Homilie op Witte Donderdag 2016 Mariakerk

Lieve broeders en zusters, we verwijlen vanavond bij het Laatste Avondmaal dat Jezus met zijn leerlingen hield in de bovenzaal in Jeruzalem.
Het was niet zomaar een gezellig etentje met vrienden. De sfeer was geladen. De ruimte was gevuld met gespannen, soms bange, verwachtingen van wat komen zou. Bovendien was het Joodse Paasfeest op handen. We hoorden erover in de lezing uit het boek Exodus. Over die maaltijd die in de haast gehouden moest worden met een stok in de hand, sandalen aan de voeten, bitter kruid en een paaslam. Die maaltijd herinnert aan de uittocht, aan de bevrijding uit de slavernij. Ook zeker geen gezellig etentje. Want wat hing deze slaven die op het punt stonden hun verlossing tegemoet te gaan boven het hoofd?
Terwijl de Joodse mensen in Jeruzalem nog bezig waren zich voor te bereiden op de viering van het Joodse Paasfeest, hield Jezus al de maaltijd met zijn leerlingen. Beide maaltijden zijn voor altijd met elkaar verbonden. Want Jezus zou door zijn lijden en sterven een nieuwe betekenis geven aan bevrijding uit de slavernij, namelijk de bevrijding uit de heerschappij van dood en zonde. Hij zou zelf het Paaslam zijn dat geslacht werd. Ieder die in Hem gelooft en van Hem eet, treedt binnen in de nieuwe onbekende wereld van het leven zoals God het bedoeld heeft, het leven waarover het kwade en de dood geen macht meer hebben. Een leven dat vervuld is van Gods liefde.

Het is goed om ons te herinneren dat het Joods Paasfeest, en het Laatste Avondmaal en de instelling van de eucharistie beiden gehouden werden op het scherpst van de snede. De bevrijding uit Egypte leek eerder een bang avontuur met onzekere uitkomst, dan een triomftocht. En ook het Laatste Avondmaal was vervuld van zorgen over de toekomst. Er was zelfs sprake van iemand die verraad ging plegen.
Waarom benadruk ik deze sfeer van gespannen, zelfs gespannen verwachting? Omdat wij ook Pasen gaan vieren, te beginnen met de instelling van de heilige Eucharistie op deze Witte Donderdag.
Ook wij vieren dit Paasmaal niet op een roze wolk in een wereld zonder angst en vrees. De wereld waarin wij leven, wordt getekend door geweld. Er heerst vrees voor nieuwe aanslagen, en in het spoor daarvan door spanning tussen bevolkingsgroepen doordat mensen opgehitst worden tegen elkaar.
In zo’n sfeer is het goed te beseffen dat het Laatste Avondmaal, en zijn voorloper het Joodse Paasfeest, gehouden werden in een sfeer van spanning en vrees en onzekerheid.
voetwassing2016De vraag is: durven wij, oog in oog met deze wereld vol conflicten en haat, het te wagen een andere weg te gaan, de weg van Gods beloften die het volk uit Egypte weg deed trekken de vrijheid tegemoet, vol onzekerheid. Durven wij de weg te gaan van Jezus Christus die zijn leven gaf voor ons allen uit liefde. Durven we de weg te gaan die door de voetwassing wordt aangegeven.
Als een knecht knielde Jezus neer om zijn leerlingen de voeten te wassen. Ze protesteerden. Dat was de omgekeerde wereld. Maar Jezus was vastbesloten. Zoals ik heb gedaan, moeten jullie ook doen, zei hij.
Op een ongekende manier toonde onze Heer zijn barmhartigheid aan zijn leerlingen. Met de bedoeling dat zij hem daarin zouden navolgen. Juist in een wereld vol spanning, haat en geweld, voert Jezus ons mee op zijn weg naar een andere wereld.

Natuurlijk moet de overheid opkomen voor de veiligheid van haar burgers, let wel “alle burgers” niet een deel van de bevolking dat het hardst roept. Bij de overheid berust daarom ook het geweldsmonopolie om eventueel zelfs met kracht in te grijpen en alleen uiterst terughoudend. Maar geweld is uiteindelijk niet de weg. Dat begrijpen we toch allemaal.

