Zonnelied H.Franciscus van Assisië

Zonnelied van Sint Franciscus  Cantico del Frate Sole

korte inleiding

Vorige week was een bruidspaar bij mij op bezoek om de viering van hun kerkelijk huwelijk voor te bereiden.
Toen de schriftlezingen waren vastgesteld vertelde het stel welke liederen ze graag gezongen zouden hebben in de viering. Ze haalden een lijstje te voorschijn. Ze hadden de liederen gecheckt aan de hand van Youtube filmpjes.
Maar één lied hadden ze niet gevonden: het Zonnelied.
“Oh” zei ik “het Zonnelied van Sint van Franciscus”
“Waar ken je dat van?” vroeg ik.
“Van vroeger hier in de kerk. Het kinderkoor zong het regelmatig. Het begon zo: “Ik zing van mijn broeder, de zon, met zijn stralen…”.
Mijn hart sprong even op van vreugde. Want ik herkende onmiddellijk de eerste zin van het Zonnelied in een Duitse bewerking die ik bijna twintig jaar geleden voor het kinderkoor van de Mariakerk vertaald had en bewerkt.
Dat de bruidegom – inmiddels een fiere dertiger – dit mooie lied uit zijn kindertijd onthouden had en tijdens zijn bruiloft gezongen wilde hebben, vervulde me even van trots.
Want achtereenvolgende dirigenten van het kinderkoor hebben in dit nieuwe millennium dit liedje op de plank laten liggen. Ik heb er  nooit op aan gedrongen het te zingen uit respect voor hun keuze en ook uit vrees de indruk te wekken dat ik eigen liederen pushte.
Nu ik dit Zonnelied (in mijn bewerking) vanwege het bruidspaar weer heb opgezocht, bevalt het me eigenlijk nog steeds.
Het past ook zo goed in deze tijd met alle nadruk op groen, op respect voor de schepping en aandacht voor duurzaamheid. Maar bovenal: wat mooi dat we door de unieke beleving van H. Franciscus alles om ons heen als broeder en zuster en moeder beleven, samen schepselen van God.
Daarom publiceer ik het vele jaren later op mijn eigen blog hier. Het is bedoeld voor een kinderkoor, maar het is verre van kinderachtig. Vele koren zouden het kunnen zingen samen met de gemeenschap

Ik zing* van mijn broeder,  de zon met zijn stralen.
Hij** brengt ons het licht elke dag
Met hem wil ik loven U, schepper daarboven,
Hij toont uw geduld en gezag

Ik zing van mijn zuster, de maan en de sterren,
Betoverend licht in de nacht
Met haar wil ik loven U, schepper daarboven
Haar schoonheid verkondigt uw macht

Ik zing van de wind, mijn onstuimige broeder
Die wolken berijdt door de lucht
Met hem wil ik loven U, schepper daarboven
Hij streelt onze wang met een zucht

Ik zing van het water, mijn eerlijke broeder
Die gaarne de dorstigen drenkt
Met hem wil ik loven U, schepper daarboven
Die altijd met gulle hand schenkt

Ik zing van het vuur dat als waakzame broeder
De kou en het duister verjaagt
Met hem wil ik loven U, schepper daarboven
Die ons met zijn warmte behaagt

Ik zing van de aarde, mijn zuster en moeder
Zij voedt en verzorgt mens en dier
Met haar wil ik loven U schepper daarboven
U hebt als een bruid haar gesierd

Ik zing van de mensen, mijn zusters en broeders,
Hun liefde, hun leed en hun moed
Met hen wil ik loven U, schepper daarboven
Die al hun beproeving vergoedt

Ik zing van mijn zuster die iedereen opwacht,
De dood aan het eind van de reis.
Met haar wil ik loven U, schepper daarboven
Zij voert ons in uw paradijs

Ik zing en ik prijs U, ik dank en ik dien U
Zo goed en zo kwaad als ik kan
Altijd zal ik loven U, schepper daarboven
om heel uw oneindige plan

(c) Martin Los

*De melodie plaats ik hier binnenkort bij de tekst. ** De zon (Duits: Die Sonne) is in onze taal vrouwelijk. In de zuidelijke talen is hij mannelijk Ik heb er voor gekozen om de taal van Franciscus (Italiaans) te volgen: il Frate Sole. Daarin is de zon broeder. Ik neem aan dat deze geslachtswijziging in deze tijd van promotie van transgenders niet op bezwaren zal stuiten.

Een nieuw Sint Nicolaaslied

In deze blog publiceer ik een nieuw Sinterklaaslied in de Nederlandse taal. Maar voor u verder scrolt, graag even dit lezen.

Sinterklaasliedjes kennen we allemaal: “Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan” en “Zie, de maan schijnt door de bomen, makkers staakt uw wild geraas” of  “Sinterklaas, kapoentje, gooi wat in mijn schoentje” en “daar wordt aan de deur geklopt”.
Het woord “stoomboot” geeft al aan dat dat lied tamelijk modern is. En dat geldt van de meeste Sinterklaasliedjes. Er zijn ook echte eigentijdse Sinterklaasliedjes in de sfeer van Kinderen-voor-kinderen, gemaakt voor bepaalde televisieprogramma’s. Dit liedjes zijn in de regel moeilijk te onthouden of na te zingen in tegenstelling tot de eerder genoemde liedjes.

