Preek gehouden tijdens de Eucharistieviering op de vooravond en de morgen van Allerzielen 2 november 2014 in Willibrordkerk te Vleuten en Mariakerk De Meern (Beiden Leidsche Rijn)
De namen werden genoemd van hen die in het afgelopen jaar gestorven zijn (72) en na afloop was er een processie naar het kerkhof van beide kerken.
In het donker met kaarsen, in het licht met bloemen
“Voor wie steek jij een kaarsje aan?” Die vraag klonk deze week elke dag op de televisie in het programma Ode aan de doden. Gelukkig is het gedenken van de overledenen in deze tijd van het jaar beslist geen binnenkerkmuurlijk gebeuren.
Ik kan me voorstellen dat als gevolg van die tv-uitzending mensen ook aan elkaar gingen vragen “voor wie steek jij een kaarsje aan?” Ik heb zelf meegemaakt hoe dit deze week in een gezelschap van collega’s tot een heel mooi gesprek leidde.
Vandaag steken we hier in onze parochiekerken een kaars aan voor alle medegelovigen van wie we afscheid moesten nemen in het afgelopen jaar.
We hebben van elk van hen persoonlijk afscheid genomen in deze kerk of op een andere plaats.
Maar het is ook goed om hen samen te gedenken op deze dag. Verdriet en gemis werpt ons op ons zelf terug. Je voelt je extra alleen. Vandaag voelen we ons tenminste niet alleen staan in ons gemis en verdriet.
Daardoor komt er ruimte vrij in ons hart om niet alleen verdrietig te zijn, maar ook om trots te zijn op onze gestorvenen. We herinneren ons hoe kostbaar ze voor ons zijn en blijven. En we ervaren zo nog beter dat niets onze herinnering aan hen en onze liefde voor hen kan uitwissen.
Wist u dat de gedachtenis van de overledenen zoals we die in de kerk vieren, nog een heel bijzondere betekenis heeft?
Deze gedenkdag van Allerzielen is heel lang gelden ontstaan omdat voorouders zeiden: “het is mooi en het is nodig om aan onze gestorvenen te denken en voor hen te bidden. Maar er zijn ook medegelovigen aan wie niemand meer denkt. Omdat ze niet getrouwd waren, of geen kinderen hadden of geen vrienden. Of omdat ze altijd al met de nek waren aangekeken en gemeden. Laten we daarom ook met heel de kerk aan hen denken”.
Allerzielen is dus een gebaar van solidariteit van alle gelovigen met elkaar en ook met alle andere mensen die in vergetelheid gestorven zijn.
Mocht iemand van ons hier denken “wie zal er na mijn dood nog aan mij denken, want ik heb geen nabestaanden” dan weet u dat er toch voor u gebeden wordt.
Want de kerk bidt voor u. Zij is het volk van God in wiens hand al onze namen geschreven staan. Al zou iedereen ons vergeten, God niet.
Heel de kerk staat als een grote familie achter u. En ze belooft ook de diepste waarde van uw geloof en uw leven waarvoor u zich hebt ingezet, te behoeden en door te geven. We geloven niet in ons eentje. We geloven samen. We zijn verenigd in het geloof dat de dood niet het laatste woord heeft over ons leven en over deze wereld.
Dat geloof hebben we niet zelf bedacht. Het is ons overgeleverd.
We komen het al tegen bij de oude profeten zoals Jesaja zegt: “God de Heer zal voor altijd de dood vernietigen. Hij zal alle tranen van de ogen afwissen”.
Van die woorden ging door de eeuwen een enorme kracht uit die we zelf ook voelen.
Ze helpen ons om niet cynisch en egoistisch te worden omdat aan het eind toch de dood wacht alsof alles voor niets is. We spannen ons in om elkaar lief te hebben, voor elkaar te zorgen en samen het leven mooi te maken. Allemaal door de kracht van die belofte. Want we zijn immers niet op weg naar het duister, maar naar het eeuwig licht van Gods koninkrijk?!
We zijn op weg naar een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, zoals het visioen van Johannes ons vertelt: naar de heilige stad, de stad van God waar God onder de mensen woont: “Hij zal alle tranen van hun ogen afwissen en de dood zal niet meer zijn. Geen rouw, geen geween, geen smart zal er zijn”.
We worden uitgenodigd om het leven als een mysterie te beschouwen, als een geschenk van God, iets dat veel groter is dan we in onze kleinmenselijkheid soms denken.
“Het leven is geen probleem dat moet worden opgelost, maar een mysterie dat je mag beleven” zegt een wijze spreuk. De dood kan zoiets moois geen einde maken. Wat uit God komt, zal Hij ook in zijn liefde voltooien voorbij waar wij kunnen zien.
Toen onze Heer Jezus stierf treurden zijn apostelen en vrienden ook. Hun grote vriend en voorbeeld Jezus was gestorven en niet meer levend bij hen. Een smadelijke dood nog wel.
Gelukkig was er een rijk en goed mens die zijn eigen graf in de rots bij Jeruzalem ter beschikking stelde.
Het is fijn als je op liefdevolle wijze de laatste eer kunt bewijzen aan wie je liefhebt. Zoals u en wij allen ook het afgelopen jaar gedaan hebben.
En we gaan ermee door af en toe en bezoekje aan het graf te brengen. Door een kaarsje aan te steken bij een foto op een kast. Door op bepaalde dagen bijzonder aan en te denken. Dat is een teken van liefde, van respect, van beschaving. Dat doet onszelf ook goed.
Toch zeggen de engelen tegen de vrouwen die het graf van Jezus komen bezoeken en de steen zien weggerold: “wat zoeken jullie de levende bij de doden. Hij is niet hier. Hij is verrezen”.
Lieve zusters en broeders, we gedenken onze gestorvenen niet als doden, als schimmen die achter blijven. Voor ons leven zij. Ze leven in ons hart. Maar ze leven ook bij God.
Zouden ze alleen in ons hart leven, dan moesten we vrezen dat ze met onze eigen dood mee in de vergetelheid zouden verdwijnen. Maar zij leven voor God.
Dat is het Evangelie van onze Heer Jezus christus die zichzelf ervoor over heeft gehad om te laten zien dat niet de dood het laatste woord heeft over ons leven, maar de liefde van God.
In onze onmacht dat wij elkaar niet vast konden houden komt het geloof van de kerk ons te hulp dat God ons voor elkaar bewaart.
Door de boodschap van de kerk komt Jezus Christus zelf op ons toe als de levende Heer die zegt: “Ik ben de verrijzenis en het leven. Wie in mij gelooft zal leven in eeuwigheid”.
Door onze tranen heen valt er een lichtstraal ons leven binnen. Het licht van de hoop dat door niets gedoofd kan worden.
We gedenken vandaag liefdevol onze gestorvenen. We steken een kaarsje voor hen aan. Ook voor degenen aan wie niemand denkt. En we voeden de hoop in ons dat inderdaad liefde sterker is dan de dood. Amen
Pastoor Martin Los