Christus spoort ons in zijn oneindige liefde aan om persoonlijk alles op de kaart te zetten van verzoening, van vrede, van barmhartigheid, van de minste durven zijn, van de ander de voeten te wassen. We vieren vanavond de instelling van de heilige Eucharistie in een sfeer die zwanger is van spanning of misschien ook van onverschilligheid en gelatenheid alsof er toch geen kruid tegen het kwade gewassen is. Laten wij een ándere spanning voelen, de spanning die vol verwachting is, vanwege de onzekere maar zalige weg die het rijk van God in deze wereld zichtbaar maakt. De overwinning van de liefde.
Daartoe geeft Jezus zichzelf ons in handen om ons te voeden en kracht te geven, het gebroken brood, de heilzame beker.
Het lijkt zo weinig tegenover de heersende machten en krachten in onze wereld. Maar voor ons die geloven, is dit het kostbaarste en duurzaamste wat er is.
Laten we ons dus niet laten meeslepen door angst en slaven worden van de angst. Laten we ons nog minder laten intimideren door stemmen die oproepen om spierballen te tonen.
Laten we niet de prooi worden van onverschilligheid die onze gevoelens dood en daardoor onszelf. Laten we vol verlangen zijn om één met onze Heer te zijn in zijn liefde en barmhartigheid: “Als ik, de Heer en Leraar, jullie voeten gewassen heb, dan behoren ook jullie elkaar de voeten te wassen. Ik heb jullie een voorbeeld gegeven opdat jullie zouden zoals ik jullie heb gedaan”. Amen

© pastoor Martin Los
voorgeschreven lezingen uit het lectionarium van de r.k. kerk voor Witte Donderdag. Exodus  12:1-8, 11-14; 2e lezing: Corinthiërs 11:23-26; Evangelie: Johannes 13:1-15

Homilie Oudejaarsavond Mariakerk 2015

De Schriftlezingen waren die van het hoogfeest van Maria Moeder van God dat op 1 januari gevierd wordt: 1e lezing Numeri 6:22-27; 2e lezing Galaten 4:4-7. Evangelie: Lucas 2:16-21

Lieve zusters en broeders, “Maria bewaarde al deze woorden in haar hart” verhaalt de evangelist Lucas nadat de herders het kind Jezus gevonden hebben en vertellen wat ze over dit kind gehoord hebben van de engelen.
Het is duidelijk dat dit geen gewone mededeling is. Het roept een beeld op van Maria. Een beeld dat onszelf tot nadenken stemt en tot navolging uitnodigt.
“Maria bewaarde al deze woorden in haar hart”.

Laten we ons even verplaatsen in haar situatie. Ze heeft net een kind ter wereld gebracht. Ondanks de vreugde zal ze toch nog herinnering hebben aan de pijn van de weeën. De navelstreng moest worden losgemaakt.
Het kind is geboren onder barre omstandigheden, buiten in een stal. Ze hebben een hele reis achter de rug. Dat gaat je als moeder niet in de kouwe kleren zitten.
En dan komt daar in eens de ruige volk van herders binnenstormen met hun blijde boodschap die ze gehoord hebben. Wat een stress en wat een emotie!

marytreasuresallthesewordsMaar het weerhoudt Maria er niet van om de woorden vast te houden die ze hoorde. En ze vraagt zich af wat die woorden betekenen. Zo kon ze meegroeien met het kind dat ze gebaard had, als liefdevolle en betrokken moeder die haar kind moest voeden, maar ook zelf innerlijk gevoed werd door de belofte die ze ontvangen had en de woorden die ze bewaarde in haar hart.
Het beeld van Maria kan ons helpen om zelf wijs van hart te worden. Het einde van een jaar en speciaal de Oudejaarsavond nodigen uit om stil te staan bij wat we zelf in het afgelopen jaar beleefd hebben.

