Homilie op de 3e Adventszondag 12/13 december 2015 in de Mariakerk De Meern

voorgeschreven Schriftlezingen voor deze 3e Adventszondag uit het universele  r.k. leesrooster voor zon- en feestdagen: 1e lezing Sefanja 3:14-18; 2e lezing: Filippenzen 4:4-7; Evangelie: Lukas 3:10-18

“Verheug u” klinkt het door deze Mis heen. “Verheug je” dat lijkt in deze tijd niet tegen dovemans oren gezegd. Het Sinterklaasfeest was nog niet voorbij, of iedereen stond in de startblokken voor de voorbereiding op het Kerstfeest.
Wie zegt dat mensen tegenwoordig niets meer met elkaar hebben, kijkt echt niet goed uit de ogen. Want Sinterklaas en Kerstmis zijn duidelijke tekenen van menselijke behoefte aan saamhorigheid, gedeeld vreugde en gezelligheid.
De grootwinkelbedrijven hebben dat heel goed begrepen. Dat ze er van willen profiteren kunnen we ondernemers niet kwalijk nemen.
Wie verongelijkt in een hoekje pruilt dat de samenleving individualistisch is geworden, kan nog wel iets van de winkeliers leren die weten dat mensen willen vieren.
Maar echt niet alleen van hen kunnen we leren. Als je ziet hoeveel mensen zich als vrijwilligers inzetten voor anderen, dan wrijf je je ogen uit.
Dat is op allerlei gebied zo. Ook onze parochie mag zich verheugen in honderden vrijwilligers, de leden van de koren niet eens meegerekend.
Laatst bleken zich in de stad Utrecht meer vrijwilligers aangemeld te hebben om vluchtelingen te helpen, dan er vluchtelingen waren. Uit niets blijkt dat mensen in onze tijd geen behoefte hebben aan contact.
Uit niets blijkt dat mensen niet bereid zijn iets voor anderen te doen. Het Sinterklaasfeest en het Kerstfeest zijn een feestelijke symbool hiervan. En als Kerst net voorbij is dient Carnaval zich alweer aan.

Maar er is ook een problematische kant aan de opeenvolging van feesten als Sinterklaas en Kerstfeest in onze tijd. Juist als het gaat om de behoefte om echt contact. Deze feesten gaan bijna naadloos in elkaar over. Dat is een teken van een algemeen verschijnsel in onze tijd. We leven van event naar event. Voor het gewone, alledaagse leven, lijkt steeds minder ruimte.
Je moet het leven vieren, hoor je van alle kanten.
De opeenvolging van feestelijk momenten in de samenleving zie je ook in de gezinnen en relaties. Wie het zich kunnen veroorloven leven van vakantie naar vakantie, en van uitje naar uitje.
Het gewone leven, de alledaagse omgang met elkaar lijkt daardoor zijn betekenis en glans te verliezen.
Dat is echt een reëel probleem.  Want het leven bestaat nu eenmaal voor het grootste deel uit wat gewoon en alledaags is.
Ook in de menselijke relaties ervaren we die neiging van alles een topervaring te maken. Huwelijken staan onder druk omdat elk moment tussen man en vrouw in hun ogen een hoogtepunt zou moeten zijn, sociaal, sexueel en spiritueel.
Het risico is dat je dan al snel teleurgesteld raakt in elkaar, en denkt dat je je vergist hebt.
Trouwens in de kerk komen we ook deze trend tegen, dat elke viering een nieuw hoogtepunt moet zijn. Een ware happening. Een gewone zondag is te gewoon.

koningmidas2015

Koning Midas verandert alles in goud

Wat ik hiermee wil aangegeven is dit. Als we in onze behoefte aan gemeenschap er teveel nadruk op gaan leggen dat elk moment eigenlijk een feest moet zijn, dan blijven we op den duur met een kater zitten.
De bekende mythe van koning Midas maak dit duidelijk. Omdat Midas iemand gered had, mocht hij van de goden een wens doen. Dat doet hij. Hij wenst dat alles wat hij aanraakt in goud verandert. Zo gebeurt het. Eerst is dat mooi. Wat hij aanraakt verandert in goud. Maar als hij wil gaan eten, verandert ook de druif die hij pakt goud. Ook het brood verandert in goud. Hij begint enorm honger te lijden. Ook zijn kind verandert in goud. Hij wordt eenzaam.
Niet goud, maar juist het gewone en alledaagse blijkt het nodigste te zijn voor zijn leven. Dagelijks brood, contact met gezin. Maar dat is onbereikbaar geworden. Want alles moest glanzen en werd zo ongenaakbaar.

