Auteur archieven: Martin Los

Vreest niet

Geplaatst op door
1

preek op de 19e gewone zondag door het jaar in Mariakerk en Willibrordkerk 9 augustus 2020

“Wees gerust. Ik ben het. Vrees niet!” zegt Jezus tot zijn leerlingen 1). Hij heeft hen gedwongen zonder hem het meer op te varen. Voor hen een vreemde ervaring. Normaal is hun meester altijd bij hen. Nu staan ze er alleen voor. Dan blijkt dat ze zware tegenwind hebben. Ze komen geen meter vooruit. En het is donker.
We herkennen ons in hun gezwoeg. Hoe frustrerend het is om je in te spannen en geen stap verder te komen. Soms is het een boze droom waaruit we badend in het zweet uit ontwaken. Er zijn ook tijden in ons persoonlijk geloof het gevoel hebben dat we aan ons lot zijn overgelaten. Door God zelf. Alsof Hij zich niets van onze moeite en inspanningen aantrekt. Ook als kerk.
De kerk had al grote moeite om in de huidige tijd het hoofd boven water te houden. Onze jongeren groeien op in een wereld zonder God. Vele plaatselijke geloofsgemeenschappen dreigen binnen een jaar of tien hun kerken te moeten sluiten. Alsof dat nog niet genoeg is overvalt het coronavirus ons allen totaal onverwacht. Al een half jaar zijn onze openbare vieringen niet mogelijk of alleen maar onder strenge voorwaarden ter bescherming tegen de verspreiding van het virus. Juist als kerk en met vele ouderen zijn we kwetsbaar. Nu zijn de maatregelen iets versoepeld. Er mogen meer gelovigen naar de kerk komen. Maar overal blijkt dat het beslist geen storm loopt. Veel trouwe kerkgangers, met name de senioren die tot de risicogroep behoren, geven openlijk toe dat ze uit vrees voor besmetting voorlopig liever nog even afwachten. Heel begrijpelijk.
De kerk had het al zo moeilijk en nu komt deze epidemie daar nog eens boven op. Zullen de geloofsgemeenschappen dit vol houden? Gelukkig zetten in onze geloofsgemeenschap vrijwilligers samen de schouders eronder om de vieringen mogelijk te maken en zo goed mogelijk te laten verlopen.
Maar wat een gezwoeg en wat een inspanningen om te roeien met de riemen die we hebben om het geloof te vieren en door te geven. Er lijkt geen einde aan te komen.

Dat is de situatie van de leerlingen in de boot op het meer daar in die nacht met die harde tegenwind. Maar juist als denken dat ze aan het eind van hun krachten zijn, blijkt dat Jezus bij hen is. Al die tijd. Hij heeft voor hen gebeden. Er was voor hem geen afstand tussen hem en zijn leerlingen. Hij zorgt er ook voor dat hun inspanningen niet tevergeefs waren. Hij verschijnt tegen de morgen aan hen als de Heer.
Uitgeput als ze zijn, door hun gezwoeg in de nacht, denken ze een spook te zien. Een voorbode dat ze zullen vergaan.  Dan klinkt het verlossende woord: “Wees gerust. Ik ben het. Vrees niet!”
Die bemoediging klinkt door heel de Bijbel heen: “vreest niet”. Wees niet bang.
Dat betekent niet: “jullie zal nooit iets overkomen als je in Mij gelooft”. Dan zou ieder die op welke manier dan ook door verlies is getroffen, te weinig geloof hebben gehad. Dat is helemaal niet wat Jezus ons wil zeggen en het is ook helemaal niet onze ervaring
“Vrees niet” wil zeggen: als je je in je leven laat leiden door God, mag je erop vertrouwen dat jouw leven niet tevergeefs is. Wat er ook gebeurt. Als je jouw roeping als echt mens volgt mag ervan overtuigd zijn dat niets jou van je groei als kind van God in de weg kan staan. Dat je je jouw bestemming bereikt. En dat je ook mag bijdragen aan de komst van zijn koninkrijk.
Soms lijkt het alsof God niet thuis geeft. Soms lijken allen inspanningen voor niets. Maar als je volhoudt, wordt je gesterkt in je geloof in je vertrouwen dat Jezus ons leidt en dat hij ons de overwinning schenkt. Maar er is geen overwinning en geen doel dat bereikt wordt zonder inspanning. En juist als we denken dat het allemaal voor niets was, blijkt de finish dichtbij. Zoals de leerlingen die meenden met al hun gezwoeg ten onder te gaan, hoorden: “Wees gerust. Ik ben het. Vrees niet!”
Die woorden zijn ook tot ons gericht als mensen die het met God en de boodschap van Jezus wagen. Ook in deze tijd. Petrus neemt zoals altijd het voortouw. Altijd moet één de eerste zijn. Dat is altijd zo. Eén mens moet de eerste zijn en één stap moet de eerste zijn. Petrus legt alle angst af. “Heer als u het bent, zeg dan dat ik naar u toe mag komen”. Gelukkig zijn er mensen die het erop wagen zoals Petrus.

