwetsbare mensen zijn.
Wij hoeven als christenen zelf niet uit te testen of ons geloof wel sterk genoeg is. Geloof is geen krachtsport waarin we zelf steeds nieuwe uitdagingen zoeken. Ons leven zelf brengt genoeg uitdagingen met zich mee waarin ons geloof op de proef wordt gesteld. Die hoeven we niet te zoeken. Als we als kinderen van God leven zijn er momenten genoeg die ons kunnen doen twijfelen. Maar dan mogen we weten dat God niet meer van ons vraagt dan we aankunnen. Hij leidt ons ook niet op die weg om uit te testen uit een soort van wantrouwen, maar om ons te laten groeien in geloof, in hoop en in liefde. Het leven vanuit het mysterie van Pasen. Amen

Pastoor Martin Los
foto: woestijn voor preekstoel Willibrordkerk. Heel mooi: de wip met broden en stenen.
voorgeschreven Schriftlezingen voor deze zondag in het universele lectionarium van de r.k. kerk. 1e lezing: Genesis 2:7-9;3:2-7 2e lezing: Romeinen 5:12-19; Evangelie: Mattheus 4:1-11