Plotseling vlogen daar zeven ganzen

Het was al over zevenen in de avond. De eerste vrienden van onze club zouden al in de Brazzerie Abrona zijn voor onze maandelijkse ontmoeting.
Op Twitter zag ik meldingen van mensen die stonden te wachten op de rook die uit de Sixtijnse kapel zou opstijgen. Tegen het eind van de middag hadden de kardinalen weer hun stem uitgebracht. Zou het ditmaal witte rook zijn?
De meeste tweets gingen die middag over de zeemeeuw die op het kapje van de schootsteen was gaan zitten. De grappen die erover gemaakt werden, waren meestal flauw.
Bijvoorbeeld dat de duif toch symbool is van de heilige Geest in niet de zeemeeuw.
Uit balorigheid voegde ik er zelf een tweet aan toe: “Een #seagull op de schoorsteen? Heb ik iets gemist? #Earthflight is toch een programma van de #EO?”

Ik zette nog een keer de televisie die ik een paar minuten daarvoor had afgezet, aan. Maar op Ned1, 2 of 3 geen enkel beeld van het plein voor de Sint Pieter met de wachtende journalisten, cameramensen en gelovigen.
Ik had nog niet eerder tijdens dit conclaaf een voorgevoel gehad dat er iets stond te gebeuren. Maar vreemd genoeg nu wel.
Er was geen aanwijzing dat vanavond al de beslissing zou vallen.
Had kardinaal Simonis niet in de aanloop gezegd dat conclaaf “misschien wel vijf dagen” kon duren?
De meeste Vaticaan-watchers en katholieken hoopten op een snelle verkiezing, maar weinigen rekenden er echt op.
Des te vreemder was het dat ik moeite had om de t.v. en de computer uit te zetten.
Alsof ik een voorgevoel had dat precies wanneer ik onderweg zou zijn naar de club, de witte rook zou verschijnen.

Ondanks de vrieskou zou ik vanavond op de fiets gaan. Onlangs had ik die tweedehands gekocht. Het moest er toch van komen dat ik wat vaker de fiets neem.
Volgens de fysiotherapeut kan mijn rechterknie wel wat extra beweging gebruiken.
Maar op de fiets had ik geen autoradio om het laatste nieuws te horen.
Met een vreemd gevoel deed ik de pastoriedeur achter mij dicht. Alsof ik spijbelde.
Ik bad nog even een schietgebedje tot de heilige Geest om een goede opvolger van Petrus.
Toen stapte ik wat weemoedig op de fiets en reed door de vrieskou naar de club.

Halverwege verscheen er plotseling een vlucht ganzen boven mij vanachter een groep hoge bomen langs de Leidsche Rijn op de grens van de Balije. Het was niet ver van de plek waar het Romeinse schip in de klei gevonden is.
Ik keek op vanwege het geluid dat ze maakten. Het waren er  precies zeven.
Drie vlogen een metertje of twee voor de andere vier uit. Ze vlogen in noordoostelijke richting.
Vier is het getal van het aardse en tijdelijke, drie van het hemelse en eeuwige, samen zeven, het getal van “het is genoeg, meer is niet nodig”.
“Waarom precies op dat moment zeven ganzen in de richting van de oorsprong van het licht?”ging het door mij heen
“Nee”dacht ik bij mezelf “ga nou niet bijgelovig zitten doen”.

Uit mijn gymnasiumtijd herinnerde ik me hoe we als leerlingen ons bij het lezen van de klassieke Latijnse teksten ons verwonderden over het feit dat de Romeinen aan de vlucht van vogels veel betekenis hechten. “Wat waren die Romeinen toch bijgelovig!” dachten we
Overheden lieten hun beslissingen vaak afhangen van de richting die vogels uitvlogen.
De zeven ganzen bepaalden dus op twee manieren mijn gedachten bij Rome.
Bij het klassieke Rome met haar beëdigde voorspellers die van de beweging van vogels in de lucht de toekomstverwachtingen aflazen.
En bij het actuele Rome waar het conclaaf mogelijk in een beslissende fase was.
Wonderlijk hoe snel gedachten kunnen gaan. Als in vogelvlucht. Van het oude Rome naar het Rome van nu: de eeuwige stad

“Het zal toch niet waar zijn” dacht ik “dat ik aan deze zeven ganzen zou kunnen aflezen dat er witte rook te zien is, en dat we een nieuwe paus hebben”?
Dan was mijn voorgevoel juist geweest, toen ik nog thuis was en iets me tegenhield om te vertrekken. Vreemd, zo’n onverklaarbaar voorgevoel.