“Kom maar” zegt Jezus hartelijk. Hij geeft Petrus de kans om te ervaren dat hij gegroeid is door heel deze gebeurtenissen heen. Het is geen overmoed.
Maar dan overvalt Petrus toch nog weer de angst als hij naar de golven kijkt en niet naar Jezus. Vertwijfeld roept hij uit: Heer, redt Mij.
Dan grijpt Jezus hem bij de hand. Hij schudt niet zijn hoofd.  Hij zegt niet: had je maar niet zo voermoedig moeten zijn. Hij helpt. Hij steekt zijn hand uit. Die hand, die sterke hand, die het laatste woord heeft over ons, over zijn kerk, en over heel de wereld. Het is die hand die we in ons leven mogen herkennen als we ontdekt hebben dat we Heer ons nooit in de steek laat, maar ons altijd nabij is. Ook nu. Onze inspanningen en gezwoeg zijn niet tevergeefs. En ons durf en moed mogen soms niet toereikend blijken. Geen nood. Als de nood het hoogst is, is de redding nabij. Amen

(c) Martin Los

1) Evangelielezing van deze zondag volgens het universele r.k. leesrooster: Mattheus 14:22-33

The political power of a myth

Geplaatst op door
Beantwoorden

The Habsburgs. Martyn Rady

Anyone who talks about Europe and its history cannot ignore the Habsburgs. I never realized it that way, although I knew most of the facts, events and names. But the English historian Martyn Rady has amazingly managed to explain and illustrate the unique connection between European history and the Habsburg dynasty. Given the scale of European history and of the Habsburg dynasty, it seems an impossible task to realize this in one book. At least not in a responsible and erudite way. But Martyn Rady managed within the range of no more than 444 pages (in Dutch translation). The secret of the blacksmith is that he has not compiled a collection of short biographies with the historical events as a kind of subtitle for each portrait. Nor has he in reverse written history with his many wars and political developments and limited himself to the prominent role some of the Habsburgs personally played in it. Martyn Rady’s goal was to show that from the first traced ancestor Kanzelin (d. 991) and the Habsburg castle (Haviksburg? Hafenburg?) in Aargau in Switzerland, the Habsburgs had the ambition to survive as a nobility, to hold the possessions together with each other and expand through calculating marriages

These aspirations were passed on to the next generations and instilled. In time, they relied on an ideological foundation. The origin was projected back into the mythical past of classical antiquity. Thus, once the Habsburgs were crowned king and emperor, they became successors to the Roman emperors. Hence the title Roman king. This halo gave them a special, almost divine, shine and meaning in the eyes of the world and themselves. This was further confirmed when under Charles V the Habsburg Empire extended to parts of South and Central America, and Asia. An empire where the sun never set, just as in the time of the famous Roman Emperor August. This mythical lineage fulfilled the consciousness of successive generations and princes, seeing themselves as heirs to the Roman Empire and its divine origin. That is why they also remained faithful to the Roman Catholic Church as the one church of Rome and saw to it that this tradition was preserved. The Spanish branch in particular did this rigorously and bloody, see the history of the Republic of the Netherlands that successfully broke away from this Spanish rule. The Austrian Habsburgs were strict or tolerant, usually pragmatic depending on the person of the monarch and the circumstances. The political changes, growing influence of the citizens and the scaling up of the jurisdictions, the increasing bureaucracy –all this illustratively described by Martyn Rady in successive chapters – the Habsburgs survived through what you might call the revolution from above as opposed to the French or American revolutions. Science was given free rein – the princes in Vienna laid the first natural history collections, founded museums of art, a zoo – but everything was controlled and managed from above. Parliaments, land days, printing press, these and other modernizations remained under monarchic control.
Martyn Rady pays special attention to the Baroque architecture, which is so characteristic of the heyday of the Habsburgs and their empire. The paintings in the domes of the churches and palaces seem to make a direct connection between the earth and heaven. The painters and architects did this by using special techniques to trick our human eye. This art was wonderfully in keeping with the myth of the Roman kings who viewed their rule as a reflection of divine authority.

But as often after pride comes the fall, as did the Habsburgs who experienced the decline of their empire and the breakup of the kingdoms and territories over which they had reigned for nearly 1000 years just after the height of their reign. With the Second World War, what was left of the Holy Roman Empire came to an end, and the last remnant, Austria itself, also turned away from the Habsburgs. Their role had been played.
The Habsburgs is a compelling book to the last page. It is certainly not a hagiography or a glossy for romantic followers of the monastry. Martyn Rady writes with respect, but critical and businesslike. Yet also empathetic to place oneself in the self-awareness of a dynasty based on an otherworldly divine myth and its power.

Europe was largely united under Habsburg rule, despite the overwhelmingly many local and regional differences. That sense of belonging together through a dynasty like then or through a shared idea of ​​citizens’ responsibility like in democracy is still alive in Europe. The myth of the divine origin no longer appeals, but the awareness of classical, humanist and Christian values ​​that have been given to us can certainly be and remain a connecting and formative force for Europe and the European Union in de the democracies it unites with its own myth of freedom, equality and brotherhood.

Martin Los
The Habsburgs (c) Martyn Rady Basic Bo0ks 2020
Dutch translation (c) 2020 Uitgevrij Unieboek/Het spectrum bv. Amsterdam