in het weekend van 5en 6 januari 2013 H. Willlibrord Vleuten

Lieve zusters en broeders,  het Driekoningenfeest is sinds kort toegevoegd aan het historisch Nederlands erfgoed. Op plaatsen waar het gebruikelijk is dat kinderen verkleed als de driekoningen met een ster op een stok langs de deuren gaan, moet de gemeenschap er op toe zien dat deze traditie gehandhaafd blijft.
Dat is een aardig besluit en een sympathiek gebaar naar de christelijke traditie in ons land. Het staat natuurlijk wel in schril contrast met de wil van de meerderheid van de Tweede Kamer om de zondag als bijzondere dag af te schaffen. Alsof de zondag niet een nog veel fundamentelere uiting van de christelijke traditie is, dan de Driekoningenoptocht. Dat komt dan toch een beetje over als een doekje voor het bloeden.

Vandaag gaan op veel plaatsen in het Zuiden van ons land kinderen als de Driekoningen met hun ster langs de deuren. Elk huis waar ze welkom zijn, wordt door hen gemerkt met hun initialen C.M.B. en het nieuwe jaartal 2013

Wat betekent dit? De Driekoningen zijn op zoek naar het koningskind. Ze hebben inmiddels begrepen dat ze aan het paleis in Jeruzalem aan het verkeerde adres waren. Ze trekken nu langs de huizen van de gewone mensen om het kind te zoeken.
Overal waar de deur opengaat, blijft de ster stil staan, zoals het verhaal van Mattheus vertelt. En waar ze stil blijft staan en de deur opengaat, is het Christuskind in de kerststal. Elk huis is in principe een huis waar Christus zijn intrek genomen heeft onder de mensen. De als Driekoningen verkleedde kinderen bevestigen dat door als de deur voor hen opengaat hun voorletter op de post van de deur te schrijven. En zij wensen de bewoners een Zalig Nieuwjaar.

Het is ook kenmerkend dat kinderen en jongeren als Driekoningen langs de deuren gaan. Kinderen en jongeren kijken op een andere spontanere manier dan volwassenen. Dat herinnert ons eraan dat we toen we jong waren allemaal ooit idealen hebben gehad. Idealen over wie we zelf zouden willen zijn: een piloot of een verpleegkundige, een sporter of een uitvinder. Idealen ook die anderen mensen in onze ogen vertegenwoordigden. Onze ouders, een vriendelijke oom, een lieve presentatrice op de t.v. Allemaal stralende sterren. Als kind zie je eigenlijk in ieder mens nog iets bijzonders.

In de pubertijd gaan we de zwakke kanten zien van de volwassenen. Plotseling voldoen ze niet meer aan onze idealen. Ouders vallen door de mand omdat ze ook maar gewone mensen zijn. Gewoon en dus beperkt. Die sympathieke oom wilde misschien toch ook meer aardig gevonden worden dan dat hij zelf echt aardig was. En was de glimlach van die presentatrice eigenlijk niet heel gemaakt voor de camera.
Dan komen in de plaats van de oorspronkelijk helden nieuwe idealen: idolen op alle gebieden van zangers tot bepaalde politieke leiders. Maar ook zij blijken op den duur gewone mensen die niet kunnen voldoen aan al onze verwachtingen. Dan groeit de onverschilligheid en het cynisme dat onder volwassenen zo wijd verbreid is. Wie durft er nog te hopen en te vertrouwen op anderen als we zo vaak teleurgesteld zijn?

Ach, op den duur is geen mens bestand tegen de overspannen verwachtingen die anderen koesteren. En we zijn ook vaak teleurgesteld in ons zelf omdat we wilden voldoen aan de verwachtingen van anderen, en in hun ogen tekortgeschoten zijn. Van heel veel mensen is daardoor het zelfvertrouwen verminderd.
Vaak lijkt onze wereld een grote concurrentieslag. Niet alleen op economisch gebied of politiek terrein. Maar ook in de omgang van mensen met elkaar. Vinden anderen je aardig? Waarom heb jij meer vrienden op Facebook dan ik?

In die wereld komen de als Driekoningen verkleedde kinderen met hun ster langs de deur. Hun ster blijft stil bij uw en bij mijn woning. Daar is kennelijk iets te vinden wat wel in staat is om aan al onze verwachtingen te voldoen: het christuskind in de kribbe.
In dat kind kijkt de Heer ons aan die in de wereld gekomen is om ons Gods liefde te verkondigen en die liefde zelf te zijn.
Plotseling geen concurrentie meer, maar aanvaarding. Geen overspannen verwachtingen meer, maar waardering en begrip. Geen chronisch gebrek aan zelfvertrouwen meer, maar besef dat jij er toe doet al ben je niet perfect.