Een paar minuten later deed ik mijn fiets op slot voor de voormalige boerderij. Ik hing mijn jas in de garderobe aan de kapstok. Daarna liep ik door de Brazzerie met een opgewonden gevoel. Ik groette in het voorbijgaan het personeel achter de bar.
Toen ik de serre naderde, riep één van de aanwezige leden van de club me toe: “Martin, je hebt een nieuwe baas!”
Anderen hielden hun mobieltje voor me: “kijk, witte rook!”
De één na de ander feliciteerde me met de nieuwe paus al was zijn naam nog onbekend was.
Ik was blij met zoveel oprecht medeleven, zeker omdat de club bestaat uit mensen met allemaal verschillende overtuigingen.
Het deed me goed dat de vrienden spontaan mijn gevoelens deelden van blijdschap dat de periode van de “sede vacante”voorbij was.

Toch moest ik steeds denken aan de vlucht van de zeven wilde ganzen.
Hoe was het mogelijk dat ik thuis moeite had om weg te gaan uit vrees dat ik iets zou gaan missen? En hoe kon het dat de vlucht van zeven ganzen voor mij betekende dat er een mogelijk een nieuwe paus gekozen was?

Iemand die mij later vraagt: “waar was jij toen de witte rook uit de schoorsteen kwam bij de verkiezing van paus Franciscus op 13 maart 2013?”  die krijgt hij dit mysterieuze antwoord:
“Het was koud. Ik reed moederziel alleen op de fiets langs de Leidsche Rijn en zag plotseling een vlucht van zeven ganzen boven in de lucht”.

Ik zal er een knipoog bij geven. Want voor mij waren die zeven ganzen in de lucht op weg naar het Noordoosten, de oorsprong van het licht, toch ook een soort knipoog van de heilige Geest. Of niet soms?

(c) Martin Los

Homilie op de 4e zondag in de Veertigdagentijd C-cyclus

Op zondag (en vooravond) 10 maart 2013 in de Mariakerk in De Meern
bij Evangelielezing: Lukas 15: 1-32

Lieve zusters en broeders, we worden de laatste tijd in de media overstelpt door publieke spijtbetuigingen. Deze week was het de sympathieke wielrenner Michael Boogert die kwam vertellen dat hij vele jaren doping gebruikt had. Een tijdje terug was er de openbare biecht van Lance Armstrong bij Oprah Winfrey. Om maar een paar voorbeelden te noemen.

Wat opvalt aan deze publieke spijtbetuigingen, zoals bijvoorbeeld van topsporters die doping gebruikt hebben, is dit. De bekentenissen komen bijna altijd onder grote druk van buiten tot stand.
Het lijkt op deze manier zo dat de spijt over het feit dat een misstap aan het licht is gekomen, groter is dan de spijt over de misstap zelf.
We kunnen ons daar wel iets bij voorstellen. Hetzelfde publiek en dezelfde media die van sporters elke dag opnieuw bovenmenselijke successen vergen, staan even gretig klaar om de dopingzondaar te verguizen. Hebben niet alle partijen boter op hun hoofd?

Het is jammer dat we op deze wijze zo weinig voorbeelden van echte spontane spijt tegenkomen.
Dat is jammer omdat spijt eigenlijk iets heel moois is. De aanleiding niet, maar wel de spijt. Spijt of berouw effenen voor een mens de weg naar geluk en blijdschap.
Want als wij iets gedaan hebben, wat niet goed is, en we verbergen dat, dan voelen we ons onecht.
Pas wanneer we ergens echt voor uit komen, vallen we weer helemaal samen met onszelf. Dan kunnen we weer onszelf zijn en spontaan doen.
Met een gerust hart weer jezelf zijn, spontaan leven, niet bang zijn dat je vroeg of laat tegen de lamp loopt, dat is iets wat je ieder mens gunt.
Het is iets dat God ieder mens gunt. Daarom heeft hij ook de mogelijkheid tot spijt in ieder mens gelegd.

Gelukkig hebben we in het Evangelieverhaal dat we zo-even gehoord hebben, een prachtig voorbeeld van oprecht berouw.
Op een gegeven moment denkt de jongste zoon die zijn bezit er door heen gejaagd heeft: “waar ben ik mee bezig? De dagloners van mijn vader hebben het beter dan ik!”
Hij stelt zich in gedachten voor dat hij naar zijn vader terugkeert, zijn misstappen erkend, en vraagt of zijn vader hem wil terugnemen al was het maar als één van zijn dagloners.
Hier geen dwang van buitenaf, maar eigen inzicht en beslissing. Echt berouw moet altijd geheel vrijwillig zijn. En ze moet volledige erkenning inhouden van de misstap. Echt berouw stelt geen voorwaarden vooraf. Ze onderhandelt niet. Ze is één en al overgave.