Wat heeft indruk op ons gemaakt in eigen persoonlijke leven, in de wereld rondom?
Zijn er betekenisvolle momenten geweest waarvan we dachten:  wat gebeurt hier met me? Wat gebeurt hier met ons?
Gebeurtenissen die boven zichzelf uitwijzen. Omdat ze niet in het dagelijks patroon passen. Of omdat ze de vraag naar de zin van ons leven plotseling heel actueel maken. Die ziekte van een kind. Verlies van een baan.
Of dat onze rust ineens verstoord is door de realiteit van grote aantallen vluchtelingen die een beroep doen op onze samenleving.
Wat we meestal in eerste instantie beleven is dat dingen die ons niet uitkomen en die we niet kunnen plaatsen, ons een gevoel van onmacht geven.
Die onmacht uit zich in bangheid omdat we de grond onder de voeten lijken te verliezen. Of boosheid omdat we niet weten hoe we verder moeten.
Als je om je heen luistert hoor je veel bangheid en boosheid onder de mensen.

We komen uit een tijd dat we alles voor elkaar hadden. Kortom het gevoel dat we alles aardig onder controle hadden. Plotseling worden we wakker geschud. We realiseren ons, dat het leven niet zo maakbaar is, en ook de maatschappij niet.
We kunnen elkaar de schuld geven. We kunnen anderen de schuld geven met een andere cultuur of godsdienst. We kunnen de overheid de schuld geven.
In alle gevallen gedragen we ons dan als consumenten die niet bereid zijn zelf te investeren in een nieuwe andere toekomst.
Bangheid en boosheid zijn op zich niet verkeerd. Het zijn gevoelens die we allemaal kennen. Maar hoe gaan we ermee om?
Vervallen we in onverschilligheid of andersom gaan we letterlijk of figuurlijk met anderen op de vuist?
Of vragen we naar de betekenis van wat we meemaken? Beleven we wat indruk op ons heeft gemaakt in het voorbije jaar als tekenen van de tijd, tekenen die ons helpen groeien.
Of als tekenen aan de wand die ons oproepen tot ommekeer? In ons persoonlijk leven, in het politieke leven en ook in het kerkelijk leven?

Onbegrijpelijke gebeurtenissen, naar of mooi, nodigen ons uit tot nadenken en bezinning. Ze kunnen ons helpen te groeien in menszijn. Ze helpen ons te groeien in levenswijsheid. Zodat we meer inzicht krijgen in waar het eigenlijk omgaat. En zodat we meer begrip krijgen voor anderen mensen, meer respect, en meer vervuld worden van medeleven en medemenselijkheid

Paus Franciscus heeft een belangrijk impuls gegeven aan deze bezinning door 2016 uit te roepen tot Jaar van de Barmhartigheid.
Dit kan ons helpen om beter de betekenis op het spoor te komen van de gebeurtenissen die we niet begrijpen en ons zelfs misschien dwarszitten.
Zie alles eens vanuit het oogpunt van de Barmhartigheid!

Moge de mooie mens die Maria is en die “al de woorden bewaarde in haar hart” ons helpen om zelf te groeien in verstaan van de weg van haar Zoon en van zichzelf. Moge haar beeld dat ons raakt, ons uitnodigen het avontuur ook aan te durven van dieper doordringen in het geheim van ons leven.

Ons leven als een geschenk van God die ons tot “kinderen van God” vrije mensen maakt. Moge ons dat altijd reden tot blijdschap geven.
Moge ons dat ons helpen ook te genieten van de kleine dingen die er altijd in overvloed zijn.
Want als we Jezus aannemen als de Zoon van God die in de wereld gekomen is, mogen we om te beginnen onszelf verstaan als kinderen van God.
Dan mogen we ook ons leven, en alles wat ons overkomt, als opgenomen zien in het verhaal van God-met-ons.
Voorspoed en tegenspoed zullen ons helpen groeien als kinderen van God, en als broeders en zusters van elkaar in de kerk.
Mogen we op die manier toenemen in vertrouwen dat God de wereld in zijn hand houdt. En dat het laatste woord is aan de liefde die we hebben leren kennen door Jezus Christus, onze Heer. Leve de barmhartigheid. Amen

(c) Pastoor Martin Los