Preek op de Tweede zondag van de Advent 2016 op 3 en 4 december in de Mariakerk en Willibrordkerk

De mensen komen massaal op Johannes de Doper af? Wat is er zo bijzonder aan hem? Zijn mantel die bestond uit het vel van een kameel? ***) Johannes wees voor zichzelf alle luxe af. Zonder luxe kun je heel best een goed en betekenisvol leven leiden. Heel veel mensen leven in armoede omdat zij niets hebben. Johannes kóós ervoor om in eenvoud te leven. Hij kon tenminste nog kiezen. Dat is een hele luxe. In onze tijd zie je veel jonge mensen in spijkerbroeken lopen met gaten erin. Vaak zie je aan de haardracht, peperdure gympies, en IPhone dat de drager van de spijkerbroek met gaten welvarend is. Deze broeken worden met gaten en al nieuw gekocht. Zo lijken jongelui een statement te willen maken: arme mensen, schaam je niet voor je armoede, wij zijn solidair met jullie, wij willen niet meer zijn dan jullie. Het kán een teken van de tijd zijn dat jonge mensen zich opzettelijk als arm voordoen. Maar het blijft een luxe, want de arme heeft geen keus.
Nee, zou het alleen om zijn mantel van de versleten huid van een kameel zijn, dan zouden we vandaag niet stil staan bij Johannes de Doper. Was het dan zo bijzonder dat hij sprinkhanen at en wilde honing? Hij leefde van wat de natuur in zijn onmiddellijke omgeving hem aanbood. Dat maakte hem tot een onafhankelijk en vrij man. Ook in onze tijd zie je mensen die dicht bij de natuur willen leven. Ze verbouwen hun eigen groenten. Ze willen niet afhankelijk zijn van voedselaanvoer die zou kunnen stagneren in tijden van crisis. Sperzieboontjes uit Egypte die we nu eten, kunnen ooit onbereikbaar worden. Nee, alleen om zijn leefstijl zou Johannes de Doper niet de persoon zijn bij wie we in onze tijd, ook vandaag, stil staan.
Is Johannes de Doper zo bijzonder omdat hij mensen oproept om hun leven te beteren? In elke tijd en in elk land of samenleving staan onverwacht personen op die zeggen: “mensen, het gaat niet goed! We moeten het anders gaan doen”. Je hoeft de televisie maar aan te zetten of we horen vrouwen en mannen verkondigen dat het niet goed gaat met de wereld, met ons land, met onze cultuur. De klimaatcrisis, de migrantencrisis, de Europese crisis. Als gewone mensen weet je soms niet meer wie geloofwaardig is en wie de moeite waard is te volgen. Johannes de Doper was in zijn tijd echt niet de enige die mensen opriep zich te bezinnen en een nieuw begin te maken.
Er is maar een echte reden waarom Johannes de Doper echt zo bijzonder was. Eén reden waarom we vandaag nog naar hem luisteren. Eén reden waarom hij met kop en schouders uitsteekt boven alle idealisten, en maatschappijcritici en profeten. Hij wijst niet naar zichzelf. Hij wijst naar iemand die na hem komt: “Ik ben niet waardig zijn sandalen los te maken. Hij zal u dopen met de Heilige Geest en met vuur”. Johannes wijst van zich af naar de toekomst. Hij doet de harten van allen sneller kloppen. Johannes kondigt de komst van Jezus Christus aan. Hij doet wat alle profeten voor hem gedaan hebben. Zij hebben de hoop in het volk van God brandend gehouden. Generatie op generatie. Nu mag Johannes als laatste van deze profeten de hoop opvoeren als een soort van cliffhanger.
Hoe moeten de mensen kijken. Welke kant moeten ze op kijken? Naar wie moeten ze kijken? Welk profiel heeft de grote man waar alle profeten naar wijzen? Van wie Johannes zegt: “Na mij komt hij die sterker is dan ik?”
Jesaja *) zegt: “De Geest van de Heer zal op hem rusten, de geest van wijsheid en verstand, de geest van raad en heldenmoed, de geest van liefde en ontzag voor God”. Van hem zegt Johannes: “na mij komt hij die sterker is dan ik” . Jullie weten welke kant je moet uitkijken. Als je hem ziet die aan dat profiel voldoet, dan is hij het, de lang verwachte. En niemand anders.
Johannes wees van zich af. Hij moest zelf ook gewoon luisteren naar wat de profeten voor hem gezegd hadden. Toch was híj de grootste want de tijd was nu vervuld. Het moment waarop de Heer zou komen, was nu in aantocht: die zachtmoedige, degene op wie de Geest van de Heer rustte. Hij, die paste in het profiel van de langverwachte Messias. Waar de hoop van generaties op was gevestigd ging nu gebeuren. Zo steekt Johannes met kop en schouders uit boven alles en iedereen. Weet u wat nu zo bijzonder is? Wij mogen op Johannes de Doper lijken. Ieder van ons op onze eigen wijze. Want als wij als christenen leven, dan zijn we ook wegwijzers naar Christus, wegwijzer voor alle mensen die in verwarring zijn en die op zoek zijn naar houvast, naar iemand op wie zij kunnen bouwen. Als wij oprecht leven naar het Evangelie – ondanks onze beperkingen – zijn we tekenen van hoop. Dan doen we de harten van mensen van goede wil sneller kloppen. We zeggen niet: kijk ons eens! Wij wijzen van onszelf af naar Christus.
Wat is er mooier dan dat we de hoop in onze medemensen mogen aanwakkeren? Wat geeft meer voldoening dan dat we mensen een nieuw perspectief mogen geven, het perspectief van het rijk van God, het gelaat van Jezus Christus. We mogen het allemaal op onze eigen manier doen. De één door zorg voor de armen, de ander door idealisme, weer een ander door enthousiasme, door goede raad, of door volharding en trouw. Of door gebed. Niemand kan zeggen: voor mij was er geen mogelijkheid weggelegd om mee te doen. Laten we allemaal met Johannes de Doper die ene kant uitkijken die hij uitwijst. Dat is Advent. En laten we uitroepen met de oud-christelijke roep: Maranatha, Kom, Heer Jezus, kom! Amen

Martin Los, pastoor
Lezingen uit het voorgeschreven leesrooster van de r.k. kerk voor de 2e adventszondag
*) 1e lezing: Jesaja 11:1-10 **) 2e lezing: Romeinen 15:4-9 ***) Evangelie: Matteus 3:1-12