Preek op het Hoogfeest van de Openbaring van de Heer (Driekoningen) op zaterdag en zondag 4 en 5 januari 2020 in de Willibordkerk en Mariakerk
“Zij haalden hun schatten tevoorschijn en boden het geschenken aan” 1)
Lieve zusters en broeders, we zijn het nieuwe jaar begonnen met veel geknal – teveel naar het oordeel van meer dan de helft van de bevolking gezien de impact op mens en dier en milieu -Maar nu de mist van de jaarwisseling is opgetrokken opent zich daarachter een wereld van wapengekletter en oorlogsdreiging. Als wereldburgers voelen we ons machteloos tegenover de machthebbers en hun politiek die de vrede en het welzijn van gewone mensen in gevaar lijkt te brengen.
Het is opvallend dat in de beide kerstevangelieën nadrukkelijk ook de machthebbers ten tijde van Jezus geboorte genoemd worden. “Het geschiede in die dagen dat een bevel uitging van Keizer Augustus dat heel het volk geteld moest worden” horen we bij Lukas. En vandaag bij Mattheus speelt koning Herodes een belangrijke rol.
Maar in beide gevallen blijken die hoofdrolspelers in de wereld van toen, keizer Augustus en koning Herodes, slechts een bijrol te vervullen als het gaat om de komst van Christus, de geboorte van Jezus. Ze werken ongewild mee aan de vervulling van de profetieën. Augustus door zijn volkstelling die maakte dat Jezus in Bethlehem geboren werd, en Herodes die de wijzen de weg wees naar Bethlehem, onder valse voorwendsels. Dat wel. Maar zelfs daar wordt een stokje voor gestoken.
Dat in de geboorteverhalen van Jezus de machthebbers in het groot en in het klein genoemd worden, maar dan als figuranten, is geen toeval. Van meet af aan moeten we begrijpen dat het koninkrijk van God dat met Jezus in de wereld gekomen is, van een andere orde is van de staatsmacht en de wereldpolitiek. Het is niet alleen onvergelijkbaar, het is ook onstuitbaar.
Terwijl de machthebbers in vergetelheid raken, gaat Jezus Christus door om mensen te winnen voor zijn koninkrijk. Waar andere naties en politieke constellaties voorbij gaan, is het rijk van God komende. Het is sinds de komst van Christus onder ons in deze wereld, maar het is nog steeds niet volledig openbaar.
Waarom is het nog niet volledig openbaar? Waarom is het nog geen hemel op aarde? Omdat wijzelf daaraan mogen meewerken. Het rijk van God is niet als iets waar je als toeschouwers op de tribune naar kunt kijken. Het gaat dwars door onszelf heen. Onze worsteling, onze pijn, onze inzet voor een barmhartige en rechtvaardige wereld. En hoe meer we zelf het Evangelie ter harte nemen en echt in praktijk brengen, hoe meer we zelf vervuld zullen raken van de komst van Gods koninkrijk en van de waarheid dat Christus het licht der wereld is. Belangrijk is dat we midden in de wereld staan, en dat we bewogen zijn met de wereld in zoverre ze lijdt, en ons verzetten tegen het kwade. Maar we moeten ons niet in verwarring laten brengen door de machten om ons heen, of ze nu Augustus en Herodes heten of de namen die de nieuwsberichten in onze tijd beheersen.
Zij kunnen het goede nieuws van Christus komst in de wereld niet naar de achtergrond verdrijven. Het zal hén steeds naar de achtergrond dringen. Niets kan de hoop die in ons is doordat we geraakt zijn door de liefde van God in Jezus Christus teniet doen. Ze wordt alleen maar sterker. Ook ons vertrouwen dat Christus doorwerkt in onze wereld door de verkondiging van het Evangelie.
Ook in door zijn kerk in deze wereld in de harten van mensen.