De ster die de Driekoningen volgden, is stil blijven staan bij jou omdat je plaats inruimt in je leven voor God die mens geworden is als jij. Een die zegt: “jij bent mijn kind!” Hoger is voor geen mens toch weggelegd, dan een kind van God te zijn?

In zo’n klimaat van liefde en geloof durf je het beste in jezelf boven te laten komen. Niet bang om afgeserveerd te worden door je omgeving. In zo’n sfeer durven we het beste in elkaar boven te laten komen. Niet bang dat we gemeten aan anderen niks voorstellen. Want door mens te worden zegt God tegen ons:  jij bent mijn kind, wat er ook gebeurt en wat de wereld ook van je denkt en zegt. Vertrouw mij maar. Ik zal je nooit teleurstellen.

Op dit feest van de Driekoningen spreek ik aan het begin van dit Nieuwe jaar de wens uit dat we als geloofsgemeenschap zo met elkaar omgaan.
Geen onrealistische verwachtingen waaraan niemand kan voldoen. Ook geen cynisme alsof we niets meer van elkaar verwachten. Nee, een liefdevol klimaat waarin we mogen groeien. Waarin we elkaar niet beoordelen op wat we niet kunnen of niet goed doen, maar op wat we wel goed doen en wat we wel kunnen.

Het zou prachtig zijn wanneer we als mensen en als gelovigen mogen groeien in dit Nieuwe jaar. Persoonlijk en als gemeenschap. In waardering voor elkaar en in het besef van je eigen waarde.
Wat mooi als er zo ook een heilzame invloed kan uitgaan van ons naar onze omgeving. Dan dragen we bij aan een samenleving die menswaardig is.
Dat is de boodschap van Driekoningen. Wij mensen komen als mens pas echt goed tot ons recht, als er plaats is voor God in ons leven en  in de wereld en als we zijn liefde leren kennen. Leren kennen door het er mee te wagen in het jaar dat voor ons ligt: het jaar van onze Heer 2013. Amen
(c) Martin Los

op zondag (en zaterdagavond) 13 januari 2013 in de kerk van O.L.V. ten Hemelopneming te De Meern
1e lezing:  Jesaja 42:1 v.v.  2e lezing: Handelingen 10:34-38  Evangelie:  Lukas 3:15 v.v.

Op Nieuwjaarsdag doken tienduizenden landgenoten de zee in. Vanwege de kou geen lolletje. Is het de prestatie die telt? Al die duikers hebben in elk geval laten zien dat ze durf in hun lijf hebben. En het is goedkoper en minder gevaarlijk dan vuurwerk.
Maar het lijkt ook op een soort ritueel. Door de duik in de zee aan het begin van het nieuwe jaar spoel je het oude van je af en je begint fris aan het nieuwe jaar. Ik kan me voorstellen dat voor veel mensen zo’n Nieuwjaarsduik een daad van betekenis is.
Het woord Nieuwjaarsduik wordt nu ook al op meer gebieden gebruikt. Overal in Leidsche Rijn hangen posters met in grote letters Nieuwjaarduik. De posters nodigen ons uit om vanmiddag ook een duik te nemen, niet in water maar in de culturele activiteiten die in het Zand plaatsvinden in dit nieuwe jaar.
Een nieuw jaar kun je inderdaad zien als een uitdaging. Je bent er klaar voor. Je duikt er in.

Als katholieken vieren we elk jaar aan het begin samen met de Oosters-orthodoxe christenen het feest van de Doop van  onze Heer Jezus in de Jordaan door Johannes.
De doop van Jezus was het teken dat hij er klaar voor was om zijn taak op zich te nemen. Die prachtige taak was de verkondiging van het rijk van Gods liefde. Het begin van een nieuwe wereld.
Jezus duikt niet met een massa mensen tegelijk de Jordaan in. Iedereen staat in de rij om door Johannes gedoopt worden.
Jezus wacht rustig af tot het zijn beurt is om in het water af te dalen en ondergedompeld te worden.
Een duik in het water kun je in je eentje doen. Ook al doe je het met duizenden tegelijk zoals bij de Nieuwjaarsduik. Bij die duik dompel je jezelf in het water. Maar bij de doop laat je je onderdompelen. Dat is een heel verschil.