Ziet u wat ik bedoel. Als we het gewone niet meer waarderen en alles een feest moet worden, dan beginnen we honger te lijden. Want juist het gewone, het soms saaie hebben we nodig om te kunnen leven. En om het leven met regelmaat echt te kunnen vieren.
Als alles top moet zijn, bereiken we ook elkaar niet meer. Dat is in het huwelijk en gezin zo, ook in de kerk en de samenleving.
Off-days zijn geen teken dat we niet echt leven, maar dat we even tempo moeten minderen. Saaie dagen en momenten van lummelen zijn geen verloren tijd. Ze zijn ons leven. We hebben ze nodig. We hebben ze nodig, juist ook om het leven op juiste waarde te schatten en te kunnen vieren.

kerststalikoon2015Hier raken we aan de boodschap van het feest van Christus’ geboorte waar we ons op voorbereiden. Het feest van Gods nabijheid. Want wat vieren we? Wat is de reden van onze vreugde? Dat God mens is geworden. Niet als een schitterende held die regelrecht uit de hemel neerdaalde in een spetterende vertoning.
Die nabije God werd geboren als een klein weerloos kind. Gewoner kan het niet. In een stal. Alledaagser en armoediger kan het niet. Zo wordt het gewone tot een paleis.

“Verheugt u” klink het door de hele viering op deze 3e adventszondag want het Kerstfeest is nabij. “Verheug u” zegt de profeet Sefanja tegen Gods volk.
“Verheugt u” roept de apostel zijn medegelovigen toe Dat is geen opdracht om voortdurend te zoeken naar nieuwe hoogtepunten en elk moment feest te vieren. “Verheug u” slaat juist op wat gewoon is. God zich ontfermt zich over zijn volk in al zijn armoedigheid. Dat is reden tot vreugde, zegt de profeet Sefanja.
En de apostel Paulus roept de gelovigen op zich te verheugen, telkens opnieuw, omdat God nabij is. Nabij in ons alledaagse bestaan.

We worden opgeroepen verheugd te zijn omdat God het gewone niet geminacht heeft, maar heeft uitgekozen als zijn plaats onder ons. Dat is reden om verheugd te zijn.
En daarom kunnen we in het dagelijks leven elkaar nabij zijn, vriendelijk zijn.
Kijk, waar dat gebeurt, waar mensen vriendelijk zijn voor elkaar, hoeven we niet van feest naar feest en van event naar event te leven, om uiteindelijk onbevredigd te blijven, teleurgesteld in elkaar. Met het katterige gevoeld dat we elkaar als mensen niet meer kunnen bereiken, zelfs in de intiemste relaties.
Waar we vriendelijk zijn, met innerlijke vrede omdat God nabij is en in onze harten woont, van ons zo gewone mensen, daar ervaren we het leven zelf als mooi en de moeite waard.
Dan hebben we ook alle reden om op bepaalde momenten feest te vieren met elkaar , ook en juist het Kerstfeest. Als we alleen feest vieren omdat we alleen feesten nog de moeite waard vinden, is het gauw afgelopen met de pret.
Laten we ons voorbereiden op het Kerstfeest vanuit die blijdschap dat God zijn neus niet opgehaald heeft voor ons gewone leven, Hij is één met ons is geworden. Een met ons opdat wij het gewone als geschenk van God ervaren, elk moment, opnieuw. Amen

© Martin Los, pastoor met dank aan Eva Illouz voor de mythe van Midas in verband met menselijke relaties

Homilie op de 2e Adventszondag 5/6 december Willibrordkerk en Mariakerk

Voorgeschreven lezingen voor deze zondag in het universele lectionarium van de r.k. kerk voor zon- en feestdagen (Jaar C). 1e lezing: Baruch 5:1-9;  2e lezing: Fiipenzen 1:3-6,8-11 Evangelie: Lucas 3:1-6

Lieve zusters en broeders, dit weekend wordt overal Sinterklaas gevierd. Kinderen hebben er naar uitgekeken. Ouders hebben zich erop verheugd.
Laten we even niet kijken naar de discussies over het uiterlijk van de Pieten. En laten we even niet ons hoofd schudden over de invloed van de commercie op het feest. Laten we ons afvragen hoe het komt dat Sinterklaas zo populair is.
We zien een man met witte krullen en een witte baard. Dat duidt op iemand die een zeer hoge leeftijd heeft bereikt. Ouder dan wie dan ook. In de Bijbel wordt gesproken over God als een oude van dagen. Hij was er al voor er iets of iemand was.

H.Nicolaas.Leven2015Er is kennelijk in veel mensen behoefte aan een figuur die boven onze aardse pietluttigheden verheven is. Vol wijsheid. In elk geval willen we kinderen dat beeld meegegeven door de verschijning van de goed heilig man.
Hij is niet alleen wijs als niemand anders. Hij is ook pure goedheid. Want waar hij komt worden pepernoten gestrooid, suikergoed en marsepein uitgedeeld en geschenken gegeven. Hij gooit wat in je schoentje. Wat je nodig hebt op je levensweg
Bovendien weet hij alles. Het staat geschreven in zijn grote boek. Hij is rechtvaardig, maar vooral barmhartig.
Zo komt Sinterklaas als het goed is over als een beeld van God, de Vader, wijs, overvloeiende goedheid, rechtvaardig en barmhartig.
Als bisschop is Sinterklaas ook beeld van Jezus Christus die zijn apostelen de wereld in zendt om de mensen in aanraking te brengen met Gods liefde en barmhartigheid.
Is het niet opmerkelijk dat veel mensen in onze “ontgoddelijkte” wereld behoefte hebben aan een bijna tastbaar beeld van onbekende god? Als is het maar voor even?