“Sta op, laat het licht u beschijnen, Jeruzalem, want de Zon gaat over u op en de glorie van de Heer begint over u te schijnen”. 2) We moeten de moed niet verliezen. Ook niet nu kerk en christendom in ons deel van de wereld een minderheid zijn geworden, in Nederland vooral. Onze geloofsgemeenschap heeft juist nu uw gebed en uw steun nodig. Als we opkomen voor de menselijke waarden van het Evangelie in onze eigen situatie treden we in het licht van Christus dat ons overstraalt. Het is heerlijk en gezond om in het echte licht te leven, maar als we dat doen raakt dat ook onze omgeving, onze samenleving. Het haalt het goede in mensen boven. “Volkeren komen af op uw licht, koningen op de luister van uw dageraad”. Dat is de profetie van Jesaja die nog niets van zijn belofte heeft verloren. We zien de vervulling van die profetie in het verhaal van de drie wijzen uit het Oosten. Ze hadden een ster gezien en brachten hun schatten mee voor het Kind in Bethlehem. Dat Kind is Emmanuel, God-met-ons. We mogen Hem zelf eren met ons leven door de navolging in het dagelijks leven. We mogen zijn tegenwoordigheid vieren in het eucharistisch offer als geloofsgemeenschap, om weer gesterkt de wereld in te gaan. We mogen vol verwachting uitzien naar Christus aanwezigheid in de wereld door vredestichters, door mensen die oog hebben voor de zwakkeren, door eerlijke en rechtvaardige mensen.
Hoe meer we onszelf toewijden aan het Evangelie en hoe meer we ons inzetten voor een menswaardig bestaan hoe meer we zullen zien van Christus overwinning op het kwade, en van de komst van zijn koninkrijk. Laten we daarom vol hoop en vol vreugde en verwachting aan dit nieuwe jaar beginnen samen met heel de geloofsgemeenschap en de kerk
“Zij haalden hun schatten tevoorschijn en boden het kind geschenken aan”. Dat is het verhaal van God’s rijk, het verhaal van God met de mensen. Door alle tijden heen. Ook anno domini 2020. Wat er ook gebeurt. Amen
pastoor Martin Los
Schriftlezingen tijdens de eucharistie op dit feest:
1e lezing: Jesaja 60:1-6 2)
Evangelie: Mattheus 2:1-12 1)
Tag archieven: hoop
Gamechanger
Preek op de 1e zondag van de Advent 1 december 2019 Mariakerk en Willibrordkerk
‘Weest waakzaam want je weet niet op welke dag uw Heer komt”
Wie had een paar jaar geleden kunnen denken dat het Sinterklaasfeest zo’n bron van conflicten zou worden. Mede als gevolg daarvan raakt Sinterklaas snel op de achtergrond , vooral in winkelgebieden waar vroeger in deze dagen de ‘goed heilig man’ voor recordomzetten zorgde. Ondernemers houden begrijpelijker wijze niet van onenigheid en zeker niet van verwijten van racisme waardoor een deel van de kopers hun winkel zou kunnen mijden. Niet alleen met Sinterklaas maar ook de rest van het jaar.
Opeens is daar, in de plaats van Sinterklaas, Black Friday. Twee jaar geleden was term mij nog geheel onbekend. Nu zie je overal in de etalages van grote winkelcentra en in de media reclame met Black Friday.
Het fenomeen is overgewaaid uit Amerika. Daar is het officiële vrije vrijdag, na Thanksgiving, een soort dankdag voor de oogst, op de 4e donderdag in november. De straten in de steden waren de vrijdag daarop zwart van het winkelend publiek vanwege de enorme kortingen die beloofd werden. Zo kreeg die dag de naam Black Friday. Anderen zeggen: sinds die vrijdag, eind november, kreeg de verkoop zo’n oppepper dat de zaken eindelijk geen verlies meer leden en rood stonden, maar zwart konden schrijven. Ongeveer zoals met Sinterklaas.
Zo’n plotselinge verandering of overgang heet met een modieuze term ‘gamechanger”. Een verrassende gebeurtenis of ontwikkeling die bestaande verhoudingen plotseling en drastisch verandert, vaak met grote gevolgen.
Een nog veel duidelijker gamechanger is de enorme rol die opwarming van de aarde en de klimaatverandering in korte tijd in de politiek en samenleving zijn gaan spelen.