De mensen die bij Johannes kwamen, lieten zich door hem dopen om te laten zien dat ze een nieuw begin wilden  maken. Ze wilden niet dat het bij goede voornemens bleef. Ze wilden een teken stellen.
Je zou toch gewoon een nieuw begin kunnen maken, als je ergens spijt van hebt of ergens met jezelf in de knoop zit? Ja, maar door een teken te stellen weet je dat het echt is. Je weet dan dat je jezelf niets wijsgemaakt hebt. Je bent echt een grens overgegaan en een nieuw gebied binnengegaan.
Jezus begaf zich onder al die mensen die een nieuwe start wilden maken door hun doop door Johannes.
Lag Jezus dan ook met zichzelf in de knoop? Had hij last van zijn verleden? Nee, maar Jezus wil solidair met alle mensen zijn die niet zelfvoldaan door het leven gaan.
Jezus is gekomen om wie verloren liepen te zoeken en om gewonde mensen te helen. Daarom begeeft hij zich onder hen. En daar wacht hij op het teken dat God, de Vader hem zal aanwijzen.
Jezus wees niet zichzelf aan als de Zoon van God en de redder van de mensen. Hij liet zich aanwijzen door God door de heilige Geest. En Johannes de Doper was er getuige van.

De doop van Jezus in de Jordaan was dus geen anonieme persoonlijke duik in het onbekende. Het was zijn heel bewuste bereidverklaring aan God en zijn eerste openbare daad van liefde en verbondenheid met mensen, nog wel degenen die zich op de één of andere manier schaamden en spijt hadden over hun leven.

Door de heilige Geest Jezus wijst God op zijn beurt Jezus bij zijn doop door Johannes als zijn beminde Zoon. Hij is de gezalfde van God, de Christus. Allen die in hem geloven, herkennen hem door diezelfde heilige Geest. Jezus Christus is dus degene die alle mensen om zich heen verzamelt die in hem geloven als de Redder, als de Heiland die in de wereld gekomen is om mensen terug te brengen bij God.
Onze doop is teken dat wij één geworden zijn met hem. Onze doop is dus ook geen individuele duik, maar een onderdompeling. Onderdompeling in Jezus zelf, in zijn leven en sterven en verrijzenis. Jezus is niet alleen mens geworden bij zijn geboorte. Hij heeft zich als volwassen ondergedompeld in ons leven zoals het is, met de schaduwzijden en de lelijke kanten. Hij heeft zich laten onderdompelen in ons bestaan om ons onder te dompelen in zijn leven met God.

Een duik in het water met Nieuw jaar kan een betekenisvol gebeuren zijn voor degenen die eraan deelnemen, en het is best een prestatie. Maar het blijft een individueel gebeuren al doe je het met duizenden tegelijk. Maar de doop, de onderdompeling in het water, lijft je in in een gemeenschap. De kerk, het lichaam van Christus, het volk van God op weg naar zijn koninkrijk.

Het is goed om daaraan het begin van dit nieuwe jaar bij stil te staan. Een nieuw jaar is een nieuw begin, een uitdaging. En ik wens iedereen toe dat we ieder persoonlijk de kansen zien voor ontwikkeling en geluk.
Maar juist als christenen mogen we op grond van onze doop en ons geloof weten dat we er niet alleen voor staan. We zijn opgenomen in het lichaam van Christus, in de beweging van de heilige Geest. Dat is een geweldige kracht.

We duiken allemaal een nieuw jaar in. We duiken het diepe in van het onbekende. Het veelbelovende maar ook het onzekere en soms angstigmakende.
Maar we doen dat als gedoopten. Als mensen die Jezus aan zich verbonden heeft, om zijn boodschap van liefde waar te maken. Maar ook om zeker te zijn dat we wat er ook gebeurd van God zijn. En dat we elkaar daarin mogen dragen. Door geloof. Door hoop. Door liefde. Door gebed. Door saamhorigheid. Daar samenwerking.

Wereldwijd. Maar ook in ons eigen land en in onze eigen geloofsgemeenschap en parochie. Laten we de kansen zien die er liggen om het geloof te beleven en door te geven en door te zien wat de liefde van God in ons leven en dat van anderen te weeg kan brengen!

Geef cynisme geen kans. We leven in een tijd waarin geloof en kerk het moeilijk hebben. Zelfs de christelijke jaartelling lijkt in ons land door het kabinet te gaan worden afgeschaft. De komst van Christus in de wereld wordt daarmee dus straks officieel niet meer erkend als het centrale feit in de wereldgeschiedenis.
Laten we ons daardoor en al die andere dingen niet laten ontmoedigen. Juist in een tijd van crisis en tegenspoed liggen de kansen voor vernieuwing voor kerk en geloof. Laten we die kansen waar we ze zien aangrijpen.

Maar laten we dat niet los van Jezus doen en los van de heilige Geest. Want dat is ook in 2013 de enige garantie dat we een levende kerk blijven en dat we de kracht van het geloof persoonlijk zelf en als gemeenschap ervaren.

Laten we de duik in het nieuwe jaar wagen, maar als mensen die ondergedompeld zijn in de gemeenschap van Jezus Christus en het samen wagen met Gods liefde. Amen

(c) Martin Los