We ervaren dat we leven in een onvolmaakte wereld. En dat we zelf onvolmaakt zijn. We hebben allerlei tekorten. Schamen ons voor dingen die we deden. Dat wekt de droom in mensen naar een volmaakt wezen die ons verzoent met onze tekorten en gebreken, en die zijn hand over zijn hart haalt waardoor onze ongerechtigheden worden uitgewist.
Iemand die de pijn van ons menselijk bestaan verzacht. In elk geval willen de ouders hun kleine kinderen dat beeld niet onthouden. Door het Sinterklaasfeest te vieren geven mensen het hun kinderen in hun rugzakje mee voor hun leven onderweg.

De Joden in die tijd voor Jezus leefden ook met een droom. Een droom die hen overgeleverd was van vader op zoon en moeder op dochter. Die droom werd door Baruch in zijn boek opgeschreven. De belofte van God dat zijn volk naar Jeruzalem uit ballingschap zou terugkeren: “Jeruzalem leg uw rouwkleed af. Bekleed je met Gods heerlijke schoonheid…..Jeruzalem, ga op de hoogte staan en kijk naar het Oosten, daar zijn uw kinderen weer samen op het woord van de Heilige…eervol brengt God hen terug”.
Wanneer je in Jeruzalem bent en je kijkt naar het Westen, richting kust dan zie je een groen landschap met bomen en sinaasappels. Maar naar het Oosten begint meteen de woestijn.
Die kant uit zijn ooit de inwoners gedeporteerd richting Syrie en Irak en Perzië. Zouden ze ooit weer terugkeren? Op welk moment en hoe?

Ineens gaat het gerucht dat een profeet, Johannes, mensen oproept om hun leven te beteren, en hen doopt in de Jordaan. Dat is de rivier die daar in het Oosten van Jeruzalem dwars door de woestijn loopt.
Duizenden mensen komen op hem af. Is het vreemd dat de harten sneller gingen kloppen. Men dacht: nu gaat de belofte in vervulling, de droom van het volk van God dat terugkeert naar Jeruzalem, een volk dat vernieuwd was, en klaar voor God.
Inderdaad ging de droom toen in vervulling. En door Johannes de Doper werden de mensen voorbereid op de komst van Jezus, de Messias, de lang verwachte Zoon van God.

Zo kan ook het Sinterklaasfeest mensen openen voor de aanwezigheid voor God in deze wereld. Ook in eigen leven. Misschien eerst en alleen als een soort droom. Een vermoeden dat onze tekorten, onze schaamte en schuld toch niet het laatste woord hebben over ons leven. Maar een oneindige goedheid, een oceaan van liefde die God heet.

Wij hebben als gedoopte christenen het voorrecht om deze God te kennen als gemeenschap van liefde, Vader, Zoon en Heilige Geest. We moge die God kennen door ons geloof in Jezus Christus.
Hij is geen droom of illusie, maar werkelijk als mens geboren en in deze wereld gekomen. In onze geschiedenis. Daarom noemt de evangelist Lucas ook zo nauwkeurig de tijd waarin Johannes de Doper optrad. Net als bij de geboorte van Jezus.
Christus is in de wereld gekomen, niet alleen de wereld van 2000 jaar geleden, maar ook van nu, want zijn persoon en betekenis overstijgen elke tijd. We mogen zelf leven vanuit onze verbondenheid met Hem en met God.
Daardoor dromen we als gelovigen niet alleen van vergeving en verzoening, van goedheid en genade. We mogen die zelf ervaren. Gesteund door heel de kerk op aarde.

Maar laten we niet vergeten: we mogen doordat we het met Jezus en met Gods liefde wagen ook bij andere mensen de hoop wekken dat hun droom niet bij een droom hoeft te blijven. Een droom die zoals met Sinterklaas even gedeeld wordt met velen, maar daarna weer ingehaald wordt door de rauwe werkelijkheid.
Maar de droom kan ook zelf werkelijkheid worden. We mogen door ons geloof en door onze liefde voor de Heer iedereen op Jezus wijzen zoals eens Johannes de Doper

De Heilige Nicolaas is een van de grote heiligen van de kerk. In de Oosterse Kerken is hij zelf na Maria de grootste. Hij toont ons hoe mooi en aantrekkelijk het is om een beetje op God te lijken. We mogen dat allemaal doen als kinderen van God. Geven zonder er iets voor terug te verlangen. Doen vanuit de wijsheid dat liefde toch echt het laatste woord heeft. Niet alleen vandaag. Maar elke dag die God ons in zijn goedheid geeft. Een gezegend Sint Nicolaasfeest toegewenst. Amen

© pastoor Martin Los.