Door de debatten en de beroering zijn we allemaal wakker geschud. Welke positie kiezen we en waarom? Voor de één is het jonge meisje Greta Tunberg is een moderne Jeanne d’Arc, een profetes die van Godswege in de wereld is gezonden, voor de ander is zij een over het paard getilde tiener die door de klimaatbeweging voor haar karretje gespannen wordt. Hoe dan ook is de vraag aan iedereen: welke positie neem je in: ‘Sta je aan de goede of de foute kant van de geschiedenis?’ En wat is goed en wat is fout?
Die plotseling tweedeling in denken en doen, als gevolg van bakens die opeens verzet blijken, doet denken aan de woorden van Jezus: “Zoals het ging in de dagen van Noach, zo zal het gaan bij de komst van de Mensenzoon. Dan zullen er twee op de akker werken. De één wordt meegenomen de ander achtergelaten’. Maar de gamechanger is in dit geval niet Sinterklaas of Black Friday, of de opwarming van de aarde of juist klimaatscepticisme. De gamechanger is hier de aankondiging van de komst van het rijk van God.
Dat rijk valt niet samen onze politieke verhoudingen of maatschappelijk veranderingen. Het rijk van God dat komt, speelt door alles héén. Door heel de geschiedenis.
Wij geloven dat de meest fundamentele gamechanger: de komst van Christus in de wereld is. Zijn kruis en verrijzenis. Het offer van liefde voor de wereld. Met zijn komst is het licht van de hoop in de wereld gekomen. Onblusbaar. Onuitwisbaar. Het brengt een scheiding in bewustzijn teweeg tussen degenen die ontwaakt zijn door de hoop en hen voor wie er niets veranderd is en gewoon doorleven.
De hoop is zo levend dat ze ons bijna ongeduldig maakt. “Thans is ons heil dichterbij dan toen we tot geloof kwamen” zegt Paulus.
Toch overvalt de twijfel ons. Is het wel waar dat de “nacht ten einde loopt en de dag aanbreekt”. Twijfel vanwege het geweld in de wereld, de leugens die lijken te reageren, honger en armoede voor tallozen terwijl er genoeg is voor iedereen als we zouden willen. Twijfel ook vanwege onze persoonlijke pijn en verdriet. Op hoeveel punten schieten we zelf niet tekort in liefde voor anderen?
Een kerkvader uit de 4e eeuw, bisschop van Constantinopel, Johannes Chrysostomos vergelijkt de strijd tussen hoop en twijfel in ons met een hardloper die krachtig en vol goede moed aan de marathon begint. Wanneer steekt de twijfel de kop op? Als hij voelt dat zijn krachten minder worden. Wanneer is dat? Als hij niet ver van de finish meer is. Maar wanneer hij dat beseft, zal de hoop de twijfel gemakkelijk verslaan. Twijfel vertelt ons dat het nog ver is, maar de twijfel komt pas als we ons ingespannen hebben en we dicht bij ons doel zijn. Daarom moeten we nooit de moed verliezen.
Door de gamechanger van de komst van Jezus Christus leven we in de eindtijd. Laten we ons daarnaar gedragen. We leven niet meer in de duisternis, maar in het licht. We zien het al voor ons: de volkeren zullen hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers….Kom laten we wandelen in het licht van de Heer’ profeteert Jesaja.
Voor wie leven vanuit het geloof in de verwachting van Gods koninkrijk is er geen weg terug. We leven niet meer in het verleden. We leven vanuit de toekomst.
‘Weest waakzaam want je weet niet op welke dag uw Heer komt”. We komen geen tijd tekort. We hebben alle tijd om ons voor te bereiden door de wereld een beetje beter achter te laten dan toen we hem aantroffen. Dat is van niemand toch teveel gevraagd? Amen
Martin Los, pastoor
lezingen voor deze 1e adventszondag volgens het Rooms-katholieke lectionarium voor Zon- en Feestdagen:
Evangelie: Mattheus 24:37-44
1e lezing; Jesaja 2:1-5
2e lezing: Romeinen 13:11-14