De typische Sinterklaasliedjes die we allemaal uit het hoofd kennen, raken allemaal wel aan een bepaald thema uit het Sinterklaasverhaal, of beter liever uit de legenden en feiten rond Sint Nicolaas.

“De boot uit Spanje” verwijst naar de “redding” van het gebeente van de H. Nicolaas uit Myra in Turkije waar hij als bisschop gestorven was. Eeuwen later werd Turkije door de moslims geregeerd. Christenen hebben toen zijn overblijfselen weggehaald. Zijn gebeente werd per schip over de Middellandse zee vervoerd. Hier komt ook de figuur van Zwarte Piet vandaan. Hij is geen zwarte man in de zin van neger, maar van een moor, dus een bewoner van het Middellandse zee gebied.

De boot verwijst ook naar het verhaal dat de bewoners van Myra niets te eten hadden, maar dat er een schip met graan door een zware storm de haven van Myra binnenliep. De bevolking daar was uitgehongerd en wilde het schip bestormen. Er dreigde vele slachtoffers te vallen omdat de bemanning goed bewapend was. Door toedoen van bisschop Nicolaas kregen de inwoners van Myra allemaal graan om mee naar huis te nemen, zonder dat de inhoud van het schip opraakte. De bemanning kon met een gerust hart weer de haven verlaten met hun schip op weg naar de eigenaars

“Zie, de maan schijnt door de bomen” verwijst naar het feit dat de eigenlijke dag van de H. Nicolaas 6 december is. Deze feestdag staat nog steeds op de heiligenkalender van de r.k. kerk. De gedachtenis van H. Nicolaas is nooit afgeschaft zoals velen denken omdat deze heilige alleen maar een legendarische persoon zou zijn. Dat is hij zeker niet. Trouwens bij onze Oosters-orthodoxe medechristenen geniet de heilige Nicolaas bijzonder grote verering. De grootste na Maria, de moeder Gods.
Grote feesten zoals bijv. Kerstmis hadden en hebben een vigilie, een vooravond (zoals de Kerstnacht) die als heel bijzonder ervaren wordt en vol gespannen verwachting vanwege het komende feest. De avond van 5 december is dus het “heerlijk avondje”.

“Gooi wat in mijn schoentje” wijst  op het verhaal dat Nicolaas als bisschop eens door een open raam meisjes hoorde huilen omdat ze slachtoffer waren van kinderprostitutie. Hun sokken hingen bij het venster. Daar stopte hij een paar goudstukken in, zodat het gezin niet arm meer was. Een andere versie is dat hij de geldstukken door het raam wierp. Denk aan de pepernoten die in het wilde weg worden rondgestrooid. Peper is weer en verwijzing naar het Oosten met zijn specerijen.

Er is in de Nederlandse taal voor zover ik weet geen lied dat het verhaal van St. Nicolaas vertelt waarin alle elementen voorkomen. Daarom heb ik ooit voor het kinderkoor van de Maria (O.L.V. ten Hemelopneming) kerk in De Meern een Sint Nicolaaslied vertaald uit het Duits op de bijbehorende melodie.

De melodie is ook voor kinderen gemakkelijk te leren en te onthouden. Ook het element van naastenliefde (caritas) komt er goed in naar voren. Je zou wensen dat deze oorspronkelijke christelijke inhoud van het verhaal van Nicolaas weer herkend en bekend wordt.
Het zou mooi zijn als in elk geval kerkelijke kinderkoren dit lied zouden kennen en zingen.
Het lied eindigt met een wens om van Nicolaas weer dankbaarheid te leren.

Lied van Sint Nicolaas

Kom, o kom,  Sint Nicolaas!
Hoor, hoe de mensen klagen:
’t Brood is op, het veld ligt braak,
wij hebben lege magen.
Sint NicoIaas, roept het hele land.
Help wie in nood zijn met gulIe hand.

Kom, o kom Sint Nicolaas!
houdt alle stormen tegen
leidt de schepen met hun waar
veilig naar onze streken
Sint Nicolaas, roept het hele land
help wie in nood zijn met gulle hand.

Kom, o kom Sint Nicolaas!
jij hoort de meisjes huilen
en werpt door het open raam
goudstukken uit je buidel
Sint Nicolaas, roept het hele land
help wie in nood zijn met gulle hand.

Kom, o kom Sint Nicolaas!
jij laat de zakken vullen
’t schip blijft even vol met graan
wil onze honger stillen
Sint Nicolaas, roept het hele land
help wie in nood zijn met gulle hand.

Kom, o kom Sint Nicolaas!
wij zingen jou ter ere
kom ons met je zak zo zwaar
danken en bidden leren
Sint Nicolaas, roept het hele land
help wie in nood zijn met gulle hand.

Nederlandse vertaling © Martin Los