Als de zoon dicht bij huis komt, staat zijn vader al op de uitkijk. Hoelang is de jongen van huis geweest?  Een hele lange tijd. Al die tijd heeft zijn vader op de uitkijk gestaan.
Jezus lijkt daarmee te willen zeggen: als jij als mens echt spijt hebt van iets dat je misdaan hebt, dan is die spijt zelf eigenlijk al het werk van God die zijn verlangen naar jou  doet gevoelen.
Wanneer wij verlangen dat het weer goed komt tussen God en ons, dan is dat al het werk van God in ons. Hij is dan al bezig ons naar zich toe te trekken. Het is zijn liefde die we weer volledig willen ervaren.
Spijt is een geschenk van God. Dat is niet iets om voor weg te lopen. Het is een uitstekend medicijn op weg naar totale genezing.

De kerk verkóndigt de vergeving van zonden. Ze maakt een onlosmakelijk deel uit van de geloofsbelijdenis die we elke zondag bidden. De kerk mag ook de vergeving vieren in het sacrament van verzoening, de biecht.
Net als alle sacramenten is de biecht een geschenk aan de kerk en aan alle gelovigen. Het is de plek om zonder dwang en volledig en zonder angst aan God te vertellen wat ons spijt. Daar ervaren we opnieuw de vreugde die God zijn kinderen zo van harte gunt.
De biechtstoelen hier in de kerk zijn opnieuw en eigentijds ingericht. Ze zijn beeld van de Vader die altijd op de uitkijk staat.

Toch is er nog wel een serieuze vraag: loopt de kerk met haar verhaal van de vergeving van zonden niet achter?
Biedt de kerk niet iets aan waar aan geen behoefte meer is? Het woord zonde is helemaal uit de alledaagse taal en uit het eigentijdse denken verdwenen. En zelfs katholieke gelovigen menen dat de biecht lang geleden is afgeschaft.
Zo’n vijfentwintig jaar gelden al zong Barbara Streisand een heel mooi inspirerend lied met de woorden: there are  no mistakes, just lessons to be learned (er zijn geen fouten, alleen maar lessen die je leert).

Inderdaad beleven we tegenwoordig onszelf anders dan vroeger. We beleven ons levensverhaal als één van vallen en opstaan. Ieder levensverhaal is weer anders. We erkennen dat we fouten maken en proberen ervan te leren en zo echte mensen te worden.
In onze tijd telt niet alleen het levensverhaal van koningen en andere beroemdheden. We zijn de hoofdrolspeler in ons eigen verhaal. Onze fouten zijn niet zozeer zaken waar we ons voor schamen, maar prikkel om het de volgende keer anders en beter te doen.
In een wereld waar weinig dingen vast staan, maak je gemakkelijker fouten. En we zijn er terecht trots op als dat lukt.
Vooral jonge mensen hebben weinig moeite om fouten te erkennen. Dat hoort er voor hen gewoon bij. We zeggen: wie nooit een fout heeft gemaakt, heeft niet echt geleefd. En dat is de grootste fout.

De kerk verkondigt de vergeving van zonden. Betekent dat nou: “mensen, die zegt “van je fouten leren” verbeeldt je maar niets. In Gods oog stelt dat allemaal niks voor, want in zijn ogen is iedereen een zondig mens?
Nee, fouten erkennen en van je fouten leren, is mooi. Dat maakt leven boeiend. Het vermogen van je fouten te leren heeft God in ons gelegd om dagelijks te kunnen groeien in verstand, wijsheid, begrip en barmhartigheid.

Maar we staan er niet alleen voor. God wil ons ook helpen. Gelukkig zijn niet alle fouten zijn zonden. Maar soms kunnen we het gevoel hebben, dat we niet “iets” verknoeid hebben, maar dat we onszelf in de knoei gebracht hebben. Als er iets gebeurd is wat onze persoon in de waagschaal stelt. Dat we onze integriteit en onze geloofswaardigheid kwijt zijn. Dat we in de relatie naar anderen en naar God en naar onszelf iets kapot gemaakt hebben.

Wat mooi als we dan als de verloren zoon opstaan en naar “Onze hemelse Vader” durven gaan. Wat mooi dat hij dan in het sacrament van vergeving al op de uitkijk staat, om ons te omhelzen als zijn kind en ons weer aan onszelf terug te geven als een nieuwe mens.

Ik ben dit weekend 22 jaar priester. Ik ben elke dag dankbaar voor dit grote voorrecht dat mij gegeven is. Het evangelie dat ik mag verkondigen, alle pastorale taken die ik mag vervullen en de sacramenten die ik mag bedienen, vervullen me echt elke dag met vreugde.
Maar de keren dat ik een mens die oprecht spijt heeft, de handen mag opleggen en namens God en zijn kerk vergeving mag schenken behoren tot de meest onvergetelijke momenten.
Wat is het mooi om een andere de hand op te leggen en te zeggen: “uw zonden zijn u vergeven! Ga in vrede”.